Stadswandeling Munchen

Korte beschrijving

Een uitstap naar München, Beieren vanuit Eurasburg. Dat biedt mogelijkheden om zowel naar de stad te gaan als een uitstap naar de bergen te maken. Bij mooi weer naar buiten; bij regen de musea in.

München. Wat een heerlijke stad! Overal gezellige drukte, terrasjes, zitjes en vooral héél véél te zien. We moeten een keuze maken: gaan we voor architectuur, of kunst, winkelen en uitgaan of historie. We kiezen voor het laatste, maar alle andere facetten komen we ook tegen. Veel kerken en vele paleizen. Maar ook veel bier.

Om de historie te kunnen begrijpen is het nuttig om enig begrip te hebben over de landenstructuur van Duitsland. De invloed van kerk en staat. De Vrijstaat Beieren. Daarover heb ik een aparte beschrijving toegevoegd in Bijlage 1. Dat geldt ook voor de Vrijstaat Beieren zelf Bijlage 2 en het Oktoberfest Bijlage 3. Bijlage 4 geeft de lijst van de Heersers van Beieren. Klik op deze link om naar de bijlage te gaan. 

En dan de vele bezienswaardigheden waar we langs lopen in een ongekende schoonheid. Veel pracht en praal. Dikwijls de moeite waard om even binnen te kijken. In kerken gemakkelijk toegankelijk; musea en paleizen zijn op een andere dag aan te bevelen. Met een uitstapje in de bergen en kloosters in de omgeving komen we aan een week zelfs tijd te kort.

Ons onderkomen is een volledig en compleet uitgerust appartement in Eurasburg. Een deel van een grote Beierse woning van Herr und Frau Karsten, zeer liebenswürdig en gastvrij. Via www.Atraveo.nl (Objnr 834121), gelegen op een ideale locatie ten zuiden van de stad. Volledig uitgerust voor twee personen, evtl plus kind. Met de auto 750km, 9 uur reizen. We zijn op zondag gegaan en hebben daarom geen vertraging gehad. We reizen naar de stad met de S-Bahn.

Veel wandelplezier.


Kenmerken

Startpunt: Munchen: Hauptbahnhoff
Startlocatie: Beieren, Duitsland
Coördinaten N48.141000 E11.559000
Afstanden: 12 km
Type: Cultuur, Stad
Begaanbaar: Goed
Rolstoel: Toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Overal
Gelopen op: 14-09-2017

Route informatie

Een GPS Stadswandeling in Munchen van 11 km.
Er is een verkorting van 8 km beschikbaar.
De paden op deze wandeling zijn goed begaanbaar.
Horecagelegenheden komt u onderweg overal tegen
Van deze wandeling is alleen een Track beschikbaar.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlSTART/FINISH/PARKEREN N47 54.860 E11 25.598
We beginnen de tocht vanuit Station Wolfrathausen met de S-Bahn, P+R. Voor ongeveer €12,= per persoon per dag; vrij reizen op trein, tram, U-Bahn en bus. Dus de gehele regio van Airport tot zuid en van oost tot Oberschleissheim.

We komen aan op Hauptbahnhof Hbf München. Vandaaruit gaan we de Altstadt in. Zie http://www.muenchen.de.

München Hauptbahnhof N48 08.433 E11 33.637
München Hauptbahnhof (München Hbf) is het belangrijkste spoorwegstation van München in Duitsland. Het is een van de drie lange afstand-stations in München. Per dag maken 450.000 passagiers gebruik van het station. Het station zelf is een kopstation, de ondergrondse stations van de S-Bahn en U-Bahn zijn doorgaande stations.

GPSwalking.nlIn 1848 wordt een nieuw station gebouwd. Dit station is 111 meter lang en heeft ruimte voor vijf sporen. Op 1 oktober 1849 wordt het nieuwe station geopend. Dit station is voorzien van de laatste technologie, zoals warm water en een mechanische klok. Als het station wordt in 1883 heropend wordt, wordt het München Centralbahnhof genoemd.

Het Starnbergen vleugelstation wordt in 1967 deels gesloten voor de bouw van de S-bahntunnel onder München. Deze wordt geopend op 28 april 1972 net voor de Olympische Zomerspelen 1972.

De eerste metrolijnen U1/U8 worden op 18 oktober 1980 in gebruik genomen (nu U1/U2). Ook de S-bahn ontwikkelt zich verder. S-bahnlijn 10 (nu S7) naar Wolfratshausen eindigt eerst in Holzkirchen Bahnhof. Door een tunnel onder alle sporen kan op 31 mei 1981 ook deze S-bahnlijn gebruikmaken van de tunnel onder het centrum van München.

GPSwalking.nlStachus N48 08.366 E11 33.946
Even beneden rondkijken.

De Stachus Passage. Verrassend, veelzijdig, stijlvol en centraal gelegen in het hart van München, op Karlsplatz is de Stachus passage het grootste ondergrondse winkelcentrum van Europa. Met 58 winkels, 36 roltrappen en 250 000 bezoekers per dag. Op een oppervlakte van 7.800 vierkante meter worden vele modern georiënteerde winkels en boetieks bediend. Het wordt op 26 mei 2011 geopend.

Het Karls-plein ligt op de in de Middeleeuwen door Hertog Heinrich der Löwe van Föhring naar München aangelegde zoutroute. Hij sticht daarmee de stad München die mede daardoor zeer welvarend wordt. Tijdens de bouw van dit winkelcentrum in 1970 wordt een ondergrondse tunnel blootgelegd, die gediend heeft om vluchtelingen in of uit de stad toe te laten. Een deel hiervan is ondergronds te bezichtigen.

GPSwalking.nlOp het plein staat een fontein, die in 1970 door Bernard Winkler is ontworpen. ’s-Nachts wordt die aangestraald door 28 lampen.

Karlstor N48 08.337 E11 34.001
Van de oorspronkelijke vier buitenste hoofdpoorten die in de Middeleeuwen toegang geven tot de stad München zijn er nu nog drie overgebleven: de Karlstor, Isartor en Sendlinger Tor. Elk van deze poorten heeft een erg verschillende bouwstijl.

In de Middeleeuwen wordt de Altstadt, het historische centrum van München, beschermd door een omwalling die naast vier grote poorten ook nog vijf kleinere poorten bevat. De omwalling wordt gebouwd van 1285 tot 1347 en vervangt een eerdere, kleinere 12e eeuwse stadsmuur.

GPSwalking.nlIn de 18e eeuw begint de bevolking echter gestaag te groeien en de omwalling belemmert de uitbreiding van de stad. Daarom besluit Karl Theodor, de keurvorst van Beieren, in 1791 om de verdedigingsmuur af te breken.

De Karlstor is oorspronkelijk gekend als de Neuhauser Tor maar wordt in 1797 hernoemd ter ere van Karl Theodor. De poort wordt geïntegreerd in het nieuwe plein dat aan de poort wordt aangelegd, Karlsplatz. Langs beide kanten van de poort worden vleugels aangebouwd zodat het plein de vorm krijgt van een halve cirkel.

Oorspronkelijk heeft de Karlstor drie torens maar de hoogste, centrale toren wordt in 1857 vernield doordat het buskruit dat er in opgeslagen is ontploft. De zijtorens worden in 1861 omgebouwd naar een neogotisch ontwerp.

GPSwalking.nlBrunnenbuberl N48 08.337 E11 34.013
De Brunnenbuberl (het bronnenmannetje) of met een bijnaam ook Gasteiger fontein genaamd, naar de architect ervan, wordt gebouwd op 22 September 1895, achter de grote kiosk op het Stachus in een groenstrook langs de Sonnenstrasse. Tegenwoordig staat de fontein aan het westelijke uiteinde van de Neuhauser Straße.

In München staan bijna 700 bronnen, 189 worden geëxploiteerd door de stad München, de andere door de Vrijstaat Beieren of door openbare of particuliere instellingen.

De meeste bronnen worden gebruikt voor decoratie; 77 stedelijke fonteinen kunnen worden gebruikt als drinkwaterfontein. Zo ook deze. In mei 1919 wordt de Brunnenbuberl tijdens de onderdrukking van de November revolutie getroffen door einige kogels.

GPSwalking.nlDit drinkwaterfontein wordt in de winter niet afgedekt. Iets verder links staat de Richard Strauss fontein,als een hoge zuil.

Bürgersaal N48 08.322 E11 34.085
Even naar binnen en naar boven

De Burgerzaalkerk is een rooms-katholiek kerkgebouw. Het barokke gebouw werd in de jaren 1709-1710 als raads- en vergaderzaal voor de heren van de Mariale Congregatie gebouwd. Deze organisatie werd door de jezuïeten in 1610 opgericht. Je hebt de Boven- en benedenkerk en de Vuurmadonna.

De bovenkerk
Vanaf de ingang lopen twee trappen met twee vroegbarokke mantelmadonna's naar de lichte bovenkerk versierd met stucwerk en fresco's. De medaillons in het gewelf stellen de diersymbolen van de evangelisten en twaalf gildewapens van de leden van de congregatie voor.

GPSwalking.nlDe Vuurmadonna
De kerk bezit tevens een zogenaamde vuurmadonna (Feuermadonna). In 1609 wordt in het Belgische Foy-Notre-Dame een stokoude eik geveld.

Bij het splijten van het hout vindt men in de eik een beeld van Maria met het Kind Jezus. Dankzij de vondst van het beeldje groeit de plaats al snel uit tot een populair bedevaartsoord.

Het hout van de eik wordt in stukken van verschillende groottes verdeeld en vervolgens geschonken aan vooraanstaande geestelijken en heersers onder de voorwaarde dat van het hout een kopie van het in de eik gevonden madonna-beeld moet worden gemaakt.

Keurvorst Ferdinand van Beieren verkrijgt ook een stuk hout van de gevelde eik. De keurvorst schenkt het kostbare stuk aan zijn biechtvader, die preses van de Maria-Congregatie is.

GPSwalking.nlDe beeldhouwer Hans Krumpper maakt uit het hout de madonna, die wegens de donkere kleur de bijnaam "vuurmadonna" krijgt. Het beeldje is het oudste voorwerp in de Burgerzaal.

De benedenkerk
De benedenkerk is in tegenstelling tot de bovenkerk donker en lijkt op een crypte. Op het hoogaltaar van de benedenkerk bevindt zich een beeld uit 1925 van Maria als Hemelkoningin met op haar knie haar zoon Jezus als Redder van de Wereld.

De neobarokke staties van de kruisweg uit 1892-1898 bestaan telkens uit vier figuren van 1,20 meter hoog. Tevens bevindt zich hier het graf van Rupert Mayer.

Alte Akademie N48 08.307 E11 34.181
De oude Academie, ook wel Wilhelminum genoemd, is een groot gebouw uit de 16e eeuw met een Renaissance gevel. Het deels zes verdiepingen tellende gebouw heeft vier binnenplaatsen. Oorspronkelijk werd hier in 1575 een Jezuïeten gymnasium gebouwd in opdracht van Hertog Albrecht V .

