Stadswandeling Delft

Korte beschrijving

Delft. We zijn er al dikwijls geweest, maar dan bij TNO, de TU of NEN. Delft is dan ook een kennisstad. Aan de oude stad zelf kwamen we nooit toe. En wat een verrassing! Steegjes, grachten, romantische bruggetjes en in de kern de grote monumenten, zoals de Oude en de Nieuwe Kerk, het Stadhuis en vooral de Prinsenhof. Want Delft is onlosmakelijk verbonden met de Oranjes. Dat begon al bij het ontstaan van Nederland met Willem van Oranje.

Enkele groten uit ons land hebben hier hun laatste rustplaats gevonden. En Johannes Vermeer leeft nog steeds in deze plaats. Overal zijn de herinneringen terug te zien bij het Straatje of het zicht op de Delft met de haven. Het Meisje met de parel wappert op alle vaandels.

Anders dan bij de vele uitgezette wandelingen in de natuur gaan we hier juist wel naar binnen. Een huis, een kerk, een museum, een toren. We proeven de historie en de sfeer van weleer. Zo beleven we de geschiedenis zelf en maken u deelgenoot daarvan.

Wijzelf zijn met de auto gereden naar de Parkeergarage Zuidpoort. Maar ook de treinreiziger kan vanuit het uiterst moderne en zeer fraaie NS-Station de wandeling starten. Dat is de basis voor deze tocht: vanaf het station de stad in.

Binnengaan in het huis van Paul Tetar van Elven om kennis te maken met het gezellige interieur van een Delfts huis. Dan naar de Markt, het centrum met de toeristische bezienswaardigheden, die we kunnen bezoeken: de nieuwe en de oude kerken, het Vermeer Centrum en Prinsenhof. Met de combiticket kunnen we ook de toren beklimmen; we doen dat vandaag op een later tijdstip. Na de Markt met de vele oude gebouwen en terrasjes maken we een ronde naar de westkant van de oude stad. Teruggekomen in het centrum kunnen we eindigen op de markt, of de toren beklimmen, maar we kunnen ook verder gaan naar de oostkant, want ook daar zijn nog interessante typisch Delftse items te vinden. We sluiten af bij het station.


Kenmerken

Startpunt: Delft: P Zuidpoort Zuidwal 13, of NS station
Startlocatie: Zuid-Holland, Nederland
Coördinaten N52.008000 E4.363000
Afstanden: 7 km
Type: Stad
Begaanbaar: Goed
Rolstoel: Toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Onderweg
Gelopen op: 23-02-2018

Route informatie

Een GPS stadswandeling van 7 km door de binnenstad van Delft.
Alle paden op deze wandeling zijn goed begaanbaar.
Horeca komt u onderweg overal tegen.
Van deze wandeling is zowel een Track als een WPT-Route beschikbaar.



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlSTART/FINISH/PARKEREN N52 00.485 E4 21.790
Wij starten op de parkeerplaats Zuidpoort aan de Zuidwal 13, Delft. Een royale parking voor €15,= dagkaart.

Maar de stadswandeling zelf begint bij het NS-Station.We steken over, de stad in en over de Oude Delft tot aan de Nieuwe Delft volgen we de gracht naar links naar het Museum Paul Tetar van Elven.

Ontstaan van Delft N52 00.638 E4 21.441
Rond 1050 begon de graaf van Holland een ontginningsproject. Hierdoor werden er delven gemaakt en uiteindelijk ontstond de Oude Delft. Delft heeft haar naam ook te danken aan het graven, delven van een gracht. Zo’n gracht heet namelijk een delf.

Delft ligt zonder duidelijke redenen midden in een polderlandschap. Dit is bijzonder want normaal ligt een stad bij een rivier. De eerste bewoners in het gebied woonden dan ook op terpjes. Rond 1050 begon de graaf van Holland een ontginningsproject. Er werden delven gemaakt. De bovenloop van de Schie werd gekanaliseerd en vanuit die bovenloop werd de Oude Delft gemaakt.

GPSwalking.nlRond 1150 werd aan het eind van de Oude Delft een grafelijk hof gebouwd: het hof van Delft. De ontginning werd voortgezet vanuit het hof van Delft. De tweede delf ontstond: De Nieuwe Delf. De eerste delf had vanaf toen de naam Oude Delft. De Nieuwe Delf heeft nu als naam de Voorstraat en de Koornmarkt. Als een delf werd gemaakt was een enkel kanaal niet genoeg, het werd opgedeeld in percelen zodat het water kon worden afgevoerd. De grond die vrijkwam werd gebruikt voor landbouw en woningen.

De eerste mensen die in het gebied leefden waren vooral vissers, jagers en boeren. Later werd het steeds meer een agrarisch-urbane samenleving. Bij de Heilige Geestkerkhof zijn resten gevonden van een huis uit de twaalfde eeuw. De oudste huizen waren brandbaar omdat vele huizen van hout waren gemaakt. Er was een stookplaats in het midden van het huis, dus zo ver mogelijk van de brandbare muren uit de buurt.

GPSwalking.nlVeel stedelingen hadden vee en Delft zag er meer uit als een dorp dan een stad. Ook waren de bruggen nog niet van steen maar van hout. Er was een kerkje op de plek waar nu de Oude Kerk staat. Het kerkje was het eerste stenen bouwwerk in Delft. In deze tijd was de samenleving katholiek.

In 1246 kreeg de Nieuwe Delf stadsrechten van Willem van Oranje, later in 1268 kreeg ook het gebied rond de Oude Delft stadsrechten. Delft was nu officieel een stad.

Binnen de geschiedenis van Nederland is Delft vooral bekend doordat Willem van Oranje er vanaf 1572 heeft geresideerd en er in 1584 werd vermoord. De Oranjes worden sindsdien traditioneel in Delft bijgezet. De bijnaam van Delft is de Prinsenstad. De patroonheilige van de stad is Hippolytus van Rome.

GPSwalking.nlIn de stad vestigden zich diverse Italiaanse plateelbakkers die een nieuwe stijl introduceerden. Ook de tapijtindustrie kwam met François Spierincx tot grote bloei. In de 17e eeuw beleefde Delft door de aanwezigheid van een Kamer van de VOC en door de fabricage van Delfts blauw een nieuwe bloeitijd.

In 1588, vier jaar na de dood van Willem van Oranje, ontstaat de Republiek der Verenigde Nederlanden en gedurende de rest van de zestiende eeuw schudt deze het Spaanse juk langzaam van zich af. Delft is begin zeventiende eeuw een voorname stad binnen de Republiek en met 20.000 inwoners een van de grotere steden.

Station Delft N52 00.437 E4 21.406
Station Delft is het belangrijkste station van Delft. Het ligt aan de Oude Lijn, tussen Den Haag HS en Rotterdam Centraal. De eerste trein passeerde Station Delft op 31 mei 1847. Doordat de toestroom van passagiers en goederen binnen enkele decennia sterk gegroeid was voor het relatief kleine station, werd er enkele honderden meters zuidelijker in 1885 een nieuw station geopend.

GPSwalking.nlRond 1998 werd besloten om dit stationsplein een nieuw aanzicht te geven, dat zou aansluiten bij het nieuwe motto "Delft Kennisstad". Vanaf 2009 is er gebouwd aan een spoortunnel om het viaduct te vervangen.

Op 28 februari 2015 zijn de nieuwe spoortunnel en het nieuwe stationsgebouw, na ongeveer 6 jaar bouwen, geopend voor het publiek, terwijl de officiële opening op 9 april 2015 plaatsvond. De spoortunnel is hierbij omgedoopt tot Willem van Oranjetunnel.

