Wijk aan Zee - Castricum

Korte beschrijving

De duinen bij Heemskerk
Het duinterrein bij Heemskerk wordt gekenmerkt door hele grote valleien die aan de oostzijde worden begrenst door paraboolduinen van 1.5 km. Paraboolduinen zijn te herkennen aan een "rug" met paraboolvorm, aan een kant begrenst door een steile helling en met zijkanten die in de richting van de wind wijzen. De uitkijktoren op de Kruisberg ligt op zo'n groot paraboolduin. 

Landbouw
De grote vallei ten oosten van de Kruisberg leende zich bij uitstek voor een grootschalig landbouwontginning. Die begon omstreeks 1880, maar de grote landbouwcrisis van 1895 maakte daar een einde aan. Later werd het ontgonnen terrein gebruikt voor groente- en aardbeienteelt op veel kleinere schaal. 

De producten waren voor de Amsterdamse markt. De landjes werden bemest met "beer"(menselijke uitwerpselen). In de tijd dat er nog geen riolering was, vervulde de beerput deze functie. De put werd ook als een soort afvalbak gebruikt waarin, naast ontlasting en allerlei keukenafval, ook kapotte en afgedankte gebruiksvoorwerpen van bijvoorbeeld glas en aardewerk verdwenen. Daarom komen op enkele plaatsen nog steeds veel stenen pijpenkoppen en scherven tevoorschijn, die ooit in de Amsterdamse beerputten zijn gegooid.

Begroeiing
Veel van de tuinbouwpercelen zijn inmiddels verlaten en, vooral langs de Kruisbergweg, omgezet in speelvelden en natuurakkers. Ten westen van de Kruisberg zijn in de jaren dertig van de 20e eeuw veel valleien beplant met Oostenrijkse dennen, in het kader van de werkverschaffing. Deze oude bomen zijn beeldbepalend in het middengedeelte van het duinterrein. Naar het westen toe neemt de hoogte van de bomen af en maken ze geleidelijk plaats voor struikachtige begroeing. Nog westelijker bepaalt het duingrasland het beeld.  


Kenmerken

Startpunt: Wijk aan zee, P centrum
Startlocatie: Noord-Holland, Nederland
Co├Ârdinaten N52.493000 E4.595000
Afstanden: 18, 18 km
Type: Cultuur, Open, Strand, Vergezicht, Zee, Zandheuvel
Begaanbaar: Goede wandelschoenen aantrekken
Rolstoel: Niet toegankelijk
Honden: Niet overal toegestaan
Horeca: Onderweg
Gelopen op: 16-06-2018

Route informatie

Een GPS wandeling van 18 km tussen Wijk aan Zee en Castricum.
De wandeling gaat over het terrein van zweefvliegvereniging EZZC. Als er gevlogen wordt kan zijn dat u een omleiding moet maken omdat er paden afgesloten zijn. 
De wandeling kan niet worden ingekort. 
De wandeling gaat over goed begaanbare paden. Over het strand zijn goede wandelschoenen handig. 
Naast de tracks zijn er ook routes beschikbaar.
Horeca komt u tegen langs het strand (niet in het winterseizoen) en in Wijk aan Zee.
Bij de rand van Wijk aan Zee is een hond niet toegestaan. 



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlEen zomerse avond met lekkere temperaturen lokt met richting zee. In 1983 heb ik een paar maanden stage gelopen bij de Hoogovens en sinds die tijd kom ik regelmatig in Wijk aan Zee. Een prima plaats om een strandwandeling te ondernemen. Dit oa. vanwege de prima parkeergelegenheid en de vele doorkijkjes richting de Hoogovens. 

Waar ik in mijn jeugd door mijn ouders altijd werd meegenomen naar Bakkum is sinds 1983 Wijk aan Zee "my place to be". Het is lang licht, dus kan ik me wagen aan een wandeling van ruim 19 km. En veel langer had deze wandeling niet moeten zijn want het was bijna donker voordat ik weer terug bij de auto was. 

GPSwalking.nlJe hebt een duinkaart nodig om deze wandeling te mogen lopen. Onderweg komt u langs een betaalpaal. En als je pech hebt doet ie het niet. Omdat er geen andere mogelijkheid was om een kaartje te kopen ben ik toch maar op pad gegaan. En gelukkig geen controle onderweg. 

De wandeling is eigenlijk opgedeeld in 2 gedeeltes. Het eerste gedeelte door de duinen, en een iets minder lang stuk gaat langs het strand. Heerlijke vergezichten en bijna geen mensen op het strand. 

Tijdens de wandeling zijn de Hoogovens nooit ver weg. en Schiphol trouwens ook niet.

