Herenduin

Korte beschrijving

Een korte wandeling door een leuk gebied met veel afwisseling en een paar fraaie uitzichtspunten.

Rijke kooplieden uit Amsterdam zagen wel brood in het vele zand dat de duinen rijk was. Het gebied Middenduin was tussen 1850 en 1948 een zanderij. Hier werd handmatig zand gewonnen voor de uitbreiding en ophoging van bouwprojecten in Amsterdam en Haarlem. Het zand werd met boten afgevoerd via een gegraven vaart, de zogeheten: Zanderijvaart. Langs de vaart liep een rails met karretjes. Voorbij de spoorbrug is de zanderij zichtbaar als een open lagergelegen vallei tussen de duinen.


Kenmerken

Startpunt: Overveen: parkeerplaats Brouwerskolkweg
Startlocatie: Noord-Holland, Nederland
Coördinaten N52.391000 E4.597000
Afstanden: 8 km
Type: Cultuur, Duin, Landgoed, Vergezicht, Zandheuvel
Begaanbaar: Goed
Rolstoel: Niet toegankelijk
Honden: Niet toegestaan
Horeca: Niet aanwezig
Gelopen op: 27-12-2017

Route informatie

Een GPS wandeling van 8 km door Herenduin.
Honden zijn op deze wandeling niet welkom, ook niet aangelijnd.
Naast een track is er een route beschikbaar.
Onderweg komt u geen horecagelegenheid tegen.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlDe ene wandeling is soms weer een opmaat voor een nieuwe wandeling. In het voorjaar kwam ik bij de wandeling Zandvoort - Bloemendaal langs de Herenduin. Je kom zo van het pad een heel eind de natuur in kijken. En dat zag er heel aardig uit. 

Thuisgekomen meteen gekeken of hier ook een wandeling mogelijk was. En dat was het geval, wel een relatief korte wandeling, maar prima geschikt om op een avond te lopen. 

Wel even in de gaten houden dat honden verboden zijn op deze wandeling, ook aangelijnd. 

GPSwalking.nlDuinlust
In 1799 kocht Jan Willem Druyvesteyn een stuk grond van Jacob Boreel (de toenmalig eigenaar van Landgoed Elswout). Zijn zoon kocht de gronden ernaast van koopman Jan Gijsen Middelkoop. Door samenvoeging van de gronden ontstond landgoed 'Duyn-lust'.

Duinlust kwam in de 19e eeuw in handen van Johanna van de Velde, destijds eigenaar van Landgoed Elswout. Zij verbleef hier in de zomer. In 1882 werd het oude huis gesloopt. Constantijn Muysken ontwierp het huidige huis. Het landschapspark is ontworpen door Petzold.

GPSwalking.nlBoven- en benedenplaats
Landgoed Duinlust kent een 'benedenplaats' en een 'boven-plaats'. Op de benedenplaats bevindt zich het landhuis met de terrassen en in vroeger tijden de koetshuizen en de orangerie. De beroemde halfronde Pompejaansebank is in 2013 gerenoveerd.

Op de bovenplaats, de hoge duinen achter het huis, stond vroeger een boomschorshut met uitzicht op de Noordzee. Bovenop het duin bevindt zich een betonnen ring, een overblijfsel van het waterbassin voor de hydraulische lift in het hoofdhuis. De ijskelder van het landgoed ligt nabij de zanderijvaart. Hier werd bederfelijke waar bewaard tussen grote blokken ijs.

GPSwalking.nlWandelen
U kunt naar hartenlust genieten van dit gevarieerde landschap. Er zijn twee wandelingen uitgezet in het gebied. De kemper-bergroute (rood 3,5 km) en de hogeduinroute (blauw 3 km). Fietsen en honden zijn niet toegestaan.