Van het nieuwe station (2015) is het bovengrondse gedeelte ontworpen door Mecanoo Architecten uit Delft. Het ondergrondse deel is ontworpen door het Amsterdamse bureau Benthem Crouwel. Het meerlaags station heeft een hal met een gewelfd plafond met lamellen waarop een stadsplattegrond van Delft uit 1877 is uitgebeeld.

GPSwalking.nlDe kolommen en muren van de stationshal zijn bekleed met gebroken tegels in een hedendaagse variant op Delfts blauw. Tussen stationshal en de perrons van de spoortunnel (tweede laag onder de grond) bevindt zich de fietsenstalling. De entree van het station is aan de kant van de binnenstad (Westvest). Het station wordt later geïntegreerd met het stadskantoor.

Huis van Paul Tetar van Elven N52 00.572 E4 21.530
Het huis van Tetar aan de Koornmarkt dateert uit de zestiende eeuw, van kort na de grote stadsbrand in 1536.

De Koornmarkt is dan een van de rijkste buurten van Delft. De erven lopen vaak door tot aan de Oude Delft, waar veel brouwerijen gevestigd zijn. Ook links naast dit pand liep een smalle steeg naar de achterliggende bebouwing aan de Oude Delft, waarschijnlijk een brouwerij.

GPSwalking.nlDeze steeg wordt in 1674 al bij het huis getrokken waardoor een nieuwe voorkamer ontstaat. Begin achttiende eeuw wordt deze gesplitst in een zijkamer en een gang met voordeur. Een lange gang leidt naar het verbouwde achterhuis met een nieuwe tuinkamer en keuken.

Rond 1860 wordt boven de eetkamer een slaapkamer gebouwd.

Op 7 januari 1864 kopen Paul Tetar van Elven en zijn vrouw Louise het huis voor 5375 gulden. Het huis is te bezichtigen en biedt een mooie gelegenheid om de sfeer van de oude tijd in je op te nemen.

Een goed begin van de wandeling.

GPSwalking.nlBrabantse Turfmarkt N52 00.666 E4 21.593
De Brabantse Turfmarkt is een gracht en straatnaam in de binnenstad van Delft. In het zuiden gaat de straat en gracht over in het Achterom die uitkomt bij de Oude Delft en de Kolk.

De gracht was onderdeel van de oostelijk stadsbegrenzing in de 13e eeuw die werd gevormd door de min of meer noord-zuid lopende hoofdgracht (Achterom, Brabantse Turfmarkt, Burgwal, Verwersdijk)

In de 15e eeuw werd (Brabantse) turf de stad binnengebracht in zogenaamde 'ponten', platte vaartuigen die met een boom werden voortbewogen. Eerst vond het afmeren plaats aan het Achterom, later dichter bij de stad aan de huidige Brabantse Turfmarkt.

GPSwalking.nlDan komen we op het centrale plein, de Markt van Delft. Rechts zien we de hoge toren van de Nieuwe Kerk. Daarvoor staat het standbeeld van Hugo de Groot. Daarachter in het volgende straatje ligt het Vermeer Centrum. Links staat het Stadhuis met daarbij het Boterhuis, de Waag en de Vleeshal of Koornbeurs. We zien soevenirswinkeltjes met vooral veel Delfts Blauw.

We kopen eerst toegangskaarten tot beide kerken in combinatie met het beklimmen van de toren. Dat laatste stellen we uit tot in de namiddag.

Hugo de Groot N52 00.718 E4 21.587
Hugo (of: Huigh) de Groot wordt in Delft geboren op 10 april 1583. Het ouderlijk huis ligt aan de Oude Langendijk tegenover het koor van de Nieuwe Kerk. De familie waarin hij geboren wordt oefent al lang bestuurlijke functies uit in Delft. Tussen 1591 en 1594 krijgt Hugo les aan de Latijnse school in de Schoolstraat. De talentvolle jongen kan al op zijn achtste dichten in het Latijn onder de gelatiniseerde naam Hugo Grotius. Vader Jan de Groot (1554–1640) verkeert veel in kringen van geleerden. Zo valt de begaafdheid van Hugo al vroeg op.

GPSwalking.nlHugo gaat als elfjarige studeren aan de Universiteit van Leiden. Zijn beroemdste werk is De iure belli ac pacis (Over het recht van oorlog en vrede) uit 1625. Dit werk is de basis voor het moderne volkenrecht. Hugo de Groot pleit ook voor de vrije toegang tot de zee in zijn Mare Liberum (1609), pas in 1864 gevonden en gepubliceerd.

Hugo mag in 1598 als vijftienjarige mee naar Frankrijk met een gezantschap onder leiding van Johan van Oldenbarnevelt. Deze zoekt steun bij koning Hendrik IV tegen Spanje.

Na zijn terugkeer, begin 1600, wordt de zestienjarige Grotius advocaat in Den Haag. Hij woont in bij Johan Uytenbogaert (1557–1644), de hofpredikant van Prins Maurits. Van 1607 tot 1614 is hij advocaat-fiscaal – openbaar aanklager – bij het Hof van Holland en Zeeland en de Hoge Raad. In 1608 trouwt hij met de Zeeuwse regentendochter Maria van Reigersberch.

GPSwalking.nlIn juni 1613 wordt Hugo pensionaris van Rotterdam. Hij vertegenwoordigt de stad bij de vergaderingen van de Staten van Holland. Als gezant van de Staten bezoekt hij Londen. Hugo wordt op 29 augustus 1618 gearresteerd en beschuldigd van landverraad om zijn arminiaanse, remonstrantse theologische werken. Hij wordt uit zijn functies ontheven.

Hugo wordt op 5 juni 1619 ’ter eeuwige gevangenisse’ naar slot Loevestein gebracht. Na zijn ontsnapping in een boekenkist woont de familie De Groot in Parijs. In oktober 1631 keert Hugo naar Rotterdam terug maar weigert gratie aan te vragen en moet zo in april 1632 het land weer verlaten.

Vanaf eind 1634 is Hugo Zweeds ambassadeur te Parijs. De jonge koningin Christina wil hem tot adviseur benoemen in de staatsraad en hem een wetenschappelijke bibliotheek laten samenstellen. De Groot voelt daar niets voor en verzoekt om ontslag. In maart 1645 vertrekt hij naar Lübeck. Na de zware zeereis bereikt Hugo totaal uitgeput Rostock waar hij overlijdt op 28 augustus.

GPSwalking.nlDe Groot wordt op 3 oktober – vlakbij zijn politieke tegenstander Prins Maurits – begraven in de Nieuwe Kerk. Maria is nog in Parijs en woont de drukbezochte begrafenis niet bij.

Nieuwe Kerk, Delft N52 00.736 E4 21.639
Het ontstaan van de Nieuwe Kerk voert terug tot een wonderlijk verhaal uit het jaar 1351. De zonderlinge bedelaar Symon zat op zijn gebruikelijke plekje op de Markt, en kreeg wat te eten van ene Jan Col. Wat er toen gebeurde, had niemand verwacht… Plotseling scheen er een fel licht op het gezicht van Symon.

De bedelaar zei tegen zijn stadsgenoot: ‘O myn uytverkooren live vriendt en siedt dy niet den Hemel open?' Samen keken ze naar boven, in de richting van het toenmalige galgenveld... Daar zagen ze in een visioen een gouden kerk, gewijd aan Maria. Bedelaar Symon stierf vrij snel daarna, waarop Jan Col bij het stadsbestuur begon aan te dringen op de bouw van een kerk op die plek van de Markt.