GPSwalking.nlVan 1583-1590 bouwen de Jezuieten met de steun van Hertog Wilhelm V de Vrome, de St.-Michielskerk en het college-gebouw Wilhelminum. Na het verbod van 1773 verhuist het Beierse Kadettenkorps naar het gebouw. Daarna herbergt het nog vele andere functies totdat de Beierse Akademie voor Wetenschappen en Beeldende Kunst worden ondergebracht.

Ook de Ludwig-Maximilians-Universität van Landshut komt naar hier tot 1840. In de Tweede Wereldoorlog wordt het gebouw tijdens een luchtbombardement verwoest en gaat er veel archiefmateriaal verloren. Na 1945 is de Beierse Academie van Wetenschappen gehuisvest in de noordelijke vleugel van de Residentie München. Meest recent gebruikt het Nationaal Bureau voor de Statistiek en het Beierse Credit Instituut het complex. in 2006 vertrekt het Crediet Instituut.

De Gemeenteraad van München heeft in het kader voor de weg voorwaarts in November 2015 aangenomen dat er in de toekomst een mix van detailhandel, restaurants, kantoren en appartementen in het historische gebouw complex worden ingepast. Tegenover het gebouw aan de Neuhauser Straße staat het fontein van Richard Strauss.

GPSwalking.nlSankt Michael N48 08.304 E11 34.219
Zeker naar binnen. Tombe Ludwig II kijken. Voorzijde kerk is ook interessant

De Sint-Michaëlkerk is vanaf het begin ontworpen als de grafkerk van het huis Wittelsbach. De kerk bezit één van de belangrijkste grafkelders van het Beierse vorstenhuis.

De Sint-Michaëlkerk - een jezuïtisch kerkgebouw - vertegenwoordigt de overgangsstijl van renaissance naar barok. De kerk wordt in opdracht van hertog Willem V van Beieren tussen 1583 en 1597 gebouwd en moet een spiritueel centrum worden van de contrareformatie in Beieren. Om de ambitieuze plannen voor de kerk en een jezuïetencollege te kunnen uitvoeren moet de hertog 87 huizen op een eersteklas locatie laten slopen.

Dit levert veel protest onder de burgers op, maar de hertog laat het verzet voor wat het is en zette zijn plannen door. De architect van het gebouw is niet gekend, maar desondanks moet de kerk een van de mooiste Jezuïetenkerken ter wereld worden. Het gebouw heeft een enorm tongewelf, enkel de koepel van de Sint-Pietersbasiliek in Rome is in die tijd groter. Het gewelf is zo groot dat de inwoners van München vrezen dat het zal instorten. De bouwijver van de hertog brengt Beieren bijna op de rand van een staatsbankroet.

GPSwalking.nlDe buitengevel van de kerk laat zich in het straatbeeld eerder met een gevel van een middeleeuws raadhuis vergelijken. Boven in de gevel troont Christus als Redder van de wereld. Lijnrecht onder dit beeld staat op de begane grond in een nis een bronzen beeld van de aartsengel Michaël, die in de strijd voor het christelijk geloof het kwaad der wereld met een lans doodt. Tussen deze beelden bevinden zich rijen beelden van heersers die zich naar de mening van hertog Willem V verdienstelijk maken in de strijd en verdediging van het ware christelijk geloof in Beieren.

Het interieur is in de periode van de contrareformatie een demonstratie van de triomf van het Katholicisme als het ware Christendom. De koorbogen, de korte transeptarmen en zelfs de zijkapellen zijn als triomfbogen naar antiek voorbeeld gebouwd. Het enorme kerkschip stelt de levensweg van Christus voor.

GPSwalking.nlTombes
Er liggen een groot aantal personen begraven in de Michaelskirche waaronder hertog Wilhelm V zelf. Vele andere leden van de Wittelsbach familie hebben hier hun eigen tombe, waaronder de ‘gekke’ koning Ludwig II, keizer Maximiliaan I en koning Otto van Beieren.

De Sint-Michaëlkerk was vanaf het begin ontworpen als de grafkerk van het huis Wittelsbach. Er vinden 36 leden van het Wittelsbachgeslacht een laatste rustplaats.

De zerken van vier tussen 1969 en 1971 overleden leden van het huis Wittelsbach (prins Koenraad, prins Constantijn, prins Adalbert en prinses Bona) werden in eerste instantie ook in de grafkelder bijgezet, maar in 1977 naar het nieuwe kerkhof van het Huis Wittelsbach op het terrein van het Abdij van Andechs overgebracht.

GPSwalking.nlDamenstiftskirche Sankt Anna N48 08.245 E11 34.142
Prachtig altaar

De rooms-katholieke stiftskerk Sint-Annakerk (Damenstiftskirche St. Anna) in rococostijl uit 1735 is een filiaalkerk van de Sint-Petruskerk. De kerk bevindt zich op de hoek Damenstiftstraße/Altheimer Eck.

In 1440 laat hertog Albrecht III van Beieren een kapel bij een nevenvestiging van het klooster Indersdorf in het destijds nog zelfstandige dorp Altheim oprichten. Deze kapel wordt nog in de 15e eeuw afgebroken om gotische nieuwbouw mogelijk te maken.

De gotische kerk moet vervolgens wijken als in opdracht van keurvorst Karel Albrecht een kloosterkerk voor de zusters visititandinnen wordt gebouwd, die er een klooster in de rechtsvorm van een stift oprichten.

GPSwalking.nlDe stiftskerk wordt in de Tweede Wereldoorlog tot op de buitenmuren verwoest. In 1980 volgt de herbouw door Erwin Schleich. Omdat van het interieur slechts zwart-wit fotos's bestonden, wordt besloten om de fresco's in sepiakleuren te reconstrueren.

Hetzelfde gebeurt met de schilderijen in de drie altaren. Bijzonder en uniek voor Beieren is de beeldengroep van het Laatste Avondmaal.

Het damesstift zelf, dat door keurvorstin Maria Anna Sophia von Sachsen voor adellijke dames wordt opgericht, huisvest tegenwoordig een school.

Allerheiligenkirche Am Kreuz N48 08.139 E11 34.078
Tijdens de bouw van de Frauenkirche wijdt Jörg von Halspach zich aan nog een tweede project, namelijk de Allerheiligenkirche am Kreuz, ook in baksteen opgetrokken.

De kerk krijgt nooit enig belang omdat het gebouwd was als een begraafplaats kerk. De kerk wordt noodzakelijk nadat de begraafplaats verplaatst wordt, weg van de kerk van St. Peter. De toren wordt een paar jaar later toegevoegd en staat boven het koor, zodat de apsis eraan vastgebouwd is.

GPSwalking.nlSendlinger Tor N48 08.041 E11 34.062
De Sendlinger Tor is de zuidelijke poort van de historische oude stad in München. De oudste van de drie overblijvende stadspoorten van de buitenomwalling van München is de Sendlinger Tor. De poort die waarschijnlijk dateert uit 1318 leidde naar de handelsroute richting Italië.

De hoge centrale toren wordt in 1808 vernield en in 1906 worden de drie bogen die de twee buitentorens verbonden omgevormd tot een centrale boog zodat het autoverkeer door de poort kan.

Terzelfdertijd worden in de twee hexagonale torens kleine zijpoorten gemaakt voor de voetgangers.

GPSwalking.nlSendlinger Strasse N48 08.081 E11 34.134
Gevarieerd en kleurrijk, en waarschijnlijk ook een klein beetje flitsend—zo kunnen we de flair van de Sendlinger winkelstraat wel noemen.

De straat leidt in de 14e eeuw in het gelijknamige district ver achter de Sendlinger Tor. Vandaag, markeert de stadspoort het einde van de historische oude stad van München.

Ooit was dit het red light district in de naoorlogse periode, maar tegenwoordig is die al lang vervangen door de extravagante flair van lokale winkels. Nu strekt zich de Münchner Party Mile uit achter de Sendlinger Tor. Met de nachtclubs naar rechts op de Sonnenstrasse en de culinaire restaurants in de Müllerstrasse.

GPSwalking.nlAsamkerk en Asamhuis N48 08.101 E11 34.175
Zeker naar binnen gaan.

Op nummer 62 in in de Senlinger Strasse staat de kleine Asamkirche. Het is een van de meest rijkelijk versierde kerken in München. De kerk is gelegen naast een al even opmerkelijk gebouw, het Asamhaus.

De barokke kerk wordt in de 18e eeuw gebouwd door de Asam broers die het aanpalende huis ook onder handen nemen. Ze willen de kerk als privékerk bouwen, maar de Paus eist dat de kerk publiekelijk wordt.

Het gebouw - dat officieel de kerk van St. Johann Nepomuk wordt genoemd - wordt tussen 1733 en 1746 gebouwd door de broers en architecten Cosmas Damian Asam en Egid Quirin Asam, die in het aanpalende huis wonen. Met slechts 12 kerkbanken is de kerk een van de kleinste van München maar het is zeker ook een van de meest weelderige.

De buitenkant is een mooi voorbeeld van late Duitse Barok architectuur. Binnenin zijn de kapelmuren bedekt met fresco’s van Cosmas Asam en de rest van de muren is dieprood gekleurd.

GPSwalking.nlAan de ingang staat een prachtig standbeeld van St. Nepomuk - een Boheemse monnik uit de 14e eeuw die verdrinkt in de Donau - die naar de hemel wordt gedragen door engelen. Nepomuk wordt ook afgebeeld op een plafondschildering.

Het altaar staat tussen vier spiraalvormige zuilen en een glazen schrijn bevat een wassen figuur van St. Nepomuk.

De kroonlijst toont God die over de aan het kruis genagelde jezusfiguur buigt. Twee engelen, gebeeldhouwd door Ignaz Günther, werden later toegevoegd.

Een groot deel van het interieur van de kerk, inclusief het stucco werk en decoratie, het verguldsel en de olieschilderijen en fresco’s worden tussen 1975 en 1982 grondig gerestaureerd.

GPSwalking.nlHet Asamhuis
Het aanpalende huis aan de linkerkant, dat nu gekend is als het Asamhaus of Asam huis, wordt in 1733 aangekocht door Egid Quirin Asam maar werd oorspronkelijk gebouwd in de 16e eeuw.

Als Egin in het bezit komt van het huis voegt hij prachtige stucco versieringen aan de gevel toe in een stijl die typisch is voor de Zuid-Duitse rococo techniek die bekend staat als de Lüftlmalerei.

Twee thema’s beheersen de muurversieringen. Het bovenste gedeelte is de hemel zoals geïnterpreteerd door Asam, terwijl de onderste helft de artistieke activiteiten en de zinnenstrelende wereld van de mensheid toont.

GPSwalking.nlJakobskirche N48 08.050 E11 34.296
St. Jakob am Anger. Het Sint Jacobsplein kent twee kerkelijke bouwwerken, namelijk de Hauptsynagoge Ohel Jakob en een kerk. De kerk heeft er eeuwenlang gestaan, maar is in 1944 volledig platgebombardeerd en daarna afgebroken.

De huidige Sint Jacob stamt uit 1956. Net als de voorganger is de bouw heel eenvoudig gehouden met een bijzonder daktorentje op het dak.

Als klosterstandort is dit de oudste van de stad, aangezien de Franciscanen zich hier in 1221 vestigen, waarna in 1284 de Clarissen en 1843 de congregatie van de Arme Schoolzusters van Onze-Lieve-Vrouw volgen. De grondlegster van die orde Karolina Gerhardinger (1797-1879) ligt hier begraven.