GPSwalking.nlDe duinen bij Heemskerk
Het duinterrein bij Heemskerk wordt gekenmerkt door hele grote valleien die aan de oostzijde worden begrenst door paraboolduinen van 1.5 km. Paraboolduinen zijn te herkennen aan een "rug" met paraboolvorm, aan een kant begrenst door een steile helling en met zijkanten die in de richting van de wind wijzen. De uitkijktoren op de Kruisberg ligt op zo'n groot paraboolduin. 

Landbouw
De grote vallei ten oosten van de Kruisberg leende zich bij uitstek voor een grootschalig landbouwontginning. Die begon omstreeks 1880, maar de grote landbouwcrisis van 1895 maakte daar een einde aan. Later werd het ontgonnen terrein gebruikt voor groente- en aardbeienteelt op veel kleinere schaal. 

GPSwalking.nlDe producten waren voor de Amsterdamse markt. De landjes werden bemest met "beer" (menselijke uitwerpselen). In de tijd dat er nog geen riolering was, vervulde de beerput deze functie.

De put werd ook als een soort afvalbak gebruikt waarin, naast ontlasting en allerlei keukenafval, ook kapotte en afgedankte gebruiksvoorwerpen van bijvoorbeeld glas en aardewerk verdwenen. Daarom komen op enkele plaatsen nog steeds veel stenen pijpenkoppen en scherven tevoorschijn, die ooit in de Amsterdamse beerputten zijn gegooid.

Begroeiing
Veel van de tuinbouwpercelen zijn inmiddels verlaten en, vooral langs de Kruisbergweg, omgezet in speelvelden en natuurakkers. Ten westen van de Kruisberg zijn in de jaren dertig van de 20e eeuw veel valleien beplant met Oostenrijkse dennen, in het kader van de werkverschaffing.

GPSwalking.nlDeze oude bomen zijn beeldbepalend in het middengedeelte van het duinterrein. Naar het westen toe neemt de hoogte van de bomen af en maken ze geleidelijk plaats voor struikachtige begroeing. Nog westelijker bepaalt het duingrasland het beeld.  

Uitkijktoren op de Kruisberg
U staat hier voor de uitkijktoren op de Kruisberg. De toren heeft een stahoogte van 7.5 meter. De hoogste etage van de toren biedt uitzicht over het Noordhollands Duinreservaat en Heemskerk. Bij helder weer zelfs tot aan de Zaanstreek, Amsterdam en Alkmaar. Een actie bij de waterafnemers van de PWN leverde een belangrijk deel van het benodigde geld op. Op 9 maart 2010 is deze toren feestelijk geopend en kan met hier de komende decennia genieten van een weids uitzicht. 

GPSwalking.nlJa, die uitkijktoren staat er. Maar je mag er medio 2018 geen gebruik van maken. Een bord met "verboden toegang", samen met wat hekwerk, zorgt ervoor dat je niet naar boven kunt.

"Natuurbeheerder PWN heeft uitkijktoren De Kruisberg bij Heemskerk dinsdag 1 mei met onmiddellijke ingang gesloten voor het publiek. Uit een veiligheidsinspectie is gebleken dat het betreden van de plateaus en traptreden gevaarlijk is voor bezoekers. 

In verband met de veiligheid heeft PWN de opgang naar de toren afgesloten met een hek. Een informatiebord wijst de bezoeker erop dat betreden van de toren gevaarlijk is.

GPSwalking.nlBinnenkort doet PWN nader onderzoek naar de constructie. Dan moet blijken of reparatie van de onveilige delen nog rendabel is."

Herkomst naam Kruisberg
De naam Kruisberg vindt zijn oorsprong halverwege de 19e eeuw. Toen bewoonde de familie Deutz van Assendelft het kasteel Assumburg en had ongeveer 800 hectare duincomplex in bezit. Toen de laatste telg van de familie overleed in 1558 is dit duincomplex in een openbare veiling verkocht aan de heer Spaans en de gebroeders Kaan.

Het doel van deze aankoop van Spaans en Kaan was om duinontginning mogelijk te maken. Hierbij werden geschikte duinterreinen gereed gemaakt voor agrarische cultuur, waaronder het kweken van gewassen zoals aardappelen en rogge, maar ook het houden van vee. 

In 1870 is in deze omgeving ongeveer 100 hectare duin in cultuur gebracht. Hierbij hoorde ook de bouw van boerderij de Kruisberg. Geschiedschrijvers vermoeden trouwens een ouder gebruik dat refereert aan deze naam: de overwegend roomse bevolking van Heemskerk gebruikt het duin der Kruisberg mogelijkerwijs voor een passiespel. De hoge duinrug zou tijdens een passiespel hebben gediend als Golgotha, de berg waar Jezus werd gekruisigd. 

GPSwalking.nlOude bomen
Enkele bomen aan de voet van de Kruisberg dateren nog uit het einde van de 19e eeuw en begin van de 20e eeuw. Er staan onder andere nog een majestueuze zomereik en een Noorse esdoorn uit die tijd.