GPSwalking.nlDertig jaar lang kreeg hij ieder jaar het zelfde visioen. Totdat het stadsbestuur eindelijk instemde met zijn verzoek. Het werd de tweede parochiekerk van Delft; de ‘Nieuwe Kerk'. Later is overigens wel verondersteld dat de ‘visioenen' slechts moerasgasbrandjes waren...

Delft en het Nederlandse Koninklijk Huis zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het was slechts toevallig dat Willem van Oranje in Delft werd begraven. Zijn voorouders lagen immers in de Grote Kerk van Breda, maar die stad was ten tijde van zijn overlijden in handen van de Spanjaarden. Zodoende werd de ‘Vader des Vaderlands' in de Nieuwe Kerk begraven.

Sinds Willem van Oranje worden bijna alle leden daarvan bijgezet in de koninklijke grafkelders in de Nieuwe Kerk. In 2002 en 2004 nog, vonden drie leden van de Koninklijke Familie hier hun laatste rustplaats. Gerekend vanaf Willem van Oranje kent Nederland één van de oudste koninklijke families ter wereld. De Nederlandse monarchie werd echter pas officieel van kracht in 1813, met de inhuldiging van koning Willem I. In 2013 bestaat het Nederlandse koningshuis dus tweehonderd jaar.

GPSwalking.nlHet meest bekend is de Nieuwe Kerk natuurlijk vanwege het praalgraf van Willem van Oranje. Binnen de kerkmuren bevindt zich echter ook een aantal epitafen en gedenktekens van (iets) minder bekende Nederlanders die zeker het bekijken waard zijn.

Naast Willem van Oranje kregen vijf leden van het Koninklijk Huis een eigen monument: Stadhouder Willem V, zijn zoon Willem George Frederik, Willem Alexander Ernest Casimir (zoon van koning Willem II), koning Willem I en zijn oudste dochter Paulina.

Laatstgenoemde werd eerst in Duitsland begraven. Haar grafmonument werd echter vergeten en raakte verwaarloosd. Toen iemand het herontdekte in 1911, liet koningin Wilhelmina (grootmoeder van Beatrix) Paulina snel bijzetten in de Nieuwe Kerk. Het monument - met Duits opschrift - kwam ook mee.

GPSwalking.nlHugo de Groot, de man die in een boekenkist wist te ontsnappen uit het streng bewaakte slot Loevestein, ligt ook in de Nieuwe Kerk. Vlakbij Prins Maurits, die hem gevangen liet zetten. Het zwart- en witmarmeren praalgraf doet respectvol herinneren aan deze intelligente rechtsgeleerde.

Na de moordaanslag door Balthasar Gerards, werd Willem van Oranje op 3 augustus 1584 bijgezet in een kelder in de Nieuwe Kerk. Het (tijdelijke) grafmonument bestond eerst alleen nog uit een baldakijn met daaronder een lege doodskist.

Sinds Willem van Oranje zijn nagenoeg alle leden van de Nederlandse Koninklijke Familie begraven in de Nieuwe Kerk in Delft. De grafkelders zijn niet toegankelijk voor publiek. Hoe ze er precies uitzien is daardoor nog altijd in nevelen gehuld…

GPSwalking.nlIn totaal liggen momenteel 46 stoffelijke overschotten in de kelders. De crypten zijn niet toegankelijk voor publiek vanwege de privacy van de Koninklijke Familie en omdat de kelders zich er niet voor lenen. Sleutelbewaarder is de burgemeester van Delft.

De toren van de Nieuwe Kerk is al eeuwen kenmerkend voor het ‘gezicht’ van Delft. Na een aantal renovaties bereikte de toren de huidige status: 108,75. Het was vanaf deze toren dat geleerden Simon Stevin en Jan Cornets de Groot (de vader van rechtsgeleerde Hugo) hun beroemde valproeven deden. Met twee loden ballen - de één tien keer zo zwaar als de andere - toonden de wetenschappers aan dat zware en lichte voorwerpen van dezelfde afmeting even snel vallen.

De toren van de Nieuwe Kerk biedt een ideaal uitzicht over Delft en omgeving. Vanaf 85 meter hoogte ziet men bij goed weer met gemak tot aan Rotterdam en Den Haag. De klim omvat 376 traptreden, tot een hoogte van 85 meter en is daarom alleen geschikt voor mensen met een goede lichamelijke conditie. Er is geen lift.

De toren zelf is in totaal 108,75 meter hoog. Kijk voor actuele prijzen en overige voorwaarden bij bezoekersinformatie.

GPSwalking.nlVermeer Centrum Delft N52 00.742 E4 21.567
Het Vermeer Centrum Delft in Delft is een tentoonstelling over het werk en leven van Johannes Vermeer, één van de beroemdste Nederlandse schilders uit de Gouden Eeuw. Zijn naam is sterk verbonden met Delft, de stad waar hij in 1632 werd geboren en waar hij zijn hele leven woonde en werkte. Het centrum is opgericht om de schilder Vermeer een tastbare plaats te geven in Delft.

Het centrum is gehuisvest aan de Voldersgracht, op de historische locatie van het voormalige Sint-Lucasgilde. In 1661 heeft één der burgemeesters, G. Meerman, het initiatief genomen om de voormalige kapel van het Oude Manhuys te verbouwen tot gildehuis voor de glaszetters, de schilders, de boekdrukkers en de pottenbakkers.

De guirlandes die in de voorgevel zijn verwerkt zijn kopieën van de originelen die Pierre Cuypers bij de sloop in 1886 heeft ingemetseld in de achtergevel van het Rijksmuseum in Amsterdam.

GPSwalking.nlHoewel het Vermeer Centrum Delft geen echte Vermeer heeft, is het wel de enige plek ter wereld waar alle 37 schilderijen van Johannes Vermeer als reproducties op ware grootte te zien zijn. De bezoeker krijgt zo een compleet beeld van zijn werk en ontwikkeling. Op de vloer staan de jaren aangegeven waarin Vermeer zijn schilderijen maakte.

Een permanente tentoonstelling geeft informatie over de tijd waarin Vermeer leefde en het atelier waarin hij werkte. Er wordt ingegaan op zijn aandacht voor kleur, licht en perspectief. Bezoekers kunnen zelf experimenteren met de camera obscura.

Ook is een film op een 12 meter breed scherm te zien waarin de relatie van Vermeer en de stad Delft wordt weergegeven. Op de 2e etage is de tentoonstelling "De liefdesboodschappen van Vermeer" te zien waar ingegaan.

GPSwalking.nlDelfts Blauw N52 00.696 E4 21.583
In de 16e eeuw introduceren Vlaamse pottenbakkers het tinglazuur in de noordelijke Nederlanden, ter vervanging van het aloude loodglazuur.

Dit tinglazuur aardewerk ontstond in Italië in de 15e eeuw en is beter bekend als majolica. De eerste Delftse producten in tinglazuur worden dan ook met bonita in die term aangeduid.

Delfts Blauw is een type faience (aardewerk) met blauwe decoratie, dat traditioneel in Delft wordt vervaardigd. Het ontstond aan het einde van de 16e eeuw als goedkoop alternatief voor het blauw-witte Chinese porselein.

Het Delfts blauw werd in korte tijd zeer populair en beleefde een bloeiperiode in de periode 1650-1750, toen er in Delft een honderdtal aardewerkfabrieken actief waren.

