Halfweg-Zwanenburg-Spaarnwoude

Korte beschrijving

Recreatiegebied Spaarnwoude
Recreatiegebied Spaarnwoude is een recreatiegebied in de Nederlandse provincie Noord-Holland, genoemd naar het dorp Spaarnwoude in de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Het gebied heeft een oppervlakte van 3000 hectare en wordt beheerd door het Recreatieschap Spaarnwoude, een bij gemeenschappelijke regeling ingesteld openbaar lichaam.

Het grootste deel ligt in de gemeente Velsen, ten noordwesten van zijkanaal C, tussen Spaarndam en Velsen. Een kleiner deel (Houtrak) ligt in het zuidoosten, in de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Halfweg. Tot hetzelfde Recreatieschap behoort De Groene Weelde tussen Haarlem en Hoofddorp. Het wordt wel Spaarnwoude Zuid genoemd.

Tot de aanleg werd eind jaren zestig besloten als herbestemming van een stortplaats in het noordwestelijke deel, dat nog zichtbaar is door de heuvels in het landschap. De Zuid Spaarndammerpolder en polder Buitenhuizen maken deel uit van het gebied.


Kenmerken

Startpunt: Halfweg: P Burgemeester Michielsenweg 1
Startlocatie: Noord-Holland, Nederland
Coördinaten N52.389000 E4.743000
Afstanden: 16 km
Type: Open, Polder, Rivier, Vergezicht, Water, Wei
Begaanbaar: Goed
Rolstoel: Niet toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Bij start
Gelopen op: 05-10-2018

Route informatie

Een GPS wandeling van 16 km vanaf Halfweg via Spaarnwoude naar de polder Houtrak. 
De wandeling is goed begaanbaar en gaat grotendeels over verharde paden, een paar stukjes grasland kunnen nat zijn in natte tijden. 
Onderweg is maar beperkt horeca aanwezig.
Naast een track is er ook een route beschikbaar. 



Acties

Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst

Startlocatie


Reacties



Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.


Langere beschrijving


GPSwalking.nlHet is midden juni 2018. De echte hete dagen moeten nog komen. Daarmee is het lang licht en prima wandelweer. De zon had iets meer mogen schijnen, daarmee worden de foto's net iets beter. Maar hopen dat de lange zomeravonden niet binnenkort verleden tijd zijn nu er veel discussie is over zomer/wintertijd. 

Ik parkeer de auto aan de rand van het park Spaarnwoude-Houtrak. Het park pik ik aan het einde van de wandeling mee. Eerst maar even de andere kant op. Dus een stukje langs de bebouwing, over het spoor, langs Koffie bij Kaatje (die op de maandag gesloten is) en dan de natuur in. 

GPSwalking.nlDe smalle weg wordt gedeeld met heel veel fietsers, wat brommers, en enkele auto en turbofietsers die met bijna 50 komen voorbij gestoven. Het eerste "hoogtepunt" is de batterij. Gelukkig staat er een bordje anders had je er zo voorbij gelopen. 

Batterij en Spaarnwouderveen, landsverdediging en veen
Dit natuurgebied bestaat uit twee delen van bij elkaar 10 hectare: De Batterij en bet Spaarnwouderveen. Een mooi stukje wildernis. Wat de vegetatie betreft zijn de gebieden zeer bijzonder, omdat er planten uit zowel zoete als brakke milieus naast elkaar voorkomen. Hier vind je zilverschoongrasland, moerasbos, overjarig rietland, moerasheide, koekoeksbloemhooiland en rietland. De sloten en bloemrijke oevers herbergen een rijke en gevarieerde populatie libellen. 

GPSwalking.nlDe terreinen zijn ook voor rietvogels van groot belang. Dankzij de aanwezigheid van overjarig riet broedt hier al jaren de bruine kiekendief. Andere broedvogels zijn de ransuil, havik, buizerd en blauwborst. Het wilgenbos is zeer aantrekkelijk voor de waterral. Vanaf de Spaarndammerdijk is de kolonie blauwe reigers goed te zien.

