Opperwoudpad

Korte beschrijving

Waterland is een streek in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Het is een laaggelegen veenweidegebied doorsneden door vele sloten en vaarten. De ondergrond bestond oorspronkelijk uit veen bovenop door de zee gedeponeerde afzettingen. Door overstromingen vanuit de Zuiderzee kwam daar later weer een laagje klei overheen.

De huidige streek Waterland omvat het gebied van de huidige gemeenten Landsmeer, Purmerend (behalve de Purmer) en Waterland. Tot de opkomst van grootstedelijke bebouwing behoorde ook het gebied van het stadsdeel Amsterdam-Noord tot Waterland, maar nu wordt alleen Landelijk Noord nog als deel van Waterland beschouwd. De grootste woonkernen zijn Edam-Volendam, Monnickendam en Purmerend.

De regio Waterland is ook een overlegplatform van de gemeenten Beemster, Edam-Volendam, Landsmeer, Purmerend, Waterland en Zeevang.

Marken en de oevers van de Gouwzee bieden je een rijk en heroïsch verleden van kloeke vissers en woelige baren. Vissersfamilies hebben hier eeuwenlang hun huis en haard moeten bevechten tegen het natuurgeweld. Aan die strijd kwam een einde met de bouw van de Afsluitdijk, maar dat betekende ook de ondergang van de bloeiende vishandel. Sindsdien wordt het verleden hier meer gekoesterd dan de toekomst. Overal waar je komt, in musea, maar ook in cafés en restaurants, hangen foto's uit lang vervlogen tijden. Dorpsgezichten zijn vaak beschermd en geven een goed beeld van hoe het hier ooit was. Een nostalgisch gebied met typisch Oudhollandse taferelen.


Kenmerken

Startpunt: Marken: Parkeerplaats langs de Kruisbaakweg
Startlocatie: Noord-Holland, Nederland
Coördinaten N52.435000 E5.090000
Afstanden: 8 km
Type: Cultuur, Open, Vergezicht, Water, Zee
Begaanbaar: Goede wandelschoenen aantrekken
Rolstoel: Niet toegankelijk
Honden: Niet toegestaan
Horeca: Niet aanwezig
Gelopen op: 09-09-2017

Route informatie

Een GPS wandeling van 8 km dichtbij Marken.
Naast de track is er ook een route beschikbaar.
Onderweg komt u geen horecagelegenheden tegen.
Een gedeelte van de wandeling gaat door de wei, goede wandelschoenen aantrekken.

Honden zijn niet welkom op deze wandeling.
Deze route wordt tijdens het broedseizoen (15 maart - 15 juni) afgesloten



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlDe avonden zijn nog lang als ik me door de files rondom Amsterdam richting Marken haast. Als de drukke weg ingeruild is voor een rustige slingerende weg door Waterland kom je direct tot rust.

Ik heb de laatste jaren al meer wandelingen door Waterland gelopen. Een gebied waar je nog zover kunt kijken als je ogen het kunnen bijhouden. Waar je in de verte de grote stad ziet liggen, de wind over het water voelt waaien en waar er niets te schuilen is als het een keertje plenst.

Ja heel anders dan rondom mijn woonplaats Geldrop. Verandering van spijs doet eten, zelfs als het gaat om een relatief korte wandeling.  

Direct al een waarschuwing: uw hond is niet welkom op deze wandeling, ook niet aangelijnd. Verder is de wandeling niet mogelijk tijdens het broedseizoen tussen 15 maart en 15 juni. 

GPSwalking.nlWaterland
Waterland is een streek in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Het is een laaggelegen veenweidegebied doorsneden door vele sloten en vaarten. De ondergrond bestond oorspronkelijk uit veen bovenop door de zee gedeponeerde afzettingen. Door overstromingen vanuit de Zuiderzee kwam daar later weer een laagje klei overheen.