GPSwalking.nlDe industrie werd omstreeks 1800 weggevaagd door goedkoper aardewerk uit met name Engeland (Staffordshire). Tegenwoordig is er nog maar één fabriek in Delft die ‘echt’ Delfts blauw produceert. Andere soorten Delfts aardewerk zijn het meerkleurige Boerendelfts en het Delfts wit.

Delfts faience kun je goed herkennen als er een scherfje van het witte glazuur af is. Bij Delfts proselein is de kleur bruin, bij Chinees porselein is dat wit.

Stadhuis van Delft N52 00.693 E4 21.519
Het stadhuis van Delft staat aan de Markt tegenover de Nieuwe Kerk. De eerste bouw van het stadhuis dateert van 1200. In 1400 werd het her- of verbouwd.

GPSwalking.nlHet gebouw overleefde de grote stadsbrand van 1536, maar op 4 maart 1618 brandde het stadhuis af. Daarna werd het naar een ontwerp van Hendrick de Keyser in 1629 door hem zelf herbouwd rondom het oudste gebouw dat Delft tegenwoordig nog heeft: een belfort genaamd het Oude Steen.

In de loop der tijd werd het stadhuis aangepast. Daarbij moest de dubbele trap naar de hoofdingang wijken, werd de hoofdingang ten koste van twee vensters verbreed, en verdwenen de luiken en de glas-in-loodramen.

In de twintigste eeuw werd het stadhuis gerestaureerd onder leiding van architect Jo Kruger, en is nu weer in de staat van het ontwerp van Hendrick de Keyser. Het stadhuis is een voorbeeld van de Hollandse renaissancestijl. In het stadhuis (in het gedeelte van het Oude Steen) bevindt zich de oude martelkamer van Delft.

Waag N52 00.675 E4 21.488
De Waag in Delft staat achter het stadhuis aan de westkant van de Markt. De voorzijde wordt bekroond door een bakstenen lijstgevel. De achterzijde grenst aan de Wijnhaven. De Waag werd vermoedelijk pas na de stadsbrand van 1536 gebouwd. Op de gevel staat het jaartal 1770.

GPSwalking.nlTot 1960 bleef de waag in gebruik. Daarna deed het pand onder meer dienst als theater. Sinds 1999 is het gebouw in gebruik als horecagelegenheid (Stadscafé De Waag).

Koornbeurs N52 00.699 E4 21.482
Koornbeurs is een rijksmonument en ligt op de hoek van de Cameretten en de Voldersgracht. Sinds 1945 is het gebouw in gebruik als sociëteit van OJV de Koornbeurs. De kelder werd gebouwd tussen 1295 en 1413.

Boven op de kelder werd een houten hal geplaatst. De kelder werd gebruikt als opslagplaats voor vlees, dat vervolgens werd verhandeld in de hal.

De houten hal ging in vlammen op in de stadsbrand van 1536. In 1650 werd er een stenen hal op de kelder gebouwd.

GPSwalking.nlHalverwege de 19e eeuw waren de hygiënische omstandigheden sterk verbeterd, waardoor het mogelijk werd om het vlees bij een slager te kopen. De vleeshal verloor haar functie.

In 1871 nam de "Koornbeurs" haar intrek in de vleeshal. Zo kwam de vleeshal aan een nieuwe naam. Tot het begin van de 20e eeuw had het gebouw deze functie.

Sint Hippolytuskapel et Meisje met de Vlam N52 00.675 E4 21.402
De Sint-Hippolytuskapel in Delft is de rond 1400 gebouwde kapel van het Heilige Geestzusterhuis. De kapel is gelegen aan de gracht de Oude Delft op de hoek met de Nieuwstraat. De kapel werd in 1919 en 1924 gerestaureerd. Daarbij werd in het gebouw een verdieping aangebracht, waardoor er tweemaal zoveel, maar lagere ruimte in kwam.

De huidige benaming dateert uit 1972; sinds dat jaar doet het gebouw, na eeuwen andere functies te hebben gehad (onder andere als aula van de TU Delft van de jaren 1920 tot 1966), weer dienst als Rooms-katholieke kapel. Zij is thans gewijd aan de heilige Hippolytus van Rome.

GPSwalking.nlMeisjeshuis N52 00.663 E4 21.403
Daarnaast staat het Meisjeshuis. Het Meisjeshuis was tussen 1578 en 1954 een weeshuis voor halfwezen meisjes uit hervormde gezinnen. De meisjes moesten minimaal nog één levende ouder hebben. Het huidige pand dateert van 1769.

Daarvoor stond op dezelfde plek een Heilige Geestzusterhuis, dat bij de grote stadsbrand in 1536 verloren ging. Het pand dat daarna werd gebouwd, kreeg in 1578 de functie van weeshuis. In 1767 werd ook dit gebouw afgebroken en werd in 1769 de ‘nieuwbouw’ geopend, in Lodewijk XV-stijl ontworpen door Nicolaas Terburgh.

GPSwalking.nlAanvankelijk ging het om 18 halfwezen, maar in het nieuwe pand was er ruimte voor 32 meisjes. De weesmeisjes moesten tussen de 6 en 10 jaar oud zijn als ze het weeshuis betraden, en van wettige geboorte zijn. De intrede was niet gratis; iedereen moest een bed met toebehoren of een pond Vlaams inbrengen, en bovendien een behoorlijk stel kleren inbrengen.

Wanneer een pupil het Meisjeshuis verliet (meestal op de leeftijd van 18 jaar), kreeg ze haar erfdeel weer mee. Na hun achttiende gingen de meisjes meestal in een dienstbetrekking: daar werden ze tijdens hun verblijf in het weeshuis goed voor opgeleid met onderwijs in taal, rekenen, godsdienst, handwerken en koken.

Zo zijn we aan een tweede kluster van historische gebouwen uitgekomen aan de Oude gracht. De Hippolytuskapel, het Meisjeshuis en verderop links het statige Gemeenlandshuis en het Wapen van Savoyen.

We gaan de Oude Kerk in om de graven van bekende Nederlanders te zien. Tegenover de kerk staat het oude klooster dat nu Prinsenhof heet en waar Willem van Oranje is vermoord.

Daarna volgt een flinke wandeling langs de buitenrand van het Oude Centrum en komen we weer terug achter de Nieuwe Kerk.

GPSwalking.nlGemeenlandshuis Van Delfland N52 00.705 E4 21.336
Het Gemeenlandshuis in Delft is hoofdkantoor van het Hoogheemraadschap van Delfland. Het laat-gotische huis aan de Oude Delft 167 werd gebouwd in 1505. De eerste eigenaar was Jan de Huyter, die schout van Delft was en baljuw van Delfland.

Later was het gebouw van Philips, graaf van Hohenlohe die getrouwd was met Maria van Nassau, een dochter van Willem van Oranje. Sinds 1645 is het Hoogheemraadschap van Delfland er gevestigd.

In het gebouw bevindt zich een uitgebreide collectie oude kaarten van Delfland. De zandstenen voorgevel is uitgebreid versierd met wapens. De voorgevel overleefde de stadsbrand van 1536. De hoofdingang van het Hoogheemraadschap bevindt zich tegenwoordig aan de Phoenixstraat. Aan deze zijde zijn later nieuwe gebouwen aangebouwd.

GPSwalking.nlWapen van Savoyen N52 00.719 E4 21.326
Het Wapen van Savoyen is een gebouw in Delft aan de Oude Delft. Het is een groot monumentaal woonhuis met trapgevel uit 1565. Op 28 november 1654 kocht Jan Peris Buzijn het kavel en begon de nieuwbouw.