Over het ontstaan van het veengebied
De Spaarndammerdijk, als zeedijk aangelegd rond het Wijkermeer als uitloper van de Zuiderzee, heeft talrijke doorbraken gekend. In een doorbraakplas aan het begin 16e eeuw ontstond, de Haddingsbraak, vormde zich veen en het water groeide helemaal dicht. Vanaf de weg ziet u nu een berkenbos.

GPSwalking.nlErnaast ligt moerasheidevegetatie met dophei. Er groeien zelfs orchideeën. Recent zijn hier de Noordse woelmuis en waterspitsmuis aangetroffen, Bijzondere vondsten, want deze muizen staan op de rode lijst van zeldzame soorten.

Verdediging yan de hoofdstad
Opvallend zijn de hoge, grazige bulten langs het spoor. Die horen bij de Batterij, oorspronkelijk een verdedigingswerk uit 1795, een voorloper van de Stelling van Amsterdam: de posten van Krayenhoff. Langs de noordzijde liggen nog drie verhogingen, aangelegd rond 1920. Zij waren bestemd om luchtafweerkanonnen te kunnen plaatsen. Maar daar is het nooit van gekomen.

GPSwalking.nlGrote delen van dit unieke natuurgebied zijn vochtig grasland. Om de vegetatie kort te houden, worden Shetland pony's ingezet. Het terrein is goed te overzien vanaf de weg en soms toegankelijk met excursies onder leiding van een gids. Een groep vrijwilligers voert hier regelmatig samen met de boswachter beheerwerkzaamheden uit.

Na een stuk gelopen te hebben over mooie en ruime fietspaden komt er ineens een kerkepad op mijn weg. Bij de boerderij waar dit pad begint is een scouting bezig met het opzetten van tenten. Een hele klus zo te zien. 

Het kerkpad geeft een fantastisch uitzicht over de omgeving. Heerlijk rustig. Niemand onderweg. 

GPSwalking.nlKerkpad
Een kerkpad (soms kerke(n)pad of kerkwegel genoemd) is een pad dat naar een kerk leidt.

Kerkpaden werden vooral 's zondags gebruikt om naar de kerk te gaan, als er geen gewone weg tussen de woonplek en de kerk aanwezig was. Veel kerkpaden zijn in onbruik geraakt. In sommige plekken zijn ze nog aanwezig, omdat ze vaak ook nog op een andere manier worden gebruikt.

Soms wordt geprobeerd een kerkpad te herstellen. Vaak moeten dan vlonders over sloten worden hersteld, afrasteringen worden aangebracht of andere voorzieningen worden getroffen.

GPSwalking.nlHet komt soms voor dat het pad over het erf van een boerderij loopt. Er zal dan een recht van overpad moeten worden gevestigd. Al met al kan het herstellen een kostbare zaak worden. Verenigingen als Trage Wegen ijveren er voor hun bescherming en herstel.

In het dorp Haarlemmerliede is een historische paardenstraat. Vroeger kwam men te paard naar de kerk. Tegenwoordig is een paard een uitzondering. 

Paardenstraat
U bevindt zich hier op de paardenstraat met de paardenmuur. Een historische plek, al genoemd vóór 1887. Deze paardenmuur is uniek voor Nederland. Meer bijzonderheden kunt u lezen op het bordje rechts aan deze muur.

GPSwalking.nlTijdens de kerkdiensten werden hier de paarden vastgezet aan de ingemetselde ringen. Met wat fantasie ziet u de oude tijden herleven: meerdere "aangespannen" kerkbrikken en tentwagens, wachtend op het einde van de mis.

In 1887 is er al sprake van een paardenschutting, die daar waarschijnlijk al eerder aanwezig was en die behoorde bij de in 1837 gebouwde stenen kerk van de parochie H. Jacobis De Meerdere.

In het verslag van het kerkbestuur van 21 februari 1946 is vermeld dat "de schutting in het paardestraatje afgemetseld d.wz afgevoegd mag worden."

GPSwalking.nlDeze in 1946 gebouwde stenenmuur staat vanwege de historische waarde van de standplaats bij het besluit van 21 augustus 1990 op de monumentenlijst van de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude.

De muur is in het jaar 2002 geheel gerestaureerd en gefundeerd. Laten we zuinig zijn op dit souvenir uit