Duurzaam
PWN is continue op zoek naar duurzame oplossingen. De trappen die u het duin opleiden zijn van kunststof, zijn onderhoudsarm en hebben een zeer lange levensduur. Het hout van de uitkijktoren is onbehandeld larikshout dat uit Drenthe komt. De uitkijktoren past vanwege het gebruik van natuurlijk materiaal perfect in het duinlandschap.

De Kruisberg door de jaren heen
In 1943 stond op de top van het uitkijkduin een theehuisje van Baron van Tuyll van Serooskerken. Oostwaards ging een trap naar beneden die vermoedelijk direct bij de boerderij De Kruisberg uitkwam. Later is deze trap vervallen en zijn er aan de noord- en zuidkant nieuwe trappen voor in de plaats gekomen. 

In 1944 vernielen de Duitse bezetters het theehuisje en plaatsen er luchtafweergeschut. 

GPSwalking.nlIn 1947 wordt het duin beplant met Oostenrijkse dennetjes gemengd met zomereiken. 

In 1953 wordt er een brandpost geplaatst vanwege het weide uitzicht op 28 meter boven NAP. Deze post heeft gefunctioneerd tot in de 70-er jaren en is daarna in verval geraakt. 

In 2007 zijn de trappen vernieuwd met de intentie om het duin als uitzichtpunt te behouden. 

In 2011 is de uitkijktoren geplaatst en op 9 maart feestelijk geopend.

De omgeving
Het huidige uitzichtduin de Kruisberg ligt op de grens van wat rond 800 voor Christus twee heel verschillende landschappen waren. 

GPSwalking.nlZuidwestelijk lag een landschap van oude duinen en strandwallen. Noordoostelijk lag het zogenaamde OerIJ: een noordelijke aftakking van de rivier de Rijn. Een gebied met kreken, veenplassen en slikvelden. Feitelijk een verbrede, trechtervormige riviermonding, waar zoet rivierwater en zout zeewater vermengd werden. Het OerIJ mondde uit in zee ter hoogte van Castricum. 

Rond het begin van de jaartelling is de monding het het OerIJ op natuurlijk wijze afgesloten door zand. In de eeuwen daarna zijn over dat estuarium gebied en over de oude duinen de jong duinen ontstaan. Hier bekend als het Noordhollands Duinreservaat. 

GPSwalking.nlHet grootste experiment met duinlandbouw
De landbouw is één van de hoofdbronnen van Neêrlands welvaren, en het is de pligt van de vrygeworden bataaf, deze bron steeds milder en ruimer te doen vloeien. Van meer dan ëenen kant is men hiertoe werkzaam, en inzonderheid heeft men het oog geslagen op de duizenden morgens onbebouwde en woeste gronden in ons vaderland, die slechts na handen wachten, om hunnen niet onvruchtbare schoot voor de natie te openen. Jan Kops 1796.

Dominee Kops uit Leiden, later hoogleraar landbouwwetenschappen, was, gezien bovenstaand citaat, een duidelijke representant van de Frans-Bataafse tijd, waarin voortvarende ideeën over ontginning van woeste gronden opgang deden. De natuurwetenschappen begonnen in die tijd ook door te breken en voedden het toenmalige optimisme.

GPSwalking.nlKops liet zich inspireren door één van de eerste groter opgezette duinboerderijen, de nog steeds bestaande Brabantse Landbouw uit 1770. Deze boerderij verrees in opdracht van de Amsterdammer Andries Deutz van Assendelft. Tot 1917 hebben hier boerenfamilies gewoond.

In de tijd van Kops was 'de Brabantse Landbouw' een gemengd bedrijf met enkele melkkoeien, jongvee en schapen die de mest leverden voor 30 hectare akkerland. Kops trok hieruit vergaande consequenties. In 1798 schreef hij zijn 'Ontwerp tot vruchtbaarmaking der duinen' waarin niet minder dan 13.000 hectare langs de hele kust op de schop zouden gaan. 

GPSwalking.nlAls dit plan was uitgevoerd had de hele kust van Nederland een ander aanzien gehad. Kops' ambitieuze plan verdween echter door het militaire strijdgewoel van 1799 weer in de kast, maar de geest van de agrarische ontwikkeling was uit de fles.

Na de Franse tijd en tijdens de regeerperiode van koning Willem I (1813-1840) werd naar aanleiding van een prijsvraag van de in 1776 opgerichte 'Maatschappij tot bevordering van den Landbouw' een plan van Daniël Gevers van Endegeest bekroond. Zijn plan uit 1824, met goud bekroond met koninklijke subsidie uitgegeven, om 700 hectare tussen Heemskerk en Bakkum te ontginnen kwam in uitvoering. Het gaat hier om het grootste experiment met duinontginning dat ooit is ondernomen. Koning Willem 1 zelf maakte zich sterk voor het plan en kocht in 1829 bij Bakkum een groot duingebied aan (1050 hectare) dat later het 'Koningsduin' werd genoemd. 