Jan Peris Buzijn was houder van banken van lening in Delft en Rotterdam. Het werd beschadigd als gevolg van plunderingen door de Haagse Oranjegezinden op 1 september 1787. De weduwe van Burgerhout verkocht het in 1798 aan de gemeente Delft.

Het gebouw werd van 1787 tot 1807 gebruikt als artilleriekazerne. Daarna kwam er een compagnie geweermakers in en in 1856 kreeg het Burgerlijk Armbestuur het in gebruik. In de jaren 1955-1957 werd het pand gerestaureerd en verrees er een nieuw archiefdepotgebouw achter het monument. In het monument werden werk- en publieksruimten van het Gemeentearchief ingericht. Archief Delft verliet het pand in juli-augustus 2017.

GPSwalking.nlOude Kerk, Delft N52 00.750 E4 21.343
Voordat we naar binnen gaan zien we een beld van de begijn Geertruyt van Oosten. Geertrui van Oosten (ca. 1320 - 6 januari 1358) was een Nederlandse begijn die zalig verklaard is. Ze werd waarschijnlijk geboren in Voorburg en woonde in Delft.

Vanwege haar stigmata werd zij door tijdgenoten vereerd. Het beeld is in 1958 bij het 600 jarig jubileum van de Oude Kerk onthuld.

Het ontstaan van de oudste kerk van Delft voert terug naar het donkere begin van de Middeleeuwen. Rond 1050 stond in de nederzetting langs de ‘Delf’ waarschijnlijk al een tufstenen kerkje van zo’n 12 bij 30 meter.

Rond 1240 nam ambtenaar Bartholomeus van der Made het initiatief om het kerkje uit te breiden met twee zijbeuken en een koor. Maar wanneer Graaf Willem II het bedrijvige stadje Delft in 1246 stadsrechten verleent, wordt dát als het officiële ‘geboortejaar' van de Oude Kerk beschouwd.

GPSwalking.nlIn die tijd heet de kerk nog naar Sint Bartholomeus, de beschermheilige van de stichter. In de eeuwen die volgden ontwikkelt het bedehuis zich tot een indrukwekkende gotische basiliek. Maar nog steeds ademt de Oude Kerk iets van de sfeer van de Middeleeuwen.

In de kerk zijn prachtige graven en gedenktekens te zien van:

Johannes Vermeer. De wereldberoemde schilder Johannes Vermeer stierf onbekend en onbemind. Tot 2007 was er slechts een kleine, onopvallende steen die herinnerde aan zijn bijzetting in het familiegraf van zijn schoonmoeder. Toen kwam er een nieuwe, grotere gedenksteen, waarmee Johannes Vermeer weer iets van de erkenning krijgt die hij verdient.

Clara van Spaerwoude, Clara, dochter van een goudsmid, werd vooral bekend vanwege het huwelijksfonds dat zij liet opzetten uit haar enorme erfenis. Hangend aan één van de pilaren is dit wel het fraaiste epitaaf dat de Oude Kerk rijk is.

Piet Hein. De zeeheld die tijdens de Tachtigjarige Oorlog een zeer kostbare Spaanse zilvervloot wist te onderscheppen, werd onder grote belangstelling begraven in de Oude Kerk.

GPSwalking.nlMaarten Tromp. Het praalgraf van Maarten Tromp is zo mogelijk nog bombastischer uitgevoerd dan dat van Piet Hein. Links en rechts van de beeltenis van deze heldhaftige zeevaarder ziet men diverse ‘krijgshaftige' voorwerpen.

Anthonie van Leeuwenhoek. Wetenschapper Anthonie van Leeuwenhoek stierf op 91-jarige leeftijd en liet genoeg geld na om in de Oude Kerk begraven te kunnen worden. Zijn dochter Maria zorgde dat er ook een mooi praalgraf kwam. En terecht; deze ‘uitvinder' van de microscoop heeft veel betekend voor de microbiologie.

Elisabeth Morgan. De relatief onbekende Elisabeth Morgan - dochter van een van de vertrouwelingen van Willem van Oranje - heeft in de Oude Kerk een indrukwekkend grafmonument.

De beeltenis van Elisabeth is levensecht; naar verluid maakte men afdrukken van haar handen, voeten en gezicht om de werkelijkheid zo dicht mogelijk te benaderen.

GPSwalking.nlDelft en de Oranjes, Prinsenhof N52 00.727 E4 21.280
Delft en de Oranjes zijn al sinds eeuwen nauw aan elkaar verbonden. Op 14 november 1572 nam Willem van Oranje zijn intrek in het Sint-Agathaklooster of Prinsenhof in Delft. Dit is het begin van een band tussen de Oranjes en Delft die nu nog bestaat.

In de loop der eeuwen hebben Oranjes in Delft gewoond, zijn ze hier getrouwd en bijgezet. Niet voor niets heeft Delft de bijnaam Prinsenstad. De bekendste tekenen hiervan zijn het praalgraf en de grafkelder in de Nieuwe Kerk en het Prinsenhof, waar de Vader des Vaderlands vermoord is.

Hier in de Prinsenhof is nog te zien dat Willem van Oranje is vermoord door Bathasar Gerards.

GPSwalking.nlBagijnetoren N52 00.788 E4 21.118
De Bagijnetoren in Delft werd oorspronkelijk gebouwd als uitkijktoren en was onderdeel van de versterking van de stadsmuren van de stad Delft.

De stad Delft verkreeg op 15 april 1246 stadsrechten en verwierf daarmee ook het recht om een muur rondom de stad te bouwen.

De Bagijnetoren is een latere toevoeging aan de verdedigingswerken die waarschijnlijk rond het jaar 1500 is gebouwd.

De Roos N52 00.833 E4 21.073
De Roos is de laatst overgebleven molen van de vijftien windmolens die er ooit op de stadswallen van Delft hebben gestaan. De molen doet dienst als korenmolen en draait geregeld. De eerste vermelding van een molen, op de huidige plaats aan de Phoenixstraat, dateert uit 1352 onder de naam Gasthuismolen. Destijds had de molen een houten bovenkant, deze werd in de achttiende eeuw vervangen door een stenen variant.

GPSwalking.nlWanneer de stellingmolen in zijn huidige vorm werd gebouwd, is niet bekend maar dit moet voor 1727 hebben plaatsgevonden.

In verband met de aanleg van de spoortunnel werd in december 2009 De Roos voor de periode van de constructie van de tunnel overgedragen aan ProRail, die de molen op palen plaatste met een betonnen plaat. Zo kon de molen op veilige hoogte worden opgetild. Op 12 december 2012 werd de molen weer neergelaten en staat sindsdien op het dak van de tunnel.

Hofje van Gratie N52 00.945 E4 21.437
Hofje van Gratie in Delft 1575 en 1660 (gevelstenen). Langgerekt blok van eenvoudige woningen van begane-grond met doorlopend zadeldak, waarop acht schoorstenen. Zesdelige schuiframen. Gevelstenen met rolwerk en de jaartallen 1575 en 1660, waartussen wapenschilden.

GPSwalking.nlHofje van Pauw N52 00.984 E4 21.463
Hofje van Dirck van der Dussen. Poortgebouw met verdieping en zadeldak tussen puntgevels, gedateerd 1707. Rond de uitgestrekte hof drie huisjes met twintigruitsschuiframen. Regentenkamer. Het Hofje van Pauw is een van de vier overgebleven hofjes in Delft.