Sinds 1989 is de kerk St. Jakob van elke zomer het startpunt voor de pelgrims die hun weg naar Santiago de Compostela maken.

GPSwalking.nlOhel Jakobsynagoge N48 08.075 E11 34.379
De synagoge Ohel Jakob (Jacobs tent) is de hoofdsynagoge van München. De synagoge maakt deel uit van het Joods Centrum Jakobsplatz (Jüdisches Zentrum Jakobsplatz), en wordt aangevuld met de gebouwen van het Joods Museum van München en een cultureel centrum.

De Ohel Jakob-synagoge draagt dezelfde naam als de tijdens de Kristallnacht in 1938 verwoeste orthodoxe synagoge in de Herzog-Rudolf-Straße.

Voormalige Hochbunker N48 08.028 E11 34.412
Vlak achter het Angerklooster staat een opvallende toren met Waalse kap en een loze trap aan de Blumenstraße. Het is pure camouflage.

GPSwalking.nlDeze toren lijkt in een historische stijl gebouwd te zijn, maar is slechts een paar decennia oud en wordt in 1941 als de achtste van veertig Hochbunkern, schuilplaatsen in oorlogstijd of bunkers voor de bevolking gebouwd. De relatie in de architectuur met de historie dient alleen ter camouflage. In de zes etages konden 1200 inwoners schuilen tijdens luchtaanvallen.

München werd voor en tijdens de oorlog de hoofdstad van de Nazi-ideologie. Niet alle inwoners waren het echter eens met de ideeën van Hitler. Er waren verschillende verzetsgroepen actief in de stad, waarvan die Weiβe Rose, de Witte Roos, de bekendste was.

De leiders van deze groep, de studenten Hans en Sophie Scholl, werden in februari 1943 opgepakt en geëxecuteerd wegens het uitdelen van pamfletten.

Net als alle grote Duitse steden werd München zwaar gebombardeerd tijdens de oorlog. Tijdens de gehele oorlog werd de stad 71 keer gebombardeerd, waardoor meer dan veertig procent van de gebouwen verwoest werden. Het bombardement van 24 april 1944 richtte de meeste schade aan.

Na de landingen op de stranden van Normandië op 6 juni 1944 rukten geallieerde soldaten geleidelijk op naar Duitsland. München werd eind april 1945 bereikt door de Amerikanen.

GPSwalking.nlOp 29 april 1945 werd Dachau, het concentratiekamp op twintig kilometer van München, bevrijd door Amerikaanse soldaten. Een dag later stonden Amerikaanse troepen voor het eerst op het Marienplatz, het centrale plein van München.

De stad was zwaar beschadigd en werd niet verdedigd door het Duitse leger, op een kleine schermutseling op het vliegveld na.

Schrannenhalle N48 08.051 E11 34.465
Even naar binnen en ook naar de kelder.

Markten zijn in Duitsland zeer populair en zeker de plek om echt verse levensmiddelen te kopen. In München is de Schrannenhalle zo’n plek. Gelegen direct naast de beroemde viktualienmarkt biedt deze overdekte markthal voor iedereen wel iets.

GPSwalking.nlHet aanbod in de markthal komt voor groot deel uit de alpenregio rondom München, vers fruit en groente en een reusachtig aanbod aan zuivelproducten, vlees en vis. Maar ook veel specialiteiten uit Italië zijn volop verkrijgbaar.

De rond 30 marktkramen zijn prachtig gestyleerd in hout met de typische Beierse kleuren. De volledige kelder met een oppervlakte van ruim 800 m2 van de markthal is het eigendom van de Milka Wereld. Overal waar je kijkt zie je chocolade en paarse koeien.

De Schrannenhalle wordt gebouwd van 1851 tot 1853 door Karl Muffat als Maximiliaan Graanhal aan de rand van de oude stad. Het is het eerste ijzeren gebouw in München. De populaire naam is de Schranne.

GPSwalking.nlSchranne verwijst in Zuid-Duitsland naar de graansector of graanopslag, in Oostenrijk echter naar een vierkant hof of gerechtsgebouw.

De naam Schranne is oorspronkelijk afgeleid van het Italiaanse woord scranna oftewel rechtbank. Zie https://www.duitsland-info.nl.

Viktualienmarkt N48 08.101 E11 34.546
Viktualienmarkt, de bekendste markt van München wordt in 1807 bij decreet opgericht door Maximiliaan I. Het vervangt een bestaande markt die gelegen was op Marienplatz. Deze was echter te klein geworden voor de snel groeiende bevolking van de stad.

Het is een permanente markt voor levensmiddelen en dagelijks – met uitzondering van zon- en feestdagen – plaats.

GPSwalking.nlMet een oppervlakte van 22.000 vierkante meter, is het nu de thuisbasis van 140 bedrijven die brood, bloemen, fruit, vis, vlees, zuivelproducten, sappen, ambachten en bieden veel meer. Daarbij komen de seizoensgebonden losse kramen.

Dit alles gerangschikt in zeven afdelingen rond een centrale biergarten. Op het plein vindt men ook de meiboom van München en meerdere fonteinen. De naam verwijst naar een oud woord voor voedingsmiddelen : Viktualien.

Zie https://de.wikipedia.org/wiki/Viktualienmarkt.

Vanaf de Viktualienmarkt gaan we 400 meter naar het oosten. Even een beetje rustiger. We komen uit bij de Isartor. Daar is ook een S-bahn en U-Bahn station.

Een goed startpunt voor een bezoek aan het gigantische Deutsches Museum op het Museuminsel, het eiland in de Isar.

Door de poort gaan we terug, de Altstadt in over de Tal, tot vóór het Altes Rathaus.

GPSwalking.nlIsartor N48 08.101 E11 34.925
De Isartor ligt net ten oosten van Marienplatz, aan het einde van wat gekend staat als de ‘Tal’ (vallei). De straat, Im Tal, die door de poort loopt, wordt zo genoemd omdat de weg die leidt van het oude stadhuis naar de Isartor bergaf loopt.

De centrale toren wordt gebouwd in 1337 en is de doorgang naar de Isar, de rivier die door München loopt. De kleinere, octagonale torens worden pas later, aan het begin van de 15e eeuw toegevoegd.

De gevel van de Isartor is versierd met een muurschildering die de triomftocht afbeeldt van Ludwig IV na zijn overwinning tegen de Oostenrijkers in 1322 tijdens de slag om Ampfing.

GPSwalking.nlHeiliggeistkirche N48 08.168 E11 34.643
Ondanks het mooie zicht op das Altes Rathaus gaan we toch even linksaf.

Waarschijnlijk heeft Hertog Ludwig I. der Kelheimer in 1208, een ziekenhuis, opgericht, net buiten de oude stadsmuur. Dit ziekenhuis krijgt een Romaanse kapel, die is gewijd aan de Heilige Catharina van Alexandrië.

Deze kapel wordt waarschijnlijk al bij de oprichting van het ziekenhuis gebouwd. Na de stadsbrand van 1327 volgt een nieuwe hallenkerk. Daarmee verandert de naam van Katherinakapel in Kerk van de Heilige geest.

Rond 1830 wordt de kerk in barokstijl aangepast door Johann Georg Ettenhofer en de Gebroeders Asam. Na de secularisatie van 1806 wordt het hospitaal afgebroken om plaats te maken voor de Viktualienmarkt. Sinds het bombardement van 1944 wordt er nog steeds aan de kerk gerestaureerd.

GPSwalking.nlPeterskirche N48 08.192 E11 34.536
Ga naar binnen. Beklim de toren (OF: ga in het Nieuwe Stadhuis met de lift)

St. Peter
De Peterskirche is de oudste kerk in München en wordt dan ook vaak ‘Alte Peter’ (Oude Pieter) genoemd. Het gebouw dateert uit de 12e eeuw en heeft een bewogen geschiedenis achter de rug. De uitkijk bovenop de toren is een van de beste plekken voor een panoramisch zicht over de stad.

De monniken noemen het gebied Peterbergl, vandaar de naam van de kerk. Dezelfde monniken zorgen ook voor de naam van de stad; München is namelijk afgeleid van Mönch, het Duitse woord voor Monnik.

Het uit hout opgetrokken gebouw wordt na 150 jaar vernield door een brand. De volgende 40 jaar, van 1328 tot 1368, wordt de kerk heropgebouwd.

GPSwalking.nlIn de 17e eeuw wordt er aan de kerk een torenspits in renaissance stijl toegevoegd. Kort hierna wordt er een barok koor toegevoegd. Amper een eeuw later wordt de kerk weer helemaal gerenoveerd, dit keer in rococo stijl.

Een bezoek aan de kerk is een aanrader. Ga even naar binnen.

Vele bezoekers zijn vooral geïnteresseerd in de tweede kapel links waar je het griezelige skelet van St. Mundita vindt. Het skelet is verguld en bedekt met waardevolle stenen.

Juwelen versieren de verrotte tanden en twee valse ogen staren de bezoekers aan. Heel macaber maar een unieke attractie.

De kerk heeft een mooie torenspits waarop je een platform kan bereiken dat een prachtig uitzicht geeft over de stad. Het is een ideale plek voor mooie panoramafoto’s. Je kan aan gekleurde cirkels zien of het uitzicht bovenaan de moeite is.

GPSwalking.nlEen andere mogelijkheid is de toren van het nieuwe raadhuis op de markt, minder hoog, maar wel met de lift.

Marienplatz N48 08.229 E11 34.502
Marienplatz is het hart van de stad München. In de Middeleeuwen is het plein niet enkel de belangrijkste marktplaats van de stad, maar er werden ook toernooien en festiviteiten gehouden.

Tegenwoordig komen toeristen zich hier op gezette tijden vergapen aan het klokkenspel van het stadhuis.

In 1807 verhuist de markt van Marienplatz naar de nabijgelegen Viktualienmarkt, maar het plein blijft het centrum van het stadsleven. Belangrijke publieke gebeurtenissen zoals vieringen, tornooien en executies blijven zich hier afspelen.

GPSwalking.nlWe kennen het plein oorspronkelijk als Schrannen maar wordt in 1854 Marienplatz (Mariaplein) genoemd om op die manier aan de Maagd Maria te vragen de stad te beschermen tegen een cholera epidemie.

Mariensäule N48 08.234 E11 34.532
De hoge zuil in het centrum van het plein staat bekend als de Mariensäule (Mariazuil). De zuil wordt hier in 1638 geplaatst om het einde van de Zweedse invasie te vieren. Bovenop de zuil staat een verguld standbeeld van de Maagd Maria.

Het standbeeld dateert van 1590, en wordt gemaakt door beeldhouwer Hubert Gerhard. Op elke hoek van het voetstuk staat een putti. De putti symboliseren de veerkracht van de stad door het overwinnen van oorlog, pest, hongersnood en ketterij.

GPSwalking.nlPAUZE N48 08.237 E11 34.512
We zijn toe aan een Pauze. En dat kan overal. Op vele plaatsen kan je naar binnen voor een lunch, een koffie of ’s-morgens al, een bier. Een halve liter is dikwijls de standaard maat, maar een hele liter kan ook in een grote pul.