Zandwinning
Rijke kooplieden uit Amsterdam zagen wel brood in het vele zand dat de duinen rijk was. Het gebied Middenduin was tussen 1850 en 1948 een zanderij. Hier werd handmatig zand gewonnen voor de uitbreiding en ophoging van bouwprojecten in Amsterdam en Haarlem. Het zand werd met boten afgevoerd via een gegraven vaart, de zogeheten: Zanderijvaart. Langs de vaart liep een rails met karretjes. Voorbij de spoorbrug is de zanderij zichtbaar als een open lagergelegen vallei tussen de duinen.

GPSwalking.nlNatte duinvallei
De open lagergelegen vallei is na de zandwinning gebruikt als volkstuinenterrein en bollenland. In de jaren negentig is Staatsbosbeheer hier gestart met het ontwikkelen van natuur. Door de vroegere bollenteelt zaten er veel voedingsstoffen in de bodem. Van nature is de bodem veel armer.

Door uitspoeling en het afvoeren van maaisel, verschraalt de bodem. Het grondwaterpeil werd met een sluisje verhoogd. Zo ontstaat langzamerhand een natte duinvallei, een zeldzaam natuurtype. Hier vind je prachtige bloemen als grote ratelaar, parnassia, rietorchis en vele veldbloemen.

GPSwalking.nlBossen en open duinen
Ten westen van de vallei bevinden zich duinbossen. Aan het einde van de 19e eeuw zijn hier Corsicaanse en grove dennen aangeplant. In een latere fase zijn ook loofbomen aangeplant. Het gebied heeft zich ontwikkeld tot een gevarieerd bos met veel kruiden en struiken. Vogels als de matkop en de nachtegaal voelen zich hier thuis.

Open delen duin vol grassen en zandverstuivingen zorgen voor afwisseling. Hier groeien grote tijm en duinviooltjes en komt de kleine parelmoervlinder voor.

GPSwalking.nlNee, op de foto aan de linkerkant staat geen wisent. Maar het was toch een redelijk grote grazer die ik onderweg tegenkwam. Indrukwekkend, maar gelukkig meer bezig met het eten van gras dan het zich drukmaken over een voorbijkomende wandelaar. 

Winsenten in Europa
De wisent of Europese bizon (bison bonasus) is het grootste landzoogdier van Europa. Het is van orgine een bosrandbewoner. Het dier is dan ook hoger en slanker dan zijn Amerikaanse verwant, die op de steppe leeft. Het voortbestaan van de wisent heeft aan een zijden draadje gehangen. De soort kwam vroeger in grote delen van Europa voor. 

GPSwalking.nlIn de Ardennnen leefden in de 14e eeuw nog wisenten. In Duitsland tot in de 16e eeuw. Rond 1920 werd de laatste wilde wisent geschoten in Polen. Vanaf dat moment was de wisent alleen nog maar in dierentuinen te zien.

Dankzij een internationaal fokprogramma om de soort in stand te houden, is de populatie weer gegroeid van 12 dieren tot ongeveer 3000 dieren. Ongeveer de helft hiervan leeft min of meer in vrijlevende groepen, met name in Oost-Europa. Met de verspreiding van groepen wisenten over meerdere landen wordt het risico van uitsterven van deze soort verkleind. 

Bij het Kraansvlak moeten de wisenten zich ophouden. Maar helaas, er was niets en niemand te zien. Alleen een paar eenden op het water. Soms zit het mee, en soms enigszins tegen. 

GPSwalking.nlKraansvlak
Voor u ligt duingebied Het Kraansvlak. De kern van dit gebied is een rustgebied voor planten en dieren en is niet toegankelijk voor publiek. Vanaf voorjaar 2007 wordt hier een vijfjarig project met begrazing door wisenten uitgevoerd.

Doel van dit project is om kennis en ervaring op te doen met wisenten in de Nederlandse natuur en het effect van vraat en ander gedrag van deze diersoort op het duinlandschap te onderzoeken. Wisenten hebben namelijk een andere leefwijze en ander (graas)gedrag dan paarden en koeien. Het project wordt daarvoor begeleid door wetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen en de Radboud Universiteit in Nijmegen. 