GPSwalking.nlMede onder leiding van Gevers en de twee andere 'Commissarissen' (DJ. van Lennep en jonker J. Rendorp, burgemeester van Heemskerk en bewoner van Marquette) werden hier boerderijen gebouwd. Op het uit 1831 daterende Zeeveld na zijn die boerderijen (Johanna's Hof, Van Lennepsoord, Commissarishuis en de stolpboerderij Kroftwoning) weer gesloopt. De oude Johanna's Hof stond op de huidige parkeerplaats voor bezoekerscentrum De Hoep. Slechts enkele hoogopgaande iepen herinneren aan de plaats waar de 'echte' Johanna's Hof tot 1928 stond.

Centraal element in de ontginning was de ontwatering. Voor de afvoer van duinwater werd de Hoepbeek deels vergraven en twee diepe sloten richting duinrand aangelegd.

GPSwalking.nlMeest opvallend is het Koningskanaal, dat nu nog zichtbaar is als een met iepen en elzen omzoomde, soms stromende, sloot langs het fietspad over de Castricumse Zeeweg. De Diepe Sloot, gegraven in 1832, waterde meer noordelijk gelegen terreinen af richting jeugdherberg Koningsbos. Het woord 'kanaal' was voor de waterlopen niet overdreven, want beide afwateringsloten waren bevaarbaar.

Bij de Brabantse Landbouw zorgde een kleine windmolen voor de afvoer van overtollig water uit de in cultuur gebrachte valleien. Tegelijk met de ontwateringswerken in het Koningsduin, werd een kwekerij aangelegd. Er lag nog een i8de-eeuws boerderijtje dat nu als museum 'Het Oude Huys' op het terrein van het Psychiatrisch Ziekenhuis dienst doet. Uit ca. 1835 dateert een aantal grove dennen die zijn aangeplant als laanbeplanting, langs de Dennenlaan vlak bij camping Bakkum.

GPSwalking.nlIn 1834 was 200 hectare bouw- of weiland in de valleien ontwaterd en liepen er 82 runderen, 65 schapen en 18 paarden. Rogge, haver, gerst en aardappelen groeiden er naast wortelen en koolzaad. Ondanks de voortvarende opzet is het project nooit een succes gewor den. Vee moest ook buiten de in cultuur gebrachte valleien worden geweid. De boeren werden bovendien geplaagd door mesttekorten, droogte, wateroverlast en lage prijzen

De beperkte rentabiliteit verhinderde Gevers eyenwel niet om in 1833 na zijn huwelijk met Johanna Deutz van Assendelft, bewoonster van kasteel Marquette en eigenaresse van het zuidelijk deel van duinterrein Castricum, nabij de Brabantse Landbouw meer duin te ontginnen. 

GPSwalking.nlMaar behalve de in 1920 gesloopte boerderij Klein Johanna's Hof (herkenbaar aan de oude kastanjes op de plek waar het naar Castricum lopende Schoolpad de Johanna's weg kruist)'en jachthuis Kijk Uit, verrezen er in het 19e-eeuwse Geversduin geen huizen. Na 1880 ging het met de landbouw steeds meer bergafwaarts. Boeren verdienden bij met schelpenvisserij en ten gevolge van de opkomende recreatie floreert Johanna's Hof tot op heden, zij het op geheel andere grondslag.

Belangrijke oorzaak voor teloorgang van de landbouw was de verdroging. Dit was een gevolg van afzandingen (waardoor met de zandmassa de grondwatervoorraad verdween), van bebossing, het graven van het Noordzeekanaal en van de waterwinning. Alleen boerderijen aan de rand van het duin konden zich handhaven. Uit vooroorlogse kranten klinkt veelvuldig geklaag vanuit de agrarische sector. 

GPSwalking.nlZo meldt het Algemeen Handelsblad van 17 oktober 1935: Den tuinder is het tenslotte onverschillig wie de schuld krijgt van de uitdroging van hun grond: het Waterleidingbedrijf of de droge zomer; als er maar verbetering komt.

Ongeveer 600 bedrijven tussen Noordzee-kanaal en Egmond, uitgeoefend op in totaal ongeveer 900 hectare, gaan door de verminderde bruikbaarheid daaruan steeds meer achteruit. Wil een bedrijf profijt van het grondwater hebben, dan moet het ongeveer een meter onder de oppervlakte liggen.

Een zeer opvallend en fotogeniek punt is "De Kwal". Een kwal van water. De moeite van een foto waard. 