Het is een belevenis om een Biergarten op te zoeken een heerlijke witte worst te proeven. De banken zijn vol. Iedereen schuift aan. Maakt een praatje. Nee, we komen niet uit Denemarken maar uit die Niederlande.

Ondanks dat de Nederlanders de derde grote groep zijn in Beieren (na Duitsers en Amerikanen) zijn er opvallend weinig (geen) boekjes verkrijgbaar in de Nederlandse taal.

GPSwalking.nlMünchener Weisswurst
Geen enkele andere Münchener specialiteit is zozeer verbonden met de spreekwoordelijke gastvrijheid van de stad als de Weisswurst.

Deze lekkere, met uien en verse peterselie gekruide worstdelicatesse van kalfs- en varkensvlees kent een lange traditie.

Het verhaal gaat dat het ontstaan van de Weisswurst in 1857 te danken was aan een gelukkige samenloop van omstandigheden. Een kastelein zou het lichte kalfsvlees resoluut in de dikkere varkensdarmen hebben afgevuld.

De traditie om de Weisswurst voor twaalf uur ?s middags te eten, heeft tot op de dag van vandaag standgehouden. De worst wordt in water gekookt en geserveerd met zoete mosterd, pretzels en Beiers bier.

GPSwalking.nlFrauenkirche N48 08.315 E11 34.377
De Dom van Onze-Lieve-Vrouw.Het gebouw dat op zowat elke briefkaart van München afgebeeld staat is de Frauenkirche, de kathedraal van de stad.

Het meest typische aan het enorme gotische gebouw zijn de twee ajuin-vormige koepels die de twee torens sieren.

De eerste steen voor de bouw van de kathedraal van München wordt in 1468 gelegd door hertog Sigismund. Het gebouw vervangt een eerdere 13e eeuwse vervallen kerk. Het grote gotische gebouw wordt in een recordtempo van 20 jaar opgetrokken in rode baksteen.

De drie-schepige kathedraal heeft een lengte van 109 meter en een breedte van 40 meter. De twee torens bereiken een hoogte van 99 meter.

GPSwalking.nlHet enorme gebouw torent nog steeds boven de stad München uit. Er is bij wet vastgelegd dat geen enkel nieuw gebouw het zicht op de kathedraal mag belemmeren.

Van de oorspronkelijk geplande torenspitsen komt echter niets terecht vanwege geldgebrek. Later, in 1525, wordt dan maar besloten om de torens af te werken met ui-vormige koepels.

Het ontwerp van de achthoekige koepels, die later model zullen staan voor vele Beierse kerken, worden gebaseerd op de rotskoepel in Jeruzalem.

De kerk is oorspronkelijk laat-gotisch met een lang centraal middenschip. Aan het begin van de 17e eeuw, als de Frauenkirche het centrum is van de contra-reformatie in Duitsland, wordt het interieur versierd met barokke elementen.

GPSwalking.nlHet opvallendste zijn de zogenaamde benno-bogen die over het middenschip werden geplaatst. In de 19e eeuw, als de kerk gepromoveerd wordt tot kathedraal, wordt alle barokke versiering verwijderd aangezien de gotiek dan als de enige ware stijl voor kerken wordt aangemerkt. Hierdoor is het interieur ook nu nog erg sober.

De kerk wordt zwaar beschadigd aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, wanneer het dak door een geallieerd bombardement gedeeltelijk instort.

Na afloop van de oorlog wordt het geleidelijk aan gerestaureerd; de eerste fase wordt afgerond in 1953 maar pas in 1994 wordt de restauratie voltooid.

Een van de meest opvallende monumenten in de kerk is de cenotaaf van keizer Lodewijk IV van Beieren (Ludwig IV). De sarcofaag in zwart marmer wordt omringd door standbeelden van vier knielende ridders.

In de crypte van de kathedraal liggen de tombes van de Wittelsbach familie, een dynastie die gedurende meerdere eeuwen over Beieren heerst.

GPSwalking.nlVoetafdruk van de duivel N48 08.314 E11 34.380
Je kan achter in de kerk ook de voetafdruk van de duivel zien. Volgens een legende zou de architect van de Frauenkirche, Jörg von Halsbach, de duivel beloofd hebben dat er vanuit de kerk geen raam te zien zou zijn. In ruil zou de duivel mee helpen met de bouw van de kerk.

Als het gebouw voltooid is leidt de architect de duivel tot in het midden van de kerk van waar men geen enkel raam ziet, ook al kunnen alle kerkgangers plaatsnemen in de zijbeuken, waar er volop licht binnen komt via de zijramen.

De duivel zou uit razernij zo hard met zijn voet op de grond gestampt hebben dat de voetafdruk zichtbaar bleef in de stenen vloer. De afdruk is nog steeds duidelijk te zien.

Neues Rathaus Munchen N48 08.254 E11 34.547
Ga over het binneplein naar binnen en met de lift omhoog in de toren.

GPSwalking.nlNieuw Stadhuis
Marienplatz wordt gedominieerd door het Neues Rathaus (Nieuw Stadhuis). Het monumentale stadhuis met een 79 meter hoge toren wordt gebouwd tussen 1867 en 1909 door Georg Joseph Hauberrisser in Vlaams-gotische stijl. Het nieuwe gebouw moet het overbevolkte Altes Rathaus (Oud Stadhuis) ontlasten.

De voorgevel van het Raadhuis strekt zich over bijna 100 meter uit aan de noordzijde van het Marienplatz. Genoeg ruimte voor ornamenten en veelzijdige figuren. Er wordt begonnen met de oprichter Hendrik de Leeuw tot aan de bijna komplete lijn van de Wittelsbach-dynastie. Een machtige draak op de hoek van de Weinstrasse herinnert aan de dreiging van de pest.

Gedurende het hele jaar kan men voor een kleine entree op de stadhuistoren die een fantastisch uitzicht op de oude stad biedt. In tegenstelling tot de toren van de oude van St. Peter, hoeft u geen trappen op. Een lift brengt je tot het uitkijkplatform van de hoge toren. Op de top van de toren waakt het Münchner Kindl over de stad.

GPSwalking.nlKlokkenspel N48 08.248 E11 34.539
Er vindt dagelijks een populair spektakel plaats op het smalle levendige Marienplatz. Elke dag om 11, 12 en van maart tot oktober bovendien om 17 uur kunnen bezoekers het beroemde klokkenspel bekijken in de toren van het stadhuis. De figuren van het klokkenspel voeren de Schäfferltanz (kuipersdans) op, die voor het eerst wordt uitgevoerd op Marienplatz in 1517 om het einde van de pest te vieren.

Het verbeeldt twee gebeurtenissen uit de geschiedenis van de stad München: de bruiloft van Hertog Wilhelm V met Renate von Lothringen uit februari 1568. Ter ere van de bruid en bruidegom vindt dan een steekspel toernooi op het Marienplatz waarin de Beierse ridder over zijn tegenstanders uit Lotharingen zegeviert. Daaronder wordt de Schäfflertanz weergegeven.

Na de pestplaag komen de mensen terug op de straten en de dansen met veel gejuich.

GPSwalking.nlElke avond om 9 uur is het knuffelavond. Het Münchner Kindl wordt naar bed gebracht naar de muziek van Richard van Wagners "Die Meistersinger von Nürnberg" en Johannes Brahms 'Wiegenlied", vergezeld van een nachtwaker en de engel van de vrede.

Fischbrunnen N48 08.234 E11 34.572
Visfontein. Vlakbij het stadhuis staat een klein fontein gekend als de Fischbrunnen of Visfontein.

De fontein wordt in 1864 ontworpen door beeldhouwer Konrad Knoll maar wordt in de Tweede Wereldoorlog volledig vernield. De fontein werd in 1954 heropgebouwd.

GPSwalking.nlAltes Rathaus N48 08.209 E11 34.623
Het oorspronkelijke stadhuis, nu gekend als het Altes Rathaus, wordt in 1460 vernield door een brand. Een nieuw gebouw wordt tussen 1470 en 1480 opgericht in Gotische stijl door de architect Jörg von Halsbach, die ook verantwoordelijk is voor de bouw van de Frauenkirche.

Het gebouw wordt volledig vernield tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar het wordt al snel heropgebouwd volgens de oorspronkelijke 15e eeuwse plannen.

Vanaf het plein zien we Ludwig de Bayer op de gevel. Het astronomisch uurwerk laat de zon zien in het huidige sterrenbeeld.

Alter Hof N48 08.294 E11 34.685
Ga naar binnen naar de kelder.

De Alte Hof (voorheen Alte Veste) is de voormalige residentie van de Hertog van Opper-Beieren, later van geheel Beieren. Hij is ook keizerlijke residentie van Ludwig de Bayer. Het complex bestaat uit de volgende vijf delen Burgstock, Zwingerstock, Lorenzistock, Pfisterstock en Brunnenstock. Door middel van een boog op de noordelijke kant is de oude binnenplaats met de oude munt verbonden. Die was ooit zowel de hertogelijke kunstkamer, als de Koninklijke stallen.

GPSwalking.nlUit archeologische vondsten blijkt dat er op deze plaats al een kasteel stond in de 12e eeuw. Het gebouw met vier vleugels was voor de veiligheid vastgebouwd aan de stadsmuur.

De oude Hof is van de 13e tot de 15e eeuw residentie van de Wittelsbach-dynastie. Na de eerste landsdeling van Beieren in 1255 wordt het Alte Hof de woonplaats van Hertog Ludwig II van Beieren.

Zijn zoon Ludwig de Bayer volgde 1314 als de eerste Wittelsbach hem op aan de Rooms-Duitse koningstroon. In 1328 laat hij zich ook door het volk van Rome tot keizer kronen en in 1330 keert hij uit Italië terug naar Beieren.

Als keizer kiest hij voor de vaste verblijfplaats op de Alter Hof. De keizer breidt het kasteel flink uit. Als Herzog Siegmund eind 15e eeuw im Alten Hof woont heet de oorspronkelijke Residenz al de Neue Veste. De vesting wordt tot de 16e eeuw bewoond en later voor verscheidene andere overheidsdoeleinden gebruikt.

Nu vindt men er sinds 2007 de permanente tentoonstelling van het Münchener Kaiserburg. Het is de ideale plek om de geschiedenis van de stad op te nemen.

GPSwalking.nlGa naar binnen voor de gratis voorstelling.

Ludwig IV, uit het Huis Wittelsbach, beter bekend als Lodewijk de Beier, wordt in 1282 in München geboren en sterft in 1347 bij Fürstenfeldbruck. Vanaf 1314 is hij Rooms-Duitse Koning en vanaf 1328 Rooms-Duitse Keizer.

Na de dood van keizer Hendrik VII worden twee koningen Ludwig van Wittelsbach en de Frederik van Habsburg in het Heilige Roomse Rijk in 1314 gekozen en gekroond. Het geschil van de troon duurt jaren en is na de slag bij Mühldorf in 1322 een gewonnen zaak voor Wittelsbachse kant.