GPSwalking.nlWisenten zijn schuw en geneigd om mensen te ontlopen. Blijf op het pad en achter de pallisades, zodat u voor de dieren zo min mogelijk opvalt. U hebt dan meer kans de dieren te zien. 

Dan loop ik onder het spoor door naar een iets andere parkachtige omgeving. Het is glooiend en je kunt er rondjes lopen. Dat laatste is snel duidelijk als ik de dezelfde groep hardlopers telkens weer tegenkom. De hekkesluiter van de groep kan er ook om lachen. 

GPSwalking.nlLandgoed Elswout
Nationaal Park Zuid-Kennemerland is niet alleen rijk aan natuur. Ook cultuurhistorisch valt er veel te ontdekken, zoals op landgoed Elswout. De duinen rondom het landgoed zijn in een aantal eeuwen geleden afgegraven.

Zo ontstond er een vlak en een heuvelachtig deel. Dit geeft het landgoed een bijzondere charme. Later werden er ook waterpartijen aangelegd. Het afgegraven zand werd gebruikt voor de stadsuitbreidingen van Haarlem en het dempen van de grachten.

GPSwalking.nlLandgoed Elswout, dat nu beheerd wordt door Staatsbosbeheer, is in de i8e eeuw grotendeels ingericht volgens de romantische, Engelse Landschapsstijl met slingerende paadjes, verrassende doorkijkjes en fraaie gazons.

Vanwege de grote cultuurhistorische waarde is Elswout een Rijksmonument. Het telt maar liefst 33 monumentale bouwsels zoals een sluisje, bruggen, theehuisjes en folly's (fantasie bouwwerkjes zonder functie). Het grote huis en de Orangerie zijn de meest markante gebouwen op het landgoed maar ook de koetshuizen en het poortgebouw zijn een bezoek waard.

GPSwalking.nlDaarnaast is Elswout een thuis voor vele planten en dieren. In de lente bloeien er vele stinsenplanten zoals de kievitsbloem, het Haarlems klokkenspel en de daslook.

Ook reeën, uilen en spechten voelen zich op Elswout thuis. Landgoed Elswout is een oase van rust voor mensen die de stad even willen ontvluchten.

Het laatste stukje gaat wederom door het Brouwerskolkpark. 

Brouwerskolkpark
Het Brouwerskolkpark is vernoemd naar de Brouwerskolk, de plaats waar het water voor het Haarlemse bier gehaald werd. Het water liep via de Brouwersvaart naar het het centrum van Haarlem. 

GPSwalking.nlEen eeuw van te voren was er hier een strijd tussen linnenblekers en bierbrouwers. De een had school water nodig en de ander vervuilde dat water. De strijd werd gewonnen door de bierbrouwers. De blekerijen verdwenen. 

In 1928 kocht de gemeente Bloemendaal dit gebied voor 47.647 euro van de familie Borksi. Hierdoor kon in 1935 gestart worden met de aanleg van het park. 

En dan zet de duisternis al in en wordt het tijd om weer richting de auto te gaan. Ondanks dat deze wandeling maar relatief kort was toch weer genoten van een fraaie natuur. 

Geraadpleegde websites:

POI's

  • Alternatieve parkeerplaats N52.3862 E4.5986
  • Brouwerskolkpark N52.3889 E4.5991
  • Kopje Van Overveen N52.3898 E4.5957
  • Kraansvlak - Meertje Van Burdet - Uitkijkpunt N52.3871 E4.5804
  • Landgoed Elswout N52.3867 E4.5942
  • Meertje Van Burdet N52.3861 E4.5785
  • Middenduin N52.3909 E4.5886
  • Start/finish/parkeerplaats N52.3912 E4.5973
  • Uitzichtspunt N52.3924 E4.5886
  • Verboden voor honden N52.3887 E4.5814