De huidige streek Waterland omvat het gebied van de huidige gemeenten Landsmeer, Purmerend (behalve de Purmer) en Waterland. Tot de opkomst van grootstedelijke bebouwing behoorde ook het gebied van het stadsdeel Amsterdam-Noord tot Waterland, maar nu wordt alleen Landelijk Noord nog als deel van Waterland beschouwd. De grootste woonkernen zijn Edam-Volendam, Monnickendam en Purmerend.

GPSwalking.nlDe regio Waterland is ook een overlegplatform van de gemeenten Beemster, Edam-Volendam, Landsmeer, Purmerend, Waterland en Zeevang.

In Waterland wordt vanouds het Waterlands dialect gesproken. Tegenwoordig wordt het dialect steeds meer verdrongen door het AN en het Amsterdams. Toch worden het Markens en vooral het Volendams, die beide als vormen van het Waterlands dialect worden beschouwd, tot op de dag van vandaag gesproken.

Rond het jaar 1000 was er al enige bewoning in Waterland. Het omvatte toen tevens de huidige Zaanstreek, en gedeeltes van de huidige Beemster en de Schermer.

GPSwalking.nlHet dorp Zuiderwoude had in de elfde eeuw al een eigen kapel. In de twaalfde eeuw was het veengebied grotendeels ontgonnen. Veldnamen met 'laan' en 'werf' wijzen op plaatsen waar in de middeleeuwen boerderijen stonden. Het veen lag destijds een paar meter hoger dan de zeespiegel, maar was erg drassig. Om water af te voeren werden dwars op de veenstromen sloten gegraven. Het veen werd daardoor droger, waardoor akkerbouw mogelijk werd, onder andere van rogge.

Na verloop van tijd klonk het veen in. Daardoor, en door de stijgende zeespiegel, dreigde het land onder te lopen. Om dat te verhinderen werden dijken aangelegd en werden de veenstromen afgedamd.

GPSwalking.nlGrote overstromingen in de twaalfde en dertiende eeuw, waarbij onder meer de Zuiderzee en de Beemster ontstonden, noopten de Waterlanders tot de aanleg van een zeedijk (de Waterlandse Zeedijk) rond hun gebied, waartoe indertijd ook de huidige Zaanstreek behoorde. Dat gebied was een min of meer zelfstandige heerlijkheid, bestuurd door het geslacht Persijn.

Jan van Persijn verkocht Waterland, Zeevang en zijn munitiones - huizen en versterkingen - in Amsterdam in 1281 of 1283 aan graaf Floris V, waarmee Waterland definitief aan Holland kwam. Het bleef gedurende de Middeleeuwen en de Republiek een baljuwschap.

Tussen 1826 en 1828 is er gewerkt aan het Goudriaankanaal dat Amsterdam met de Zuiderzee moest gaan verbinden. Het kanaal is nooit afgemaakt, maar het tracé is nog steeds duidelijk zichtbaar in het landschap.

GPSwalking.nlOp de dijk kom ik een informatiebord tegen. Altijd handig om iets over de omgeving te leren. 

Gouwzee: Niet altijd een eiland
U staat hier op de Waterlandse Zeedijk. Voor u ligt het eiland Marken. In 1957 kreeg het eiland een vaste verbinding met Waterland. Toch is Marken niet altijd een eiland geweest. In de twaalfde eeuw werd door stormvloeden veel veen weggeslagen, waardoor de Gouwzee ontstond. Het hoger gelegen Marken werd een eiland.

Aan uw linkerhand ziet u eerst de Zuiderzeestad Monnickendam en daarna het dorp Volendam. De naam Gouwzee is een verbastering van de naam 'Goudzee'. Dit stukje van de toenmalige Zuiderzee kreeg die naam omdat het een belangrijke vaarweg was voor handelsschepen.

GPSwalking.nlIn de 16' en 17' eeuw voerden de Waterlandse steden en dorpen een gouden handel, onder andere met landen aan de Oostzee. Het Markermeer en dé Gouwzee' maken deel uit van het grootste zoetwatermeer van Europa. Het Water van de Gouwzee heeft jeen goede kwaliteit en vervult een belangrijke functie voor vogels en vissen.