Door het Verdrag van München in 1325 wordt voor een korte tijd een tot nu toe volledig onbekend dubbele koningschap in het Middeleeuwse Rijk ingesteld en het geschil om de troon bijgelegd. Lodewijks interventie in Noord-Italië leidt tot een conflict met het pausdom, dat van 1323 tot aan zijn dood in 1347, bijna zijn hele regering, duurt.

GPSwalking.nlIn de 14e eeuw krijgt hij om hem te kleineren de bijnaam „Der Beier“ van de curie en de Pausgezinten. Hij voert daardoor een intensieve lokale machtspolitiek waarbij hij Neder-Beieren en Tirol als gebied erbij krijgt. Maar de spanningen tussen Prins (Fürst van Beieren) en Keizer leidt in 1346 tot de verkiezing van Karel IV als tegenkoning. Ludwig sterft in 1347.

Alte Münze N48 08.335 E11 34.719
De Oude Munt in München wordt gebouwd in 1563 en 1567, door een onbekende architect als stallen- en kunstkamer voor Hertog Albrecht V. 1808/09 wordt het gebouw volgens de plannen van Johann Andreas Gärtner met een vroege classicistische gevel uitgerust en in de volgende jaren herbouwd tot het belangrijkste Muntgebouw.

Voorbij de poort links staat het ruiterstandbeeld van Kaiser Ludwig der Bayer ( N48 08.318 E11 34.701 )

GPSwalking.nlHofbrauhaus N48 08.258 E11 34.826
Ga naar binnen.

Koninklijke Brouwerij
Een bezoek aan het Hofbräuhaus, de beroemdste bierhal ter wereld, is een must voor elke bezoeker die de biercultuur van München wil opsnuiven. Het historische pand in het centrum van München biedt ruimte aan meer dan 2000 personen en trekt vele toeristen aan.

Hofbäuhaus
De geschiedenis van de Hofbräuhaus gaat meer dan vier eeuwen terug. De bierhal wordt opgericht in 1589 door hertog Wilhelm V om zijn ‘dorstige en veeleisende hofhouding’ tevreden te stellen. De kieskeurige drinkers zijn niet tevreden met de brouwsels in München dus het crëeren van een eigen brouwerij lijkt een logische beslissing.

Oorspronkelijk brouwt het Hofbräuhaus enkel ale, maar de zoon van Wilhem V verkiest witbier dus als hij het roer in handen krijgt begint het Hofbräuhaus zich vooral op het witbier te richten.

GPSwalking.nlDe verkoop van dit bier wordt zo’n succes dat de brouwers moeite hebben om aan de vraag te blijven voldoen.

In 1607 besluit men te verhuizen om het Hofbräuhaus te kunnen uitbreiden. Het bier dat op de nieuwe locatie wordt gebrouwen wordt voor het eerst aan het publiek verkocht in 1610.

Nieuwe biersoorten worden toegevoegd aan het assortiment en aan het begin van de 19e eeuw verhuist het Hofbräuhaus weer naar een grotere locatie. De prijzen worden verlaagd zodat het ‘gewone volk’ het koninklijke bier kan betalen en het Hofbräuhaus brengt de plaatselijke taveernen op de rand van het faillissement.

In 1852 komt de koninklijke brouwerij in handen van de staat Beieren.

In 1896 wordt weer besloten dat het Hofbräuhaus te klein is en het oude gebouw wordt afgebroken en vervangen door een groter pand. De architect Max Littmann wordt uitgekozen om het gebouw te ontwerpen in de traditionele Beierse stijl. Dit gebouw, het Hofbräuhaus dat toeristen nu te zien krijgen, opent de deuren in 1897.

GPSwalking.nlDe bierhal blijft succes hebben aan het begin van de 20e eeuw. In 1944 wordt het gebouw echter vernield tijdens een geallieerde luchtaanval. Tegen het einde van de oorlog is nog maar een klein deel van het restaurant open.

Verbazingwekkend genoeg overleven enkele honderden bierkannen het bombardement. Het gebouw wordt in de originele stijl heropgebouwd en heropent in 1958, net op tijd voor de viering van het 800-jarig bestaan van de stad München.

Reinheitsgebot
Bier uit München moet voldoen aan het reinheitsgebot. Het Reinheitsgebot (Reinheidsgebod of zuiverheidsgebod) is een Duitse regeling die haar oorsprong vindt in het hertogdom Beieren in 1516. Dit gebod geldt als de oudste warenwet ter wereld. Volgens het Reinheitsgebot mocht bier alleen gemout gerst, water en hop bevatten. Het gebod verbiedt bovendien het gebruik van kruiden en vruchten.

Naar aanleiding van een klacht bij de Europese Commissie in 1984, besluit het Europese Hof in 1987 dat het verbod op de invoer van (in het buitenland gebrouwen) bier, dat niet volgens het Reinheitsgebot gebrouwen is, het geldende vrije handelsverkeer binnen Europa onrechtmatig beperkt.

GPSwalking.nlHet Reinheitsgebot als zodanig bestaat heden ten dage dan ook feitelijk niet meer; wel bevat de Duitse Biersteuergesetz van 1923 (in de vorm van 1993) regels voor de samenstelling van bier. Het blijft geoorloofd om drank met allerlei toevoegingen te brouwen, maar dan mag de benaming bier niet worden gebruikt.

Bavaria, de bierbrouwer uit Nederland heeft die naam gekozen toen zij een Brouwer uit Beieren aantrokken om bier te maken. Diverse malen is geprobeerd om de naam aan te vallen, maar steeds blijft Bavaria Nederlands bier.

Drinken in het Hofbräuhaus. Er zijn verscheidene plaatsen waar je van een biertje kan genieten in deze immense bierhal. Voor een echte Münchense ervaring kan je terecht op het gelijkvloers waar zich de Schwemme bevindt, een zaal die plaats biedt aan zo’n 1.000 bezoekers die er kunnen genieten van de plaatselijke Duitse muziek.

Boven is er een kleinere zaal, de Bräustüberl waar men lichte maaltijden serveert. De historische Festsaal biedt plaats aan zo’n 900 personen en heeft een podium waar gasten kunnen genieten van Beierse dans, muziek en folklore. Wanneer het weer het toelaat kunnen bezoekers ook buiten in de biertuin van het bier genieten. Maar de grootste attractie - afgezien van het bier zelf - zijn de traditioneel geklede serveersters die tot 10 bierpullen tegelijk brengen. Zie dat je je fototoestel gereed houdt!

Een ander alternatief is Zum Augustiner aan de Neuhauserstrasse.

GPSwalking.nlBayerisches Nationaltheater N48 08.382 E11 34.733
In 1802 wordt het Franciscaanse klooster afgebroken om plaats te maken voor een nieuw gebouw naast de Residentie. Het National Theater, dat ook als koninklijk hoftheater dient volgt tien jaar later (1811-1818). In het gebouw zijn het Bayerische Staatsorchester, het Bayerische Staatsballett en de Bayerische Staatsoper bevestigd.

De keurvorst Ferdinand Maria bouwt in de Hercules Zaal van de Residentie een theater, waar de eerste Italiaanse opera wordt opgevoerd. Tegelijkertijd bouwt hij volgens een plan van zijn vader Maximiliaan I het eerste vrijstaande operahuis in Duitsland. Al 350 jaar lang en nu met jaarlijks 300 voorstellingen en 600 000 gasten per jaar is de Beierse Opera een internationaal maatgevend cultureelgoed.

GPSwalking.nlBinnen een seizoen worden meer dan 30 opera‘s uit vijf eeuwen en meer dan 20 balletten uit de 19e eeuw tot het heden, concerten en recitals gegeven. Zo is het programma van de Beierse Staatsopera één van de meest gevarieerde in de internationale operahuizen.

Met 2.101 zitplaatsen is het neoklassieke Nationaal Theater het grootste operagebouw in Duitsland en is één van de mooiste theaters in Europa.

Das Bayerische Staatsorchester is voortgekomen uit een van de oudste orkesten in Duitsland. De oorsprong gaat terug naar het jaar 1523, als de componist Ludwig Senfl dan de leiding over de Munich Kantorei neemt.

De eerste beroemde dirigent van het Münchense hofmuziek en het hofkapel is de componist Orlando di Lasso, die officieel wordt ingehuurd in 1563 tijdens het bewind van hertog Albrecht V.

Midden op het plein staat Maximilian I Joseph König von Bayern N48 08.390 E11 34.684

GPSwalking.nlResidenz Paleis N48 08.412 E11 34.693
Ga op een andere dag naar binnen; kost veel tijd. Zeer de moeite waard.

Het Residenz Paleis is de officiële residentie van de Beierse monarchen van 1508 tot 1918. De geschiedenis van het gebouw is al even complex als de architectuur ervan, maar het is een absolute must voor iedereen die München bezoekt.

Het paleis wordt in 1385 gebouwd als de Neuveste (de Nieuwe Vesting) door hertog Stephan III die over Beieren heerste van 1375 tot 1392. In de 16e eeuw wordt het paleis sterk uitgebreid door hertog Wilhelm IV, die heerst van 1508 tot 1550.

Onder zijn regime wordt onder andere het Antiquarium gebouwd, een schitterende renaissance zaal. Elke volgende heerser die in het paleis zijn intrek neemt lijkt een kamer of twee toe te voegen aan keur van balzalen en kapellen tot galerijen, appartementen en tuinen.

GPSwalking.nlDoordat de uitbreidingen over een periode van meerdere eeuwen worden doorgevoerd verschillen ze sterk in bouwstijl. Aan de ene kant lijkt het paleis Palladiaans terwijl het aan een andere kant Italiaans of Germaans-renaissance van stijl is.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt de Residenz bijna volledig vernield maar vele van de meesterwerken die zich hier bevinden worden tijdig in veiligheid gebracht. In 1945 wordt reeds met de restauratie begonnen. Het paleis heropent in 1958 als museum. Het museum breidt uit naarmate meer delen van het paleis worden gerenoveerd.

Tegenwoordig bezet het Residenz Museum het zuidwestelijke deel van het paleis, het bestaat nu uit 120 kamers vol met kunst, antiek meubilair en andere waardevolle voorwerpen.

GPSwalking.nlIn het Antiquarium, het oudste nog bestaande gedeelte van het paleis, zijn tientallen 16e en 17e eeuwse fresco’s te bewonderen. In de Ahnengalerie hangen portretten van de koninklijke Wittelsbach familie. Porcelein en tapijten uit het Verre Oosten zijn te zien in de Porzellankabinett. En het Cuvilliés-Theater is dan weer een van de mooiste theaters in rococo stijl ter wereld.

In de Schatzkammer staan voorwerpen vervaardigd uit dure materialen zoals ivoor en edelstenen. Zo is er de kroon van de Beierse koningen te zien. Het paleis bevat ook een prachtige hofkapel die in 1603 wordt gebouwd door Hans Krumpper. En een van de binnenhoven bevat een grotto die kleurrijk versierd is met schelpen en kristallen.

We hebben – op een andere dag - 3,5 uur in deze Residenz doorgebracht om alle kamers te bekijken. Hoogst interessant! Fantastisch!

GPSwalking.nlPalais Preysing N48 08.487 E11 34.654
Even binnenkijken: prachtig trappenhuis.