GPSwalking.nlDe Kwal
Het water uit het IJsselmeer komt door 52 km aan leidingen via Heemskerk uit Andijk. In Andijk wordt het IJsselmeerwater gezuiverd van zwervende en opgeloste deeltjes. Daarna gaat het water naar Heemskerk waar restanten van bv bestrijdingsmiddelen en medicijnen uit het water worden gehaald. Pas dan mag het water de duinen in via de infiltratiekanalen.

Het water verblijft ongeveer vier dagen in de infiltratieskanalen en zakt langzaam de duinbodem in tot een diepte van 40 meter. Het water blijft vervolgens minstens 30 dagen in de duinbodem. Via een natuurljk bodemproces worden bacterieën en virussen afgebroken. Deze manier van waterwinning heeft geen gevolgen voor de natuurlijke grondwaterstand.


GPSwalking.nlNa een ondergronds verblijf van minimaal 30 dagen wordt het water via winputten weer opgepompt. Vervolgens gaat het naar een productiebedrijf van PWN te Bergen. Daar worden als laatste zuiveringsstap opgeloste kalk- en ijzerdeeltjes (die van nature in de duinbodem voorkomen en gemakkelijk in water oplossen) uit het water gefilterd. Pas dan is het betrouwbaar drinkwater en kan het naar uw huis.

Ook fotogeniek zijn de vele aalscholvers. Neem een goede verrekijker mee. Want er zitten honderden aalscholver in de bomen bij "De Kwal". 

De aalscholver
De aalscholver (Phalacrocorax carbo), ook wel scholver, scholverd, schollevaar of koolgans genoemd, is een tamelijk grote en opvallende vogel. De in West-Europa voorkomende aalscholver behoort tot de familie van de aalscholvers (Phalacrocoracidae), waarvan (afhankelijk van de geraadpleegde bron) 26 tot 42 soorten bekend zijn.

GPSwalking.nlHet zijn allemaal vrij grote watervogels, die voornamelijk van vis leven. Ze vormen met de genten, fregatvogels en slangenhalsvogels een eigen clade.

De aalscholver is 80 tot 100 cm lang en heeft een spanwijdte van 121 tot 149 cm. De vogel is vrijwel geheel zwart, maar met een opvallende witte wang en een gele plek op de plaats van de aanhechting van de bek. De snavel is lang en voorzien van een haakvormige punt. In de broedtijd verschijnt er een witte "dijvlek". De dij is anatomisch geen dij, maar het bevederde scheenbeen (tibia) van de vogel, waarop bij volwassen aalscholvers tussen februari en juni een witte vlek verschijnt. De aalscholver heeft zwemvliezen tussen de voortenen en kan dus zwemmen en hij vangt vis door te duiken.

GPSwalking.nlHet voedsel bestaat uit levende vis, zoals voorn, baars, snoekbaars en paling. Een aalscholver eet dagelijks zeker 500 gram vis. Dit kan in de broedtijd oplopen tot 1000 gram per vogel als er de zorg is voor een nest met drie halfvolgroeide jongen. 

Daarom wordt de aalscholver door beroepsvissers wel beschouwd als een van de oorzaken van de achteruitgang van de palingstand, maar ieder wetenschappelijk bewijs daarvoor ontbreekt.

Duinboerderijen vroeger en nu
Door verwerving van duinterreinen vanaf 1903 kwamen steeds meer boerderijen in bezit van het PWN. Aan het eind van de jaren dertig waren er nog zes langs de binnenduinrand van Bakkum en Egmond als agrarisch bedrijf actief: Van Tienhovenhoeve, Zeeveld, Diederik, Vredesteijn, Westert en Waterrijk.

GPSwalking.nlHet lot van de boerderijen in deze eeuw weerspiegelt de gewijzigde verhoudingen langs de intensief bewoonde binnenduinrand: een deel van de grond is bollenland geworden, een ander deel werd natuurgebied. En slechts twee boerderijen zijn nu nog agrarisch, de anderen zijn in gebruik voor recreatie of meditatie.

De Van Tienhovenhoeve in Bakkum-Noord is de enige van de zes duinboerderijen die nog in volledig bedrijf is. De boer beschikt over verschillende verspreid gelegen percelen in Noord-Bakkum. Nabij de boerderij langs de Herenweg valt de hoogopgaande laanbeplanting met iepen op.

Vroeger werden de landerijen van dit bedrijf niet doorsneden door de Provinciale weg richting Limmen, maar liepen door tot aan de Schulp-vaart, de oude afvoerroute van schelpmateriaal richting Akersloot.

GPSwalking.nlVlak bij de Van Tienhovenhoeve stroomde vroeger een duinrel in het verlengde van het Koningskanaal, de duinafwatering langs de Zeeweg.