Waterlandse Zeedijk Rond de 12e eeuw zijn de bewoners van Waterland begonnen met de aanleg van dijken rond het gebied. De Zuiderzee vormde immers een doorlopend gevaar bij hoge waterstanden en storm. De binnenmeertjes (braken) die achter de dijk te vinden zijn, getuigen van verschillende dijkdoorbraken. Met de voltooiing van de Afsluitdijk in 1932 is het gevaar voor overstromingen zo goed als verdwenen. De Zeedijk is nu in beheer bij Hoogheemraadschap Hollands Noorder-kwartier waarbij rekening wordt gehouden met de aanwezige natuur- en landschapswaarden.

GPSwalking.nlEen zeedijk aan het Markermeer
Tot aan de voltooiing van de Afsluitdijk in 1932, veroorzaakten de stormvloeden op de Zuiderzee vaak dijkdoorbraken. Door de veenachtige ondergrond was de Waterlandse Zeedijk onstabiel.

De strijd tegen het water heeft zijn sporen nagelaten in de slingerende vorm van de dijk en de waterpartijen, die hier 'braken' worden genoemd, achter de dijk. De Poel, de Binnenbraak en de Oosterpoel zijn waarschijnlijk ontstaan tijdens de Allerheiligenvloed in 1570.

Tegenwoordig is de Gouwzee, zoals het water tussen Volendam, Monnickendam en Marken genoemd wordt, en de rest van het Markermeer een natuurgebied dat populair is bij zeilers en surfers.

GPSwalking.nlWil je historie opsnuiven?
Marken en de oevers van de Gouwzee bieden je een rijk en heroïsch verleden van kloeke vissers en woelige baren. Vissersfamilies hebben hier eeuwenlang hun huis en haard moeten bevechten tegen het natuurgeweld. Aan die strijd kwam een einde met de bouw van de Afsluitdijk, maar dat betekende ook de ondergang van de bloeiende vishandel. Sindsdien wordt het verleden hier meer gekoesterd dan de toekomst.

Overal waar je komt, in musea, maar ook in cafés en restaurants, hangen foto's uit lang vervlogen tijden. Dorpsgezichten zijn vaak beschermd en geven een goed beeld van hoe het hier ooit was. Een nostalgisch gebied met typisch Oudhollandse taferelen.

GPSwalking.nlIn de verte kun je Marken zien liggen. De ondergaande zon licht de vuurtoren mooi uit. Hij ligt ver weg. Zelfs met de zoom op de uiterste stand is het nog een klein stipje op de foto.

Marken
Om de overlast van overstromingen te beperken, bouwden de Markenaren al in de veertiende eeuw hun huizen op werven. Omdat de huisjes zo dicht mogelijk tegen elkaar aan werden gebouwd, levert dit een bijzonder straatbeeld op. Tegenwoordig is Marken door een lange dijk met het vasteland verbonden, maar de eilandcultuur is nog steeds springlevend. Een van de meest markante gebouwen op Marken is zondermeer de vuurtoren, beter bekend als Het Paard. In het Markermuseum is het verleden te vinden.

GPSwalking.nlOver het Opperpad is weinig te vinden op het Internet. Het pad begint als je het kleine bruggetje bent overgestoken. 

Aan de andere kant is het even zoeken waar je langs moet. Gelukkig zijn er meerdere mogelijkheden. Wel is het opletten want overal zitten sloten, en loop je aan de verkeerde kant dan moet je het hele eind weer terug. 

Het gras kan aardig hoog en nat zijn. Daarom worden goede wandelschoenen van harte aanbevolen. En er zitten veel kuilen in de grond. Die zie je niet aankomen maar voor je het weet knik je door je enkels. Uitkijken geblazen dus. 

Onderweg een fantastisch uitzicht en regelmatig een volgende bruggetje. Handig want dan hoef je niet de hele tijd slootje te springen .