Het Palais Preysing is de stadspaleis dat door Oberstjägermeister Johann Maximilian IV Emanuel Graf von Preysing wordt gebouwd. Als het wordt gebouwd, staat direct achter het Palais de Schwabinger Tor, nu de Feldherrnhalle.

Het Palais Preysing is de eerste rococo paleis in München. Het is zo luxe dat zelfs de eetbakken voor de paarden in marmer worden uitgevoerd tegen de toenmalig ongehoorde som van 25 gulden.

Tegenwoordig zijn er veel winkels en klinieken in gevestigd, een winkelgalerij loopt door het hele huis. Het huis is een van de meest prestigieuze adressen in München.

GPSwalking.nlFeldherrnhalle N48 08.504 E11 34.641
Het statige Feldherrnhalle, een 19e eeuwse loggia gelegen op de Odeonsplatz, is gebouwd als een eerbetoon aan de leiders van het Beierse leger. Het is de locatie van een historische confrontatie tussen sympathisanten van Hitler en de politie van München. Ze ligt in een voetgangerszone en trekt veel toeristen.

Koning Lodewijk I van Beieren laat Friedrich von Gärtner de Feldherrnhalle bouwen van 1841 tot 1844 naar voorbeeld van de Loggia dei Lanzi in Florence op een prominente locatie aan de Odeonsplatz in München, op de plaats van een voormalige stadspoort, de Schwabinger Tor.

GPSwalking.nlHet gebouw is opgetrokken met kalksteen uit Kelheim en opgedragen aan de veldheren van het Beierse leger.

Graaf von Tilly. Het 20 meter hoge monument wordt gebouwd ter ere van het Beierse leger dat meegevochten heeft in de Frans-Pruisische oorlog waar het een verpletterende overwinning behaalt tegen het Franse leger.

In de met zuilen afgebakende hal staan de bronzen standbeelden van enkele van de grootste generaals van Beieren, graaf von Tilly (1559-1632) en maarschalk Wrede (1767-1838).

Vooraan staan twee leeuwen in 1906 gebeeldhouwd door Wilhelm von Rümann uit marmer van Laas, in de volksmond de "Beierse leeuw" en de "Pruisische leeuw" (met open muil) genoemd.

GPSwalking.nlOdeonsplatz N48 08.529 E11 34.651
Odeonsplatz is een groot plein omringd door enkele prachtige gebouwen zoals de Feldherrnhalle en de Italiaans-uitziende Theatinerkirche. Het wordt ook begrensd door de Hofgarten, een koninklijke tuin. In het verlengde van het plein ligt de Ludwigsstrasse, een monumentale straat die naar de Siegestor leidt.

Als aan het einde van de 18e eeuw de stadswallen rond München worden afgebroken, ligt dit gebied buiten de stad. Het wordt gedomineerd door de Schwabinger Tor, een grote 14e eeuwse poort die leidt naar het dorp Schwabing net buiten München.

In 1816 geeft Ludwig I de opdracht aan Leo von Klenze om een plan te maken voor de aanleg van een nieuw plein. Hierbij wordt in 1817 de Schwabinger Tor afgebroken. Odeon. De naam van het plein is afkomstig van de Odeon, een grote concertzaal die tussen 1826 en 1828 wordt gebouwd door Leo von Klenze. De zaal wordt in 1944 zwaar beschadigd door luchtbombardementen en wordt na de oorlog omgevormd tot een overheidsgebouw.

Odeonplatz en de Bierkellerputsch
De Feldherrnhalle is ook bekend vanwege een confrontatie die er plaatsvond tussen de lokale politie en de volgelingen van Adolf Hitler, een incident dat later, toen Hitler aan de macht kwam als de ‘Hitler-putsch’ bekend wordt.

Op 9 november 1923 organiseerden supporters van Hitler een mars langs de Ludwigstrasse tot aan de Feldherrnhalle wat de start moet worden van een ‘volksrevolutie’. Een cordon van de politie houdt hen echter tegen en er onstaat een schermutseling waarbij 16 aanhangers van Hilter en vier politieagenten worden gedood.

GPSwalking.nlHierna wordt Hitler gearresteerd en voor korte tijd gevangen gezet. De opstand wordt de Bierhal-putsch genoemd aangezien de mars begint aan de Bürgerbräu Keller, een van de grootste bierhallen in de stad.

Nadat Hitler in 1933 aan de macht gekomen is, laat hij aan de oostelijke zijde een gedenkplaat met de namen van de 16 omgekomen putschisten aanbrengen. Een erewacht van SS-mannen ziet erop toe, dat elke voorbijganger de Hitlergroet brangt aan de gedenkplaat.

Nogal wat mensen lopen van de Residenzstrasse langs de Viscargigasse en de Theatinerstrasse naar de Odeonsplatz een blok rond om de verplichte Hitlergroet te ontwijken.

Legereenheden
De legereenheden Panzerbrigade 106 Feldherrnhalle, Panzerbrigade 110 Feldherrnhalle, Panzergrenadier-Division Feldherrnhalle en vanaf 1944 de schwere Heeres-Panzer-Abteilung Feldherrnhalle worden naar de Feldherrnhalle genoemd.

Elk jaar organiseert Adolf Hitler op 9 november een gedenkmars. Tijdens de gedenkmars van 1938 wil de Zwitser Maurice Bavaud met een pistool op Hitler schieten, maar hij geraakt er niet dicht genoeg bij. Op de avond voor de mars van 1939 ontploft een bom van Georg Elser in de Bürgerbräukeller, maar Hitler heeft die even voordien al verlaten.

GPSwalking.nlNa de oorlog
In 1945 verwijderen de Amerikaanse troepen de gedenkplaat. Tussen 1950 en 1962 wordt de lichte oorlogsschade aan de Feldherrnhalle hersteld. In november 1994 wordt in de bodem voor de Feldherrnhalle een gedenkplaat aangebracht voor de vier na de Bierkellerputsch omgekomen politiemannen. Omdat die gedenkplaat onvoldoende opvalt, wordt ze op 9 november 2010 vervangen door een gedenkplaat aan de westelijke gevel van de Münchner Residenz.

Theatinerkirche N48 08.525 E11 34.614
Kijk even binnen.

De Theatinerkirche (ook wel Stiftskerk Sint-Cajetanus) is een rooms-katholieke Kerk in München, was de hofkerk van het Huis Wittelsbach en de kerk van de Orde der Theatijnen.

GPSwalking.nlDe kerk wordt tussen 1663 en 1690 gebouwd na de stichting door keurvorst Ferdinand Maria van Beieren en zijn vrouw Henriëtte Adelheid van Savoye, uit dankbaarheid na de geboorte van hun eerste zoon Max Emanuel in 1662.

De kerk is het eerste voorbeeld van Italiaanse hoogbarok benoorden de Alpen.

De kerk werd gebouwd in Italiaanse hoog-barok stijl naar het voorbeeld van de San Andrea del Valle kerk in Rome. De kerk wordt ontworpen door de Italiaanse architect Agostino Barelli, die de leiding heeft over de bouw van 1663 tot 1669.

Zijn opvolger, Enrico Zuccalli voltooit de 71 meter hoge koepel in 1690 en voegt ook twee - oorspronkelijk niet geplande - torens toe. De huidige gevel in late rococo stijl is ontworpen door François Cuvilliés en dateert uit 1768.

GPSwalking.nlDe twee elegante torens van de kerk trekken de aandacht door de bolvormige versieringen. Samen met de torens van de Frauenkirche en de Peterskirche definiëren ze voor een groot deel de skyline van München.

Hofgarten N48 08.549 E11 34.813
Aan de oostkant van het plein ligt de Hofgarten, een koninklijke tuin in renaissance stijl die wordt aangelegd tussen 1613 en 1617, ten tijde van de regeerperiode van Maximiliaan I.

De tuin is aangelegd als een formele Italiaanse tuin. In het centrum staat een kleine tempel. Bovenop de koepel is een bronzen beeld te zien dat symbool staat voor Beieren.

GPSwalking.nlStaatskanzlei N48 08.547 E11 34.936
De Bayerische Landtag is het parlement van Beieren. Het is een van de oudste volksvertegenwoordingen in Europa. Het 17e Beierse parlement bestaat uit 180 gekozen vertegenwoordigers.

Het parlement kent vier grote taken: de vorming van de deelstaatregering, wetgeving, de controle over de deelstaatregering en de deelname aan andere overheidsinstanties en commissies.

Het parlement vertegenwoordigt de volgende administratieve districten: Unterfranken, Oberfranken, Mittelfranken, Oberpfalz, Schwaben, Oberbayern en Niederbayern.

Reeds in het midden van de 19e eeuw (1856-1864) wordt dit imposante administratief gebouw gebouwd als overheidsgebouw voor Beieren, maar de bijna 200 meter lange gevel is slechts het laatste overblijfsel van het in de oorlog beschadigde gebouw.

GPSwalking.nlHet toont gotische en romaanse bindingen, ook zijn er bogen, cijfers, hexagonaal Risalittürme en vele andere details in de constructie.

Het is verbazingwekkend dat ondanks de grootte van het gebouw geen dominantie wordt uitgedrukt.

De Staat Kanselarij bevindt zich achter de Hofgarten. Daarvoor stond hier alleen de niet gerenoveerde koepel van de voormalige Leger Museum, die in de Tweede Wereldoorlog grotendeels wordt vernietigd.

De Staat Kanselarij bevond zich op dat moment in het nabijgelegen Prinz-Carl-Palais, die zelfs vandaag de dag dient voor representatieve doeleinden.

GPSwalking.nlPrinz-Carl-Palais N48 08.650 E11 34.981
Tussen de binnentuin en het Engels tuin is een prachtige neoklassieke stadspaleis, die vandaag de dag dient als de zetel van de Beierse minister-president.

Maar het is niet de Prins Carl, maar Abbé Pierre de Salabert die dit paleis bouwt in de jaren 1804-1806. Pas na een renovatie in 1820 vanwege de kunstverzameling van Prins Carl, en de aanpassingen in zijn huidige vorm draagt het paleis zijn naam.

Ondanks de vele veranderingen die ook van invloed zijn op de omgeving van de woning, heeft dit paleis een zekere waardigheid behouden.

Ludwigstrasse N48 08.663 E11 34.701
De meest indrukwekkende boulevard van München is de Ludwigstrasse, een straat aangelegd in de 19e eeuw onder impuls van koning Ludwig I. De straat leidt van Odeonsplatz tot aan de Siegestor en wordt begrensd door verscheidene monumentale bouwwerken.

GPSwalking.nlHet plan van Ludwig. Als koning Ludwig I van Beieren de opdracht geeft voor de aanleg van een monumentale laan die het noorden van de stad München moet doorkruisen, voorziet hij een grandioze straat waardig aan zijn koninkrijk.

De plannen voor de straat worden gemaakt door Leo von Klenze, de favoriete architect van de koning die ook verantwoordelijk is voor heel wat andere bouwwerken in de stad zoals de Propyläen op het Königsplatz en de Festsaalbau van het Residenz Paleis.

De architect is ook verantwoordelijk voor het ontwerp van Odeonsplatz, het zuidelijke startpunt van de Ludwigstrasse. Hij zorgt er voor dat de straat een uniforme, Italiaanse renaissance stijl krijgt. En ook al wordt von Klenze later vervangen door Friedrich von Gärtner - die een neo-klassieke stijl gebruikt voor het noordelijke deel van de Ludwigstrasse - toch heeft de straat een uniform uitzicht behouden.