Vroeger waren er zeven hofjes. Het Hofje werd in 1707 gebouwd, op verzoek van het testament van Elisabeth Pauw, de dochter van de Delftse burgemeester Jacob Pauw, die een jaar eerder overleed.

Ze was weduwe van Johan van der Dussen en daarna van (neef) Dirck van der Dussen, beiden ook burgemeester.

Het hofje was bedoeld voor arme of behoeftige personen of families. Het hofje bestaat uit acht huisjes, vier op een rij aan de oostzijde en vier op een rij aan de westzijde met een plein ertussen.

GPSwalking.nlIn 2007 werd de binnentuin van het Hofje van Pauw opnieuw ingericht. De grond bleek vervuild.

Vandaag de dag worden de huisjes verhuurd aan de organisatie Ipse de Bruggen voor mensen met een verstandelijke of meervoudige handicap. In het Hofje van Pauw wonen in 2007 achttien bewoners onder begeleiding.

Artilleriemagazijn N52 01.000 E4 21.527
Het Artilleriemagazijn en -kazerne zijn twee bouwwerken aan de paardenmarkt in Delft. Beide objecten zijn erkend als rijksmonument.

Kazerne
De voormalige artilleriekazerne werd gebouwd in 1845 en verhoogd in 1863. De kazerne was in militair gebruik tot 1927. Het bouwwerk is gedeeltelijk gesloopt en gerenoveerd (waarbij de voorgevel intact is gebleven). Tegenwoordig in gebruik door een zorginstelling.

GPSwalking.nlMagazijn
Het stenen magazijn van de Staten van Holland en West-Friesland dateert uit 1671. De verschillende uitbreidingen dateren uit de 17e tot 19e eeuw. Het toegangshek komt uit de voormalige affuitmakerij aan de Houttuinen (ca. 1790) en werd in 1989 geplaatst.

V.m. "Artillery ofte Geschut Magazyn van Hollandt". Voordien was hier het Clarissenklooster.

Paardenmarkt N52 00.961 E4 21.518
Het oude Kruithuis was eigenlijk meer een kruitkelder, omdat het maar een paar meter boven de grond uitstak. Het Kruithuis bevond zich tussen de Geerweg en de Doelenstraat de huidige Paardenmarkt.

GPSwalking.nlOp maandagochtend 12 oktober in 1654 om ongeveer kwart over tien ’s ochtends explodeerde het Kruithuis. Er explodeerde ruim 80.000 pond buskruit! Door de explosie was er op de plek van het Kruithuis een krater ontstaan van zo’n 15 à 16 voet. De knal was zelfs op Texel te horen.

Zij die het eerst op de plaats des onheils kwamen, konden ‘sonder krimping des gemoets en smelting des herte ’t selve niet (…) besichtigen’.

Ongeveer de helft van Delft lag in puin. De oorzaak van de explosie is niet bekend, maar het is mogelijk dat Cornelis Soelens, die toentertijd de beheerder van het Kruithuis was, een kaars heeft aangestoken waardoor het kruit explodeerde.

GPSwalking.nlDoelenplein N52 00.882 E4 21.607
Het Doelenplein is een plein gelegen in de binnenstad van Delft. 's Zomers wordt het plein gebruikt als terras voor de nabijgelegen eetgelegenheden. In 2003 werd ervoor gekozen de schaatsbaan die jaarlijks in de binnenstad van de stad wordt aangelegd eenmalig op het Doelenplein neer te zetten.

Sinds 1996 is het Filmhuis Lumen gevestigd aan het plein, een bioscoop die vooral kunstfilms uitzendt. Ook vinden we hier Hotel De Plataan, sinds 1994 gevestigd in een oud PTT-pand. De doelen zijn deel van de schutterij of de gildes die hier oefenden ter verdediging van de stad.

En dan via Vlamingstraat met het beroemde poortje van Vermeer zijn we terug in het Centrum achter de Nieuwe Kerk. Mogelijk is dit het geschikte moment om de toren te beklimmen.

Dan volgen nog de Maria van Jessekerk met kapel, de Beestenmarkt en het hofje bij dr Oostpoort. Langs het Techniek museum aan de rand van de TU-Delft sluiten we de wandeling af.

GPSwalking.nlHet Straatje van Johannes Vermeer N52 00.807 E4 21.709
Uit nieuw archiefonderzoek is voor het eerst de exacte locatie van het wereldberoemde 'Het straatje' van Johannes Vermeer te herleiden. Dankzij nieuw onderzoek heeft professor Grijzenhout het exacte adres kunnen vaststellen: de Vlamingstraat in Delft ter hoogte van de huidige nummers 40-42.

In de loop van de tijd zijn verschillende andere Delftse adressen gesuggereerd, maar geen was overtuigend. De bron die Frans Grijzenhout raadpleegde en die tot de sluitende conclusie van zijn onderzoek leidde, is De legger van het diepen der wateren binnen de stad Delft uit 1667, ook wel het Register op het kadegeld genoemd.

GPSwalking.nlIn dit register werd bijgehouden hoeveel belasting iedereen in Delft die een huis aan een gracht bezat, moest betalen voor het uitdiepen van de gracht en het onderhoud van de kade voor zijn deur.

Het register geeft een gedetailleerd en tot op ca. 15 cm nauwkeurig beeld van de breedte van alle huizen én van alle tussengelegen gangen (‘poorten’) aan de grachten in Delft in de tijd van Vermeer.

Alleen het markante rechter poortje van Het straatje is nog steeds herkenbaar. Het onderzoek heeft verder uitgewezen dat het rechterhuis op Het straatje eigendom was van een tante van Vermeer, de weduwe Ariaentgen Claes van der Minne, een halfzus van zijn vader.

GPSwalking.nlMaria van Jessekerk N52 00.690 E4 21.643
De Maria van Jessekerk is een neogotische rooms-katholieke parochiekerk in Delft, gebouwd in de periode 1875 - 1882 en ontworpen door Evert Margry, leerling van P.J.H. Cuypers.

Oorspronkelijk was deze kerk gewijd aan Sint Jozef, maar sinds 1971 aan Maria van Jesse. De kerk maakt thans deel uit van de Sint Ursulaparochie waaronder alle katholieke parochiekerken in Delft vallen. De kerk is in de vorm van een kruis gebouwd.

De kerk was de eerste katholieke kerk die weer in het centrum van de stad gevestigd werd na de Reformatie. De Oude Jan en de Nieuwe Kerk waren voor de Reformatie katholiek, maar daarna hervormd. De twee torens van de Maria van Jessekerk verwijzen qua model naar de torens van de Oude Kerk en de Nieuwe Kerk.

GPSwalking.nlDe Maria van Jessekerk staat op de plek waar in de tijd van de Reformatie de Papenhoek ontstond, een wijk waar alleen katholieken woonden. In 1572 koos het Delftse stadsbestuur voor het protestantisme en werden andere religies zoals de Rooms-Katholieke Kerk, maar ook de Lutherse en de Doopsgezinde Kerk verboden.

In de praktijk werden ze echter gedoogd. De Hippolytuskerk en de Ursulakerk werden protestants en werden voortaan de Oude en de Nieuwe Kerk genoemd.

Wij bezoeken slechts de kapel aan de zijkant van de kerk, waar we een kopie zien van het aloude mariabeeld. In verband met de verbouwing kunnen we hier een beetje genieten van het prachtig interieur van de kerk.

Beestenmarkt N52 00.691 E4 21.759
In 1449 kwam er op de plaats van wat nu de Beestenmarkt heet een klooster van de Minderbroeders. Zij hielden hier kerkdiensten en bouwden een kolossale kerk op dit plein. In 1566 wordt het complex geplunderd door Protestanten, tijdens de Beeldenstorm.