Graslanden behorende bij deze boerderij mogen niet worden omgezet in bollenland. De oorspronkelijke bodem is hier nog intact en er zijn veel mogelijkheden om natuurwaarden te herstellen. Rond de boerderij zijn bovendien veel historische sporen te vinden, zoals de Bleumerweg, een oude dijk.

In het land achter de boerderij is een meertje zichtbaar, dat een restant is van de in de Tweede Wereldoorlog gegraven tankval die vanaf de Schulpvaart tot aan het Venne-water doorliep en na de oorlog weer is dichtgeschoven.

GPSwalking.nlBoerderij Zeeveld ligt verscholen in bosschages achter een parkeerplaats bij het Koningsbos. Tegenwoordig heeft de Jan Zeventien Stichting er een meditatiecentrum.

De konijnenrijke graslanden achter Zeeveld zijn nog in gebruik bij de Van Tienhovenhoeve. Midden in dit land ontspringt een schoon duinrelletje.

Zeeveld lag vroeger aan de middeleeuwse Herenweg, die hier een bocht maakte. De brede weg voorlangs, die naar het speelterrein Egmondsestraat loopt, is er een restant van.

Ter hoogte van Zeeveld en jeugdherberg Koningsbos loopt de Herenweg dwars door het duingebied. Koeien houden de lage duintjes open en bloemrijk. Aan de noordkant van het nollenland van het Koningsbos is de overgang van niet bemest duingrasland via bemest grasland naar bollenland goed te zien.

GPSwalking.nlIn het voorjaar vallen in het onbemeste duin vooral de wilde akkerhoornbloem op. Grote paardebloemen kleuren het bemeste grasland.

Duinboerderij Diederik is afgebrand in 1965. Maar de hoge struiklinde en acacia's verraden de ligging van de vroegere woning. Grote iepen staan langs de oude oprijlaan. De oude beplanting rond de boerderij blijft gehandhaafd als saluut aan het verleden. Groene spechten hebben de abelen in gebruik genomen als nestboom.

GPSwalking.nlHet oude weiland wordt licht begraasd ten behoeve van de natuurwaarden. Bemesting en ontwatering blijven er achterwege. Onder de weilanden door stroomt het schone grondwater af richting polder. Dat komt aan het oppervlak in het grasland in een brede sloot, die 's winters een hoog waterpeil heeft, in het voorjaar daalt dit peil snel wanneer in het achterliggende bollenland, door het oppompen van grondwater voor beregening, veel water uit de bodem wordt weggezogen.

Interessant is de afgrenzing tussen het PWN-gebied en aangrenzende bollenvelden aan de westzijde van de Herenweg. Er staat een 5 km lang konijnenraster dat loopt vanaf boerderij Diederik noordwaarts. Het PWN ziet zich genoodzaakt om de konijnen van het agrarische land te weren: de 20ste-eeuwse variant op de al uit de 16de eeuw bekende 'konijnenheining', die toen echter door de boeren werd betaald.

Oorlogslandbouw in het duin
Door de grote vraag naar bouwland voor voedselproductie in de Tweede Wereldoorlog zijn in het duin door het PWN teelten opgezet van rogge, aardappelen, topinamboer (aardperen) en bruine bonen. Voorzover de militaire machthebber dat toeliet bleef geen hoekje ongebruikt.

GPSwalking.nlGrootschalige teelten vonden plaats in het Watervlak en 't Dorre Land (ook bekend als het Nieuwe Land) bij de Brabantse Landbouw. Ook oude beweide nollengronden, zoals het Galgeveld bij de Bleek te Egmond-Binnen, werden omgezet in akkers.

Boerderij Vredesteijn ligt pal aan de weg en is nu een kampeerboerderij. De gronden van deze boerderij aan de oostzijde van de Herenweg zijn na uitruil met boeren die in het duin landjes hadden allemaal bollengrond geworden. 

Ganzen weren
Wie in de duinen de Oldeburghweg bij Castricum het duingebied doorkruist, moet misschien even knipperen met zijn ogen vanwege een oranje waas op het netvlies. Dit is geen optisch bedrog.

GPSwalking.nlDe oranje gloed over de duinen wordt veroorzaakt door oranje netten die PWN heeft geplaatst rondom een aantal winputten. In deze putten wordt het drinkwater, dat via de duinmeertjes in de bodem is geïnfiltreerd, weer opgepompt. Dit is een belangrijke stap in het drinkwaterzuiveringsproces.

Met behulp van de netten wil PWN onderzoeken wat de invloed is van ganzen op het drinkwaterzuiveringsproces. Hierbij gaat het om uitwerpselen rondom de putten. Afgelopen zomer kozen meer dan 700 ganzen het waterwingebied uit om van verenpak te wisselen. Dat is ineens wel een hele hoge concentratie ganzen.