GPSwalking.nlBeierse Staatsbibliotheek N48 08.847 E11 34.818
De meest opmerkelijke gebouwen in de Ludwigstrasse staan aan de beide uiteinden van de straat. In het noorden staat de Siegestor, een triomfboog die nu dienst doet als monument van de vrede. Aan de andere kant staat de Feldherrnhalle, gebouwd ter ere van de leiders van het Beierse leger.

Andere opmerkelijke gebouwen zijn het Beierse staatsarchief, de staatsbibliotheek, de prachtige Ludwig-Maximilian Universiteit en de Italiaans-Romaanse Ludwigskirche. Er zijn ook heel wat winkels, galerijen en café’s langs de Ludwigstrasse gelegen, wat het een heel aangename straat maakt om door te wandelen.

Voorbij de Siegestor loopt in het verlengde van de Ludwigstrasse de Leopoldstrasse, die het noordelijke Schwabing district doorkruist. Hier verandert de wijk plots van karakter en worden de statige gebouwen vervangen door 19e en 20e eeuwse woningen.

GPSwalking.nlPalais Leuchtenberg N48 08.641 E11 34.654
Het Palais Leuchtenberg, tussen 1853 en 1933 de Luitpold Palais of Prinz-Luitpold Palais genoemd, is gebouwd in het begin van de 19e eeuw voor Eugène de Beauharnais, eerste hertog van Leuchtenberg, en is het grootste paleis in München.

Het is gelegen aan de westzijde van het Odeonsplatz, waar het een eenheid vormt met de Odeon. Momenteel herbergt het het Beierse staat Ministerie van Financiën. Het was ooit de thuishaven van de Leuchtenberg galerij op de eerste verdieping.

Eugène de Beauharnais, de zwager van de latere koning Ludwig I van Beieren en de stiefzoon van Napoleon, geeft Leo von Klenze de opdracht om een "suburban stadspaleis" te bouwen. Gebouwd tussen 1817 en 1821 tegen een kostprijs van 770,000 gulden (de gehele constructie begroting voor Beieren in 1819), is het grootste paleis in de omgeving, met meer dan 250 kamers, waaronder een balzaal, een theater, een biljartkamer, een kunstgalerie, en een kapel, plus een aantal bijgebouwen.

GPSwalking.nlHet is het eerste gebouw aan de Ludwigstraße. Klenze zet daarmee een maatstaf voor de nieuwe boulevard. Hij kiest de Italiaanse neo-Renaissance-stijl, naar het Palazzo Farnese in Rome. Hij plaatst adelaars voor de ramen op de eerste verdieping zoals in een van Napoleons paleizen.

Ludwig I, Koning van Beieren N48 08.618 E11 34.663
Lodewijk I was het oudste kind van koning Maximiliaan I Jozef (1756-1825) en Augusta Wilhelmina van Hessen-Darmstadt (1756-1796), een nicht van landgraaf Lodewijk IX van Hessen-Darmstadt. Later zouden nog twaalf broers en zussen volgen.

Hij werd geboren in Straatsburg, waar zijn vader, prins van het onbeduidende hertogdom Palts-Zweibrücken, destijds was gelegerd als kolonel in het Franse regiment van de Elzas. Dit regiment schonk de jonge vader ter ere van Lodewijks geboorte een kussen gevuld met het haar van hun afgeschoren baarden.

GPSwalking.nlHet gezin moest in 1789 vluchten voor de Franse Revolutie, eerst naar Darmstadt - waar Lodewijk bijna stierf aan de pokken - en later naar Mannheim.

Als kroonprins trad hij op 12 oktober 1810 in het huwelijk met Theresia van Saksen-Hildburghausen, dochter van Frederik van Saksen-Hildburghausen. Deze gebeurtenis wordt nog tot op de dag van vandaag gevierd met het zogenaamde Oktoberfest. De locatie van het huwelijk werd naar de bruid Theresienwiese genoemd. Ze kregen negen kinderen.

De koning was katholiek, zijn echtgenote echter evangelisch, en bleef dit ook tot aan haar dood.

Lodewijk werd na de dood van zijn vader op 13 oktober 1825 koning van Beieren. Hij voerde aanvankelijk een vooruitstrevende politiek maar werd onder invloed van de Julirevolutie (1830) en het Hambacher Fest (1832) meer reactionair.

GPSwalking.nlHij was een groot liefhebber van de Griekse cultuur en steunde de Griekse vrijheidsstrijd met enthousiasme. In 1832 werd zijn tweede zoon Otto zelfs de eerste koning van Griekenland.

Onder Lodewijks heerschappij werd München tot een belangrijke stad voor de kunst. Hij liet vele tot de dag van vandaag belangrijke bouwwerken oprichten, waaronder de Ludwigstraße met de universiteit, de Feldherrenhalle, de Siegestor (Overwinningspoort), de Bayerische Staatsbibliothek en het Königsplatz (Koningsplein) met de glyptotheek.

Het schandaal rondom zijn relatie met de danseres Lola Montez bewoog hem er op 20 maart 1848 toe af te treden ten gunste van zijn oudste zoon Maximiliaan II. Lodewijk I stierf op 29 februari 1868 in Nice en is begraven in de basiliek van St. Bonifatius te München.

GPSwalking.nlWittelsbacher Platz N48 08.641 E11 34.654
Wittelsbacherplatz. Het Wittelsbacherplatz met het bronzen ruiterstandbeeld van Maximiliaan I is gelegen in de Maxvorstad. Het monument is opgericht ter ere van de keurvorst in 1820. Vanwege de centrale ligging in München, wordt de plek ook gebruikt voor evenementen. De vismarkt van Hamburg in de zomer en de middeleeuwse Kerstmarkt zijn populair in de winter.

Schuin tegenover het Odeonplein ligt het Wittelsbacherplein. De vierkante vorm ontstaat tijdens de aanleg van de Brienner Strasse. Aan drie kanten wordt het plein ingesloten.

In het oosten ligt het voormalige Konzerthaus Odeon en in het noorden het Palais Ludwig Ferdinand, dat sinds 1949 het hoofdkantoor van Siemens is. Vlak daarbij ligt het konsulaat van Bangladesh. In het westen sluit het Palais Arco-Zinneberg het Wittelsbacherplatz af. Aan de zuidzijde is het plein open. In het midden staat het Reiterdenkmal van Kurfürst Maximiliaan I.

BIJLAGE 4 Overzicht van Hertogen, Keurvorsten en Koningen van Beieren

GPSwalking.nlLuitpold
De Prins-Regent Luitpold Karl Joseph Wilhelm van Beieren (1821-1912) is alomtegenwoordig in München. niet alleen de Luitpoldstraße, de Luitpoldbrücke of de Luitpoldpark herinneren aan hem, maar ook de naam van verschillende scholen, de Prins Regent straat en de Prins-Regent theater dragen zijn naam.

Voor zijn 90ste verjaardag werd voor hem een monument in Obeliskform opgericht.

Maximilian I. N48 08.600 E11 34.567
De keurvorst Maximiliaan I (1573-1651) is één van de belangrijkste Wittelsbach-koningen samen met Ludwig I en keizer Ludwig de Beier. Hoewel het hertogdom Bavaria al bestaat op het moment van zijn geboorte, volgen tijdens zijn bewind nog grotere uitdagingen zoals de Dertigjarige Oorlog (1618-1648).

Al vanaf het jaar 1593 wordt hij geïntroduceerd in de regering van zijn vader, totdat die ontslag neemt op 4 februari 1598, ten voordele van zijn zoon. Hij kan snel de moeilijke financiële situatie regelen, waarvoor een complete herindeling van zijn domeinen nodig is.

GPSwalking.nlOok is hij kunst verzamelaar, vooral van de werken van Albrecht Dürer. Hij is een van de grondleggers van de Beierse cultuur van de barokke kunst en wetenschap.

Als reactie op de Protestantse Unie richt hij de Katholieke Liga op die naast Beieren ook andere vooral geestelijketereinen omvat. Dat zorgt voor spanningen met Habsburg omdat hij daarmee een drukmiddel tegen de Keizer heeft.

Erzbischöfliches Palais N48 08.466 E11 34.487
Het Aartsbisschoppelijk Paleis bevindt zich aan de Kardinal-Faulhaber-Straße. Sinds 1821 is het de woning en de zetel van de aartsbisschoppen van München en Freising.

De rococo-architect Francois Cuvillés bouwde het paleis in de jaren 1733 tot 1737 voor Gravin Holnstein, de geliefde van Kurfürst Albrecht. Het voor het publiek niet toegankelijke gebouw herbergt de werkkamers van het aartsbisschoppelijk secretariaat en de woning van de Aartsbisschop. Tussen 1977 en 1982 leeft en werkt hier de toenmalige Kardinal Ratzinger, de latere Paus Benedictus XVI.

GPSwalking.nlSiemens Headquarters N48 08.634 E11 34.577
Siemens AG is een wereldwijd opererend Duits conglomeraat in elektronica en elektrotechniek dat actief is in de sectoren industrie, energie en gezondheidszorg.

Het bedrijf opereert wereldwijd in circa 190 landen en heeft zo'n 350.000 medewerkers, 114 000 in Duitsland, en een omzet van €80 miljard per jaar (2015).

Ter vergelijking: de Nederlandse Overheid geeft per jaar €300 miljard uit. De hoofdkantoren bevinden zich in Berlijn en München.

Beierse economie
De grote motor achter de Beierse economie is uiteraard de deelstaathoofdstad München, met veel high-techbedrijven op het gebied van elektrotechniek, IT, ruimte- en luchtvaart, maar ook de financiële dienstverlenende sector is met verzekeringsmaatschappijen Allianz en banken belangrijk, en niet te vergeten München als beursstad, winkelstad, tv- en filmstad.

De hoofdkantoren van bijvoorbeeld BMW, MÄN AG, Siemens en de Duitse hoofdkantoren van internationale multinationals als Apple, Microsoft en McDonald's hebben zich gevestigd in München.

St. Markus N48 08.771 E11 34.465
De evangelisch-Lutherse universiteitskerk wordt ook de Markuskerk genoemd. Het is de tweede evangelisch-lutherse kerk in München en wordt in 1873 gebouwd. Maar dat gaat niet zonder slag of stoot. In het katholieke bestuurlijke bolwerk dient er veel weerstand overwonnen te worden. Op zowel de locatie als de architectuur, tot bouwmaterialen toe, wordt commentaar geleverd. In 1877 wordt de kerk door Deken Buchdrucker ingewijd.

GPSwalking.nlKunstareal Munchen N48 08.878 E11 34.296
Bezoek op een andere dag een van de musea.

Op het terein van de voormalige Türkenkaserne in Munchen staan nu vele kunstmusea. De Tÿrkentor is nog het einige overblijfsel daarvan.

Het is bijna onmogelijk om een volledige beschrijving te geven van alle hier gevestigde musea. Daarom geven we een overzicht.

Elk museum is zeer de moeite waard. De keuze laten we aan u over. Wijzelf hebben de Neuer Pinakothek bezocht.