GPSwalking.nlNa deze aanval, die voor grote schade zorgde, wordt het klooster hersteld. De broeders nemen in 1572 hun plek weer in. Voor kort, want hetzelfde jaar nog kiest de gemeente voor het Protestantisme en worden alle kerken en kloosters onteigend.

In 1595 wordt het compleet beschadigde klosster geheel afgebroken en de ontstane ruimte wordt de Nieuwe Beestemarckt gedoopt. Vanaf 1595 tot 1972 werden er koeien en varkens verkocht.

Vooral 's zomers is de Beestenmarkt een belangrijk uitgaanscentrum, het plein wordt omgeven door ongeveer elf horecabedrijven. Op het plein staan 24 platanen van circa zestig jaar oud die schaduw bieden bij zomers weer. Sinds 2001 wordt het plein jaarlijks gebruikt voor een schaatsbaan.

Midden op het plein staat de "Stier", een aardewerken kunstwerk van kunstenaar Rob Brandt.

GPSwalking.nlKlaeuwshofje N52 00.703 E4 22.076
Het Klaeuwshofje is een hofje in Delft. Het hofje van 12 huizen werd in 1605 gesticht door het echtpaar Dirck en Elizabeth Uyttenhage, de eigenaren van bierbrouwerij 'de Klaeuw'. De huisjes werden bewoond door rooms-katholieke oude vrouwen. Bij de renovatie in de jaren 60 werd van elke twee huisjes één gemaakt. De overbodige voordeuren bleven bewaard.

De Delftse bierbrouwer Dirck Jansz. Uyttenhage van Ruyven bewoonde de brouwerij In de Claeuw aan de Koornmarkt. Hij en zijn vrouw Elisabeth Fredericksdochter van Adrichem kochten in 1594 een terrein bij de Oostpoort om er een hofje te stichten.

In 1605 werd dit in gebruik genomen. Het was via een poort vanaf het Oosteinde bereikbaar en bestond aanvankelijk uit twaalf huisjes in twee rijtjes haaks op elkaar, een stal bij de stadswal en een groter huis aan de westzijde, waarin de stichters gingen wonen.

GPSwalking.nlOostpoort N52 00.639 E4 22.119
De rond 1400 gebouwde poort is tegenwoordig nog de enige overgebleven stadspoort van Delft. De Oostpoort werd ook wel de Sint-Catherijnepoort genoemd.

Eerst had de poort twee ronde torens, maar in 1514 kregen de torens achthoekige verdiepingen met nissen en hoge spitsen.

Deze verdiepingen waren bereikbaar via een traptoren, die tegen de oostelijke toren aanstond. De Oostpoort bestond uit een waterpoort en een landpoort die via de stadsmuur met elkaar verbonden waren.

Voor de Oostpoort ligt een ijzeren ophaalbrug uit 1903, waarvan delen van een oude ophaalbrug uit 1867 zijn hergebruikt.

GPSwalking.nlVroeger stond aan de buitenzijde boven de ingang van de poort een nis waar het beeld van Sint Catharijne in stond. Momenteel staat daar nu een beeld van een waker dat de Nachtwacht moet voorstellen, gemaakt door Henk Etienne. Dit beeld herinnert aan de wachttorenfunctie van de Oostpoort.

Aan de noordkant van de Oostpoort zit nog een stukje vestigingsmuur met bogen. Dit stukje muur herinnert eraan dat de Oostpoort ooit deel uit maakte van de vestigingswerken die Delft moest beschermen tegen indringers.

Halverwege de jaren zestig werd de Oostpoort gerestaureerd en momenteel wordt het gebruikt als woning en expositieruimte.

GPSwalking.nlBouw van de stadsmuur N52 00.633 E4 22.167
Rond de vijftiende eeuw werd in Delft de stadsmuur met haar acht stadspoorten gebouwd. Deze muur en poorten moesten de stad beschermen tegen vijanden en indringers. In de loop van de jaren is er veel gebeurd met de stadsmuur en stadspoorten van Delft. De stadsmuur, die in de vijftiende eeuw werd gebouwd, diende als verdediging tegen vijanden.

Delft kon alleen betreden worden door de stadspoorten van Delft. Deze waren op strategische plaatsen aangebracht, zodat het verkeer goed kon doorstromen. ’s Avonds werden de stadspoorten gesloten. Vanuit de muurtorens die zich in de stadsmuur bevonden kon men de omgeving in de gaten houden en indien nodig de bewoners waarschuwen voor vijanden.

GPSwalking.nlVoordat de stadsmuur gebouwd mocht worden, moest Delft stadsrechten krijgen. Delft kreeg al op 15 april 1246 stadsrechten, maar bouwde pas in de vijftiende eeuw de stadsmuur en haar poorten.

In de negentiende eeuw werd de Delftse stadsmuur afgebroken, waardoor Delft aantrekkelijker werd voor nieuwe industrieën.

Wachtwoord?
“Ik wil de stad in, maar de poortwachter vraagt iedereen om een wachtwoord. Ik ken dat wachtwoord niet en besluit om stiekem onder de brug te luisteren naar anderen die doorgelaten worden.

Er komt iemand over de brug. ”Halt”, zegt de wachter “Twaalf”. De man op de brug antwoordt “Zes”, en mag doorlopen. Een boer komt met paard en kar: “Halt, Zes” “Drie” roept de boer, en mag door. Een boerin komt met een mand vol eieren. “Halt, Acht!” “Vier” zegt de vrouw en loopt naar binnen naar de markt.

Een zwerver komt. “Halt! Tien” “Vijf” zegt de slordig uitziende man. Hij wordt bij de kraag gepakt en verdwijnt in het cachot.

Ik denk dat ik het nu wel weet…. Ik ga over de brug. De Poortwachter zegt: “Halt! Zeven”

Weet u wat ik moet antwoorden om toegelaten te worden?

GPSwalking.nlTechniek Museum Delft N52 00.554 E4 21.978
In het bij het cuomplex Werktuigbouwkunde van de Technische Hogeschool Delft behorend Laboratorium voor de afdeling Werktuig- en Scheepsbouwkunde, dat van 1905-1911 gebouwd werd in de stijl van de vroege Neo-Hollandsche Renaissance is nu het Techniek Museum Delft gevestigd. Het laboratorium bestaat uit drie hallen, die dienst deden voor proeven aan stoom-, gas- en petroleumwerktuigen.

Één van de hallen (nu hal 3) was in gebruik als ketelhuis, waar stoom geproduceerd werd voor de aandrijving van de stoommachines en scheepsmotoren, die in de grootste hal (toen laboratorium 1, nu hal 1) opgesteld stonden. Belendend aan Hal 3 bevindt zich het kolenhuis.

Door het kolenhuis liep het stookkanaal naar de schoorsteen. In 1928 werd het werktuigbouwkudig laboratorium uitgebreid met een vierde ruimte voor onderzoek van verbrandingsmotoren. Van 1970 tot 1983 heeft de hal dienst gedaan als mensa. In 1991 is het complex verbouwd tot techniekmuseum. Zie http://rijksmonumenten.nl

GPSwalking.nlTU-Delft N52 00.528 E4 21.965
Op 8 januari 1842 werd de Koninklijke Akademie ter opleiding van burgerlijke ingenieurs zoo voor 's lands dienst als voor de nijverheid en van kweekelingen voor den handel gesticht, kortweg de Koninklijke Akademie.