GPSwalking.nlGouwkust
Aan de oevers van de Gouwzee vind je plaatsen als Monnickendam, Volendam en Edam. In de havens zie je oude tjalken, klippers en botters broederlijk naast moderne jachten liggen. Wie zijn ogen dichtdoet, ruikt nog het verleden: de geur van gerookte vis die je doet watertanden.

Kom genieten
Laag Holland is een uniek stukje Holland, waarop de tijd geen grip lijkt te hebben. Grote luchten leunen op een laag liggend landschap. Hier zijn die eeuwenoude molens en rustieke dorpjes in typische Hollandse vergezichten. En in de weilanden, verscholen achter dijken van het voormalige IJ en de Zuiderzee, zorgen de vele weide- en moerasvogels voor een vrolijk gekwetter in het voorjaar. Al dat moois wil je natuurlijk zien. Je bent welkom om hier te komen wandelen, fietsen en varen. Neem je camera mee, wantje maakt hier zeker mooie foto's!

GPSwalking.nlNationaal Landschap
Het schilderachtige beeld van Nederland bestaat echt. Je vindt dat in Laag Holland. In de openheid, in het lijnenspel van land en water, in de afwisseling van waterrijke veenweiden en droogmakerijen en in de beschermde dorpsgezichten. Het grote aantal archeologische locaties, de historische watergangen en de Middeleeuwse strokenverkaveling maken het rijke verleden zichtbaar. Daarom is Laag Holland een nationaal landschap. Dat biedt de garantie dat we er nog lang van kunnen genieten.

TOP-locaties
Bij elk Toeristisch Overstap Punt (TOP) kun je gratis de auto parkeren, om heerlijk te fietsen, te wandelen of te varen in de landelijke omgeving. Bij elke TOP vind je bewegwijzerde of beschreven routes, die je laten kennismaken met de mooiste plekjes, de rust en de natuur in Laag Holland. En onderweg zijn er op verrassende locaties rustpunten en cafeetjes. Ook de andere TOP's helpende op weg om ze te vinden. En voor smartphonegebruikers staat de gratis app van Laag Holland klaar in de app store.

GPSwalking.nlOp het Dijkeinde, omsloten door graslanden, kunt u veel weidevogels en ganzen waarnemen. In het voorjaar profiteren groepen goudplevieren en kieviten van het voedselaanbod in de graslanden. De grutto laat hoog in de lucht zijn naam horen en dat hij hier zijn broedplaats heeft.

In de winter zijn kolganzen en brandganzen te zien, vaak dicht bij de weg. Hier zijn ook buitengewoon bloemrijke rietlanden te vinden met veel orchideeën en andere bijzondere soorten. De boer maait de weilanden op zorgvuldige wijze.

De zon zakt al bijna de zee in als ik weer bij de auto ben. Lekker de benen gestrekt en genoten van een landschap dat heel anders is dan in het bosrijke Brabant. Het uitzicht, het vele water en struinen door de wei. Een mooie combinatie. 

Geraadpleegde websites:

  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Waterland_(regio)

POI's

  • Binnen Braek N52.4368 E5.0547
  • Dijkeinde N52.4349 E5.0652
  • Gesloten tussen 15 maart en 15 juni N52.4274 E5.0614
  • Gouwzee N52.4603 E5.0751
  • Groote Meer N52.4280 E5.0550
  • IJmeer N52.4290 E5.0805
  • Marina Resort Uitdam N52.4275 E5.0754
  • Marken N52.4583 E5.1068
  • Markermeer N52.4386 E5.0742
  • Molensloot N52.4331 E5.0628
  • Monnickendam N52.4570 E5.0373
  • Oosterpoel N52.4334 E5.0725
  • Opperwoudpad N52.4295 E5.0562
  • Picknickplaats N52.4363 E5.0800
  • Start/finish/parkeerplaats N52.4352 E5.0898
  • Volendam N52.4963 E5.0683
  • Waterlandse Zeedijk N52.4376 E5.0700