GPSwalking.nlWel ganzen, geen ganzen
De netten zijn om een deel van de winputten geplaatst, waar de grootste concentratie ganzen zich ophoudt, en zo de ganzen verhinderen om bij deze putten te komen. Andere delen waar de putten liggen en geen grote ganzen aantallen lopen worden niet afgezet met netten.

'De onderzoekers van Het Waterlaboratorium nemen het hele jaar door monsters op verschillende plekken in het duingebied om de kwaliteit van het drinkwater te monitoren. Nu kunnen ze ook uitspraken doen over de invloed van ganzen op de drinkwaterkwaliteit.'

GPSwalking.nlWaarom nu?
'De netten, zo'n 5500 meter in totaal, zijn deze winter geplaatst om het rui- en broedseizoen voor te zijn', vertelt boswachter Paul van der Linden. 'Half augustus worden ze weer weggehaald, want dan zijn de meeste ganzen geruid en naar voedselrijke gebieden buiten het duin getrokken.' Van der Linden en zijn collega's nemen regelmatig een kijkje of er geen ganzen in de netten verstrikt zijn geraakt.

Het ganzenonderzoek is een goed voorbeeld van hoe waterwinning en natuurbeheer binnen PWN met elkaar verweven zijn. Drinkwaterspecialisten en natuuradviseurs zorgen samen voor zuiver water.

GPSwalking.nlDe wandeling gaat gedeeltelijk over het terrein van de Eerste Zaanse Zweefvlieg Club. Als er gevlogen wordt kan het zijn dat paden afgesloten zijn. Er zit dan niet anders op dan een kleine omweg te nemen.

Gelukkig werd er vanavond niet gevlogen en kan ik zonder problemen mijn weg vervolgen. 

Intussen heb heb ik al genoten van een flink stuk wandelen over het strand.

Ik probeer een mooie zonsondergang te fotograferen. Maar helaas trekken er wat wolken langs en is de zon op een gegeven moment niet meer te zien. 

GPSwalking.nlTerwijl ik sta te kieken staat een vrouw een schilderij met dezelfde zonsondergang te schilderen. Alle spullen liggen netjes in de bolderkar. Grappig. 

In Wijk aan Zee heb ik de keuze om gewoon door het centrum te lopen of nog een klein ommetje langs wat bunkers te nemen. Eén keer per maand kunt u deelnemen aan een rondleiding.

Rondleidingen in Wijk aan Zee
Elke 4e zondag van de maand organiseeert Rondje Wijk aan Zee  speciale bunkerrondleidingen vanuit hotel Het Hoge Duin, Rijckert Aertszweg 50 te Wijk aan Zee.

GPSwalking.nlDan wordt o.a. ook het hoofdkwartier (M.A.A.201) van de marine Seezielbatterijen onder het hotel bezocht. Vooraf wordt een presentatie gegeven. Aanvang 11.30 uur, duur ca.3 uur. Kosten 12 euro, inclusief consumptie.

Deelname geschiedt op basis van individuele inschrijving en op eigen risico Op aanvraag zijn ook excursies voor groepen mogelijk. Aanmelden is verplicht via: atlantikwallwaz@gmail.com Voor meer informatie www.atlantikwall-wijkaanzee.nl Kijk ook op www.rondjewijkaanzee.nl en Facebook.

Radarbunker
De bunkers zijn onderdeel van de Vesting IJmuiden, een ring van bunkers die de Duitsers vanaf 1943 bouwden om zich te verdedigen tegen een invasie vanuit zee.

GPSwalking.nlDe radar op de bunker diende om vijandelijke vliegtuigen en schepen op te sporen. Er zijn zo'n 90 bunkers bij Wijk aan Zee gebouwd. Er liggen nu nog circa 70 bunkers onder de duinen verborgen.

Zo boven op de duinen kun je prachtig wegkijken over de hoogovens. Ook 's avonds een fraai gezicht vanwege de vele verlichting.  

Koninklijke Hoogovens
Koninklijke Hoogovens, voluit: Koninklijke Nederlandse Hoogovens en Staalfabrieken NV (kortweg Hoogovens of KNHS) was een staal, later ook aluminium producerend bedrijf in Velsen en Beverwijk. Tegenwoordig is het onder de naam Tata Steel IJmuiden een onderdeel van Tata Steel Europe.

GPSwalking.nlHet bedrijf werd opgericht op 20 september 1918. Het bedrijf werd gefinancierd door de Nederlandse Staat, de Gemeente Amsterdam, Nederlandse ondernemingen en grote particuliere investeerders. Het werd gesitueerd in IJmuiden, vanwege de goede ligging aan zee en afvoermogelijkheden via het Noordzeekanaal.