Op 20 juni 1864 werd de Koninklijke Akademie opgeheven en werden de gebouwen toegewezen aan de Polytechnische School.

De Polytechnische School werd met het aannemen van de Hoger-onderwijswet op 22 mei 1905 gewijzigd in de Technische Hoogeschool van Delft. Ook werd het onderwijsniveau van de school door de regering als universitair erkend, dus feitelijk gezien was het toen al een Technische Universiteit.

GPSwalking.nlOp 25 september 1985 werd wettelijk besloten dat de naam Hogeschool per 1 september 1986 zou worden omgevormd tot de Technische Universiteit te Delft.

Met ruim 17.000 studenten, waarvan 15% uit andere landen is de TU een erg grote universiteit. De TU bestaat uit 46 gebouwen. Voor al deze studenten zijn er veel studie richtingen.

De TU Delft kent 8 faculteiten die in totaal 15 bachelor-opleidingen en 39 master-opleidingen aanbieden. Abraham Kuyper, Cornelis Lely, Gerard Philips, Lorenz, Berlage, Plesman, Prins Bernhard, Gerrit Rietveld hebben allen hier gestudeerd. De jonge studenten zorgen ervoor dat Delft gemiddeld een zeer lage leeftijd heeft.

We lopen door het winkelcentrum en gaan zelf terug naar de auto. Doorgaand naar het station passeren we nog de pakhuizen en de Kamer van het VOC, de handelskamer met Oost-Indië.

GPSwalking.nlSchie N52 00.315 E4 21.646
De Schie is een naam die voor vier waterlopen in de omgeving van het Nederlandse Overschie wordt gebruikt. Onderscheiden worden de Delfshavense Schie, de Delftse Schie, de Rotterdamse Schie en de Schiedamse Schie.

Het bestaan van vier Schieën is het gevolg van de middeleeuwse rivaliteit tussen de steden Delft, Rotterdam en Schiedam omtrent tolrechten. De Schie vormde voor Delft de verbinding met de zee. De Kolk is de eerste haven van Delft voor grote schepen.

Kamer van de VOC en Pakhuizen N52 00.400 E4 21.584
De Kamer van de VOC in Delft, was de Delftse kamer van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC), opgericht in 1602. Aan het VOC-opperbestuur, de Heren XVII, leverde het college van Delft één vertegenwoordiger. Hiermee behoorde Delft tot de vier kleine kamers. Delft, dat geen maritieme geschiedenis had, sloot zich vrij laat aan bij de eerste handelsreizen naar Indië.

GPSwalking.nlIn 1601 richtten 12 kooplieden een compagnie op en huurden het schip De Haai voor een reis naar Indië onder leiding van schipper Adriaan Kornelisz Haai. Deze tocht is er onder verantwoording van de Delftse voorcompagnie nooit gekomen, omdat de VOC in 1602 al werd opgericht.

Het schip De Haai werd daarom omgedoopt tot Eendracht, en maakte in de vloot van Wijbrand van Warwijck zijn eerste reis naar Bantam. Nadat de VOC aan het eind van de 18e eeuw werd opgeheven, werd de VOC-Kamer Delft in 1803 opgedoekt.

Aan de overkant van de gracht werd in 1653 een nieuw pakhuis gebouwd, bekend onder de naam het Oostindisch Pakhuis. Dit pakhuis werd in de daaropvolgende jaren uitgebreid met enkele andere aankopen. Na de opheffing van de VOC kwam het Oostindisch Huis in het bezit van het Departement van Oorlog. Het Oostindisch Pakhuis ging deel uitmaken van het Armamentarium, het voormalig Legermuseum.

GPSwalking.nlDit pakhuis ligt aan een halve gracht, dat wil zeggen dat er geen kade is tussen het gebouw en het water. Schepen meerden tegen deze muur aan en konden zo voor het lossen rechtstreeks aansluiten op het pakhuis. Zie http://www.wikidelft.nl

Weeshuis N52 00.429 E4 21.545
Een bijzondere categorie schepelingen voor de VOC werd gevormd door jongens uit het Delftse weeshuis, gevestigd in het voormalige Sint-Barbaraklooster, nu sociëteit Sanctus Virgilius, enkele tientallen meters rechts verwijderd van het Oostindisch Huis. Zodra ze in staat waren hun eigen brood te verdienen, werden ze ondergebracht bij een baas om een vak te leren. Het lag voor de hand dat heel wat jongens werk vonden op een Oost-Indiëvaarder, want de VOC was een van de grootste werkgevers van de stad. In 1749 ontving 12% van de Delftse gezinnen een vast inkomen rechtstreeks van de VOC.

Daarmee zijn we aan het einde van deze wandeling gekomen. Zoals gezegd heel veel cultuur en geschiedenis. Prachtig om er te zijn.

….. en ach ja. Om toegelaten te worden is het wachtwoord “Vijf”, zijnde het aantal letters van het getal wat de Poortwachter roept.

Startpunt

  • START/FINISH/PARKEREN Zuidpoort , Zuidwal 13, Delft N52 00.485 E4 21.790

Geraadpleegde websites

  • www.Wikipedia
  • http://www.wikidelft.nl/index.php?title=Thema:Delft_en_de_VOC
  • http://rijksmonumenten.nl/monument/525261/voormalige-laboratorium-nu-techniekmuseum/delft

POI’s

  • Ontstaan van Delft N52 00.638 E4 21.441
  • Station Delft N52 00.437 E4 21.406
  • Huis van Paul Tetar van Elven N52 00.572 E4 21.530
  • Brabantse Turfmarkt N52 00.666 E4 21.593
  • Hugo de Groot N52 00.718 E4 21.587
  • Nieuwe Kerk, Delft N52 00.719 E4 21.607
  • Vermeer Centrum Delft N52 00.742 E4 21.567
  • Delfts Blauw N52 00.702 E4 21.596
  • Stadhuis van Delft N52 00.693 E4 21.519
  • De Waag N52 00.675 E4 21.488
  • Koornbeurs N52 00.699 E4 21.482
  • Sint Hippolytuskapel en Meisje met de Vlam N51 59.136 E5 09.563
  • Meisjeshuis N52 00.665 E4 21.393
  • Gemeenlandshuis Van Delfland N52 00.705 E4 21.336
  • Wapen van Savoyen N52 00.719 E4 21.326
  • Oude Kerk, Delft N52 00.750 E4 21.343
  • Delft en de Oranjes, Prinsenhof N52 00.727 E4 21.280
  • Bagijnetoren N52 00.788 E4 21.118
  • Roos N52 00.833 E4 21.073
  • Hofje van Gratie N52 00.945 E4 21.437
  • Hofje van Pauw N52 00.984 E4 21.463
  • Artilleriemagazijn N52 01.000 E4 21.527
  • Paardenmarkt N52 00.961 E4 21.518
  • Doelenplein N52 00.882 E4 21.607
  • Het Straatje van Johannes Vermeer N52 00.807 E4 21.709
  • Maria van Jessekerk N52 00.690 E4 21.643
  • Beestenmarkt N52 00.691 E4 21.759
  • Klaeuwshofje N52 00.703 E4 22.070
  • Oostpoort N52 00.639 E4 22.119
  • Bouw van de stadsmuur N52 00.633 E4 22.167
  • Techniek Museum Delft N52 00.554 E4 21.978
  • TU-Delft N52 00.528 E4 21.965
  • Schie N52 00.315 E4 21.646
  • Kamer van de VOC en Pakhuizen N52 00.400 E4 21.584
  • Weeshuis N52 00.429 E4 21.545