Natuurlijk is voor ons het Deutsches Museum www.deutsches-museum.de op het museuminsel interessant, maar de Luchtvaartafdeling daarvan is te vinden in Oberschleissheim, ten noorden van de stad. http://www.deutsches-museum.de/flugwerft . Samen te combineren met het Schleissheim Paleis, de zomerresidentie van het Huis Wittelsbach. (S1 station Oberschleissheim)

GPSwalking.nlDe volgende musea zijn in het Kunstareal München gelegen:

Alte Pinakothek: europese schilderkunst van de dertiende tot de achttiende eeuw

Neue Pinakothek: europese schilder- en beeldhouwkunst van de achttiende en negentiende eeuw

Pinakothek der Moderne: vier musea onder één dak, te weten

Sammlung für Moderne Kunst: internationale schilder- en beeldhouwkunst en fotografie van de twintigste en eenentwintigste eeuw

Die Neue Sammlung: museum voor design

GPSwalking.nlArchitekturmuseum der Technischen Universität München voor architectuur

Staatliche Graphische Sammlung: expositieruimte voor grafiek (www.sgsm.eu)

Städtische Galerie im Lenbachhaus: oude münchener schilderkunst, schilderkunst van Der Blaue Reiter en de Nieuwe Zakelijkheid, internationale schilder- en beeldhouwkunst van de twintigste en eenentwintigste eeuw. Het museum heeft drie vestigingen, te weten: Lenbachhaus, Kunstbau, Kubus im Petualpark

Museum Brandhorst: particuliere collectie moderne schilderkunst

Türkentor: platform t.b.v. Pinakothek der Moderne en Museum Brandhorst

GPSwalking.nlGlyptothek München: Griekse, Romeinse en Etruskische beeldhouwkunst

Staatliche Antikensammlungen: Grieke, Romeins Etruskische Vazen, Goudsmeedkunst

Haus der Kulturinstitute:

Staatliche Graphische Sammlung: internationale grafiek van Renaissance tot hedendaagse kunst

www.abgussmuseum.de: kopieën/afgietsels van klassieke beelden.

Staatliches Museum Ägyptischer Kunst (www.smaek.de)

In de onmiddellijke omgeving bevinden zich nog enige natuurwetenschappelijke staatsmusea, zoals:

  • het Paläontologisches Museum
  • het Museum Reich der Kristalle
  • de Geologische Staatssammlung.

Königsplatz N48 08.758 E11 33.896
Sinds dit historische plein in München in 1812 ontstond is het Königsplatz (Koningsplein) enkele keren van uitzicht veranderd als gevolg van politieke gebeurtenissen. Tegenwoordig is dit een rustig plein met drie klassieke gebouwen waarvan twee dienst doen als museum.

GPSwalking.nlKoning Ludwig I gaf in 1815 de opdracht tot het aanleggen van het plein maar het werd pas afgewerkt in 1862, 14 jaar na zijn troonsafstand. Er werden drie klassieke gebouwen op het plein opgetrokken: de Propyläen (een monumentale poort), de Glyptothek (met een verzameling antieke Griekse en Romeinse sculptuur) en de Antikensammlung, een museum over de Antieke Wereld.

Zowel de Propyläen als de Glyptothek werden door Leo von Klenze ontworpen. Door een onenigheid tussen Leo von Klenze en Ludwig I koos deze laatste ervoor om de Antikensammlung door een andere architect te laten ontwerpen, Georg Friedrich Ziebland.

Het was de droom van Ludwig om München om te vormen in een tweede Athene en de Königsplatz vormde een onderdeel van de plannen om zijn doel te bereiken.

Het is mooi om van hieruit rechtstreeks naar het station te gaan (rechtdoor lopen), maar de Wittelbach fontein mag je echt niet missen…..

GPSwalking.nlKarolinenplatz met Obelisk N48 08.878 E11 34.296
Het plein werd aangelegd tussen 1809 en 1812 op de route die leidde van het Residenz Paleis naar het Nymphenburg Paleis. Het lag in het centrum van de wijk Maxvorstadt, genoemd naar Maximiliaan I onder wiens impuls het gebied ontwikkeld werd.

Karolinenplatz werd ontworpen door de Duitse architect Karl von Fischer, die het ontwerp baseerde op de Place de l’Étoile in Parijs, een stervormig plein met in het midden de Arc de Triomphe.

In het centrum van de Karolinenplatz werd eveneens een monument geplaatst, een zwarte obelisk.

Het monument
De grote obelisk is het meest opvallende kenmerk van het plein. Het werd in 1833 opgericht ter ere van de ongeveer 30.000 Beierse soldaten die sneuvelden tijdens de campagne van van 1812 waarbij Napoleon Rusland binnenviel. Het monument, ontworpen door Leo von Klenze, is 29 meter hoog. Het werd vervaardigd uit gesmolten kanonnen die tijdens de Slag van Navarino op de Turken werden buitgemaakt.

GPSwalking.nlWittelsbacherbrunnen N48 08.482 E11 34.161
De Wittelsbach fontein is de meest monumentale, zoniet de mooiste fontein in München. De fontein ontstond aan het eind van de negentiende eeuw door de Duitse beeldhouwer Adolf von Hildebrand.

De fontein werd gebouwd in 1893-1895 ter herdenking van de bouw van de watervoorziening van München. Het is vernoemd naar het huis van Wittelsbach, die over de Bavaria voor meer dan zeven eeuwen heerste. De fontein is gelegen aan de noordoostelijke kant van Lenbachplatz.

Water cascades stromen uit een centrale kom in het grote bekken. De kom wordt geflankeerd door twee marmeren beelden, allegorische figuren die de positieve en negatieve aspecten van water symboliseren.

Het standbeeld van een jonge man die een stehen gooit zittend op een morrend Zeepaard symboliseert de vernietigende kracht van water. Het standbeeld aan de andere kant van de fontein - een waternimf, zittend op een stier die een goblet in de hand heeft - vertegenwoordigt de positieve kracht van water. De basis van het bekken is versierd met een reeks waterspuiten in de vorm van een vis.

GPSwalking.nlJustizpalast N48 08.431 E11 33.877
Het Paleis van Justitie in München is een gerechtelijke en administratief gebouw. Hier is de zetel van de Beierse Ministerie van Justitie. Voor het gebouw zien we de oude Botanische tuin met de Neptunusfontein.

Het gebouw, dat 138 meter lang en 80 meter diep is, heeft een 66 meter hoge centrale glazen koepel. Het gebouw, dat rond twee binnenplaatsen is ontworpen, heeft een centrale hal ter grootte van 19 m x 29 m. Het wordt gebouwd op de grond, waar voorheen het Kadettencorps en later het Clemensschlössl stond.

Aangezien het gebouw ondanks zijn enorme grootte al snel te klein is bouwt Thiersch in 1904 ernaast ten westen van het Paleis van Justitie het in de Beierse baksteengotiek opgetrokken Neue Justizgebäude met twee klokkentorens, waar vandaag het Beierse Constitutioneel Hof en het Hof van Beroep München in is gevestigd.

GPSwalking.nlZo keren we terug naar het Hauptbahnhof en gaan we met de trein terug naar Wolfrathausen. De route die we beschreven hebben is ietwat langer geworden dan wat wij in een dag gedaan hebben. Dat komt omdat we het Museumkwartier erbij genomen hebben.

Zoals u al gemerkt hebt is de route in te korten of aan te passen naar persoonlijk interesse. Maar wat u allemaal bekeken hebt, het zal zeker boeiend, interessant en mooi geweest zijn.

Hierna gaan we nog even de bergen in. Maar dat wordt wel morgen…..

 

Startpunt

  • START/FINISH/PARKEREN S-Bahn Station Wolfrathausen N47 54.860 E11 25.598

Geraadpleegde websites:

POI’s

  • München Hauptbahnhof N48 08.433 E11 33.637
  • Stachus N48 08.366 E11 33.946
  • Brunnenbuberl N48 08.337 E11 34.013
  • Bürgersaal N48 08.322 E11 34.085
  • Alte Akademie N48 08.307 E11 34.181
  • Sankt Michael N48 08.304 E11 34.219
  • Damenstiftskirche Sankt Anna N48 08.245 E11 34.142
  • Allerheiligenkirche Am Kreuz N48 08.139 E11 34.078
  • Sendlinger Tor N48 08.041 E11 34.062
  • Sendlinger Strasse N48 08.081 E11 34.134
  • Asamkerk en Asamhuis N48 08.101 E11 34.175
  • Jakobskirche N48 08.050 E11 34.296
  • Ohel Jakobsynagoge N48 08.075 E11 34.379
  • Voormalige Hochbunker N48 08.028 E11 34.412
  • Schrannenhalle N48 08.051 E11 34.465
  • Viktualienmarkt N48 08.101 E11 34.546
  • Isartor N48 08.101 E11 34.925
  • Heiliggeistkirche N48 08.168 E11 34.643
  • Peterskirche N48 08.192 E11 34.536
  • Marienplatz N48 08.229 E11 34.502
  • Mariensäule N48 08.234 E11 34.532
  • PAUZE N48 08.237 E11 34.512
  • Frauenkirche N48 08.315 E11 34.377
  • Voetafdruk van de duivel N48 08.314 E11 34.380
  • Neues Rathaus Munchen N48 08.254 E11 34.547
  • Klokkenspel N48 08.248 E11 34.539
  • Fischbrunnen N48 08.234 E11 34.572
  • Altes Rathaus N48 08.209 E11 34.623
  • Alter Hof N48 08.294 E11 34.685
  • Alte Münze N48 08.335 E11 34.719
  • Hofbrauhaus N48 08.258 E11 34.826
  • Bayerisches Nationaltheater N48 08.382 E11 34.733
  • Maximilian I Joseph König von Bayern N48 08.390 E11 34.684
  • Residenz Paleis N48 08.412 E11 34.693
  • Palais Preysing N48 08.487 E11 34.654
  • Feldherrnhalle N48 08.504 E11 34.641
  • Odeonsplatz N48 08.529 E11 34.651
  • Theatinerkirche N48 08.525 E11 34.614
  • Hofgarten N48 08.549 E11 34.813
  • Staatskanzlei N48 08.547 E11 34.936
  • Prinz-Carl-Palais N48 08.650 E11 34.981
  • Ludwigstrasse N48 08.663 E11 34.701
  • Beierse Staatsbibliotheek N48 08.847 E11 34.818
  • Palais Leuchtenberg N48 08.641 E11 34.654
  • Ludwig I, Koning van Beieren N48 08.618 E11 34.663
  • Wittelsbacher Platz N48 08.641 E11 34.654
  • Maximilian I. N48 08.600 E11 34.567
  • Erzbischöfliches Palais N48 08.466 E11 34.487
  • Siemens Headquarters N48 08.634 E11 34.577
  • St. Markus N48 08.771 E11 34.465
  • Kunstareal Munchen N48 08.878 E11 34.296
  • Königsplatz N48 08.758 E11 33.896
  • Karolinenplatz met Obelisk N48 08.878 E11 34.296
  • Wittelsbacherbrunnen N48 08.482 E11 34.161
  • Justizpalast N48 08.431 E11 33.877