Voor de overheid diende het "eigen" staalbedrijf om de afhankelijkheid van geïmporteerd staal te dempen; de Nederlandse staat zou zich tot in de jaren 90 met het bedrijf bemoeien in de vorm van financiële steun. In 1999 fuseerde het met British Steel tot Corus.

Onder schaakliefhebbers is het vooral bekend als hoofdsponsor van het Hoogovens Schaaktoernooi, tegenwoordig Tata Steel-toernooi, een van de sterkst bezette schaaktoernooien ter wereld.

GPSwalking.nlGeschiedenis
Omstreeks 1914 ontstonden de eerste denkbeelden aangaande een Nederlands hoogovenbedrijf, als initiatieven van de ondernemer H.J.E. Wenkebach en ingenieur Jan C. Ankersmit. In 1916 vertrok Ankersmit naar de Verenigde Staten, maar Wenkebach zette de plannen door. De bedoeling hiervan was om Nederland minder afhankelijk te maken van de import van staal. Door toedoen van de Eerste Wereldoorlog werden deze plannen actueel en in 1917 werd het Comité voor de oprichting van een Hoogoven- Staal- en Walswerk in Nederland opgericht.

Op 20 september 1918 werd de Koninklijke Nederlandsche Hoogovens en Staalfabrieken NV opgericht en in 1920 begonnen de werkzaamheden, waartoe wel een prachtig duingebied, De Breesaap geheten, werd opgeofferd. Lid van het oprichtingscomité was ook Dolph Kessler.

GPSwalking.nlIn 1920 werd hij benoemd tot directeur en vanaf 1924 werd hij president-directeur. Dit zou hij blijven tot zijn dood in augustus 1945, met uitzondering van een periode tijdens de Tweede Wereldoorlog waarin hij door de Duitse bezetters vanwege zijn principiële houding op non-actief werd gesteld. Andere bestuurders uit de beginjaren waren Arnold Hugo Ingen Housz, Johan Frederik ten Doesschate en Willem van Vloten.

Na veel discussie over de juiste locatie van de fabrieken werd uiteindelijk de voorkeur gegeven aan IJmuiden boven Rotterdam. De ligging aan het Noordzeekanaal maakt immers de aanvoer van grondstoffen en de afvoer van eindproducten zeer goed mogelijk. In november 1918 werden enkele honderden hectaren duin- en bosgrond aangekocht direct ten noorden van de sluizen. In september 1919 werd begonnen met de aanleg van een haven voor de aanvoer van steenkool en ijzererts.

GPSwalking.nlOm deze haven te bereiken was het niet nodig de sluizen van IJmuiden te passeren. Weer een jaar later startte de bouw van een cokesfabriek en twee hoogovens, voldoende voor een productie van 200.000 ton ruwijzer per jaar. Medio 1923 was de bouw afgerond. De eerste 4.000 ton Zweeds ijzererts werd gelost op 6 september 1923, en op 22 januari 1924 werd Hoogoven nummer 1 aangestoken en het eerste ijzer geproduceerd. De tweede hoogoven werd in 1926 in werking gesteld en begin jaren 30 van de 20e eeuw de derde.

En met een laatste uitzicht over Wijk aan Zee kom ik weer bij de auto. Weer een heerlijke wandeling gelopen. Daar getuigt de ruime foto-serie van. Omdat vanaf mijn woonplaats Geldrop de zee een heel eind weg is geniet van elke mogelijkheid het strand te bezoeken. 

Geraadpleegde websites:

POI's

  • Aalscholvers N52.5434 E4.6186
  • Betalen duinkaart N52.4973 E4.6001
  • Castricum aan Zee N52.5572 E4.6075
  • De Kwal N52.5412 E4.6170
  • De Vrijheit (Cafe) N52.5235 E4.5968
  • Gasterij Kruisberg N52.5239 E4.6274
  • Het Strandhuis (Restaurant) N52.4936 E4.5849
  • Hoefijzemeer N52.5399 E4.6199
  • Noorzee N52.5452 E4.5996
  • Radarbunker N52.4912 E4.5881
  • Start/finish/parkeerplaats N52.4933 E4.5952
  • Sun Sea Bar (international, Restaurant) N52.4917 E4.5841
  • Tata Steel / Hoogovens N52.4936 E4.6140
  • Uitkijktoren Kruisberg "torrentje van Nico` N52.5232 E4.6264
  • Uitzichtspunt 1 N52.5372 E4.6148
  • Uitzichtspunt 2 N52.5486 E4.6185
  • Uitzichtspunt 3 N52.4892 E4.5911
  • Vogelkijkhut N52.5388 E4.6212
  • Vogelkijkwand N52.5416 E4.6200
  • Waterinfiltratie N52.5455 E4.6165
  • Wijk aan Zee N52.4959 E4.5903
  • Zweefvliegveld N52.5344 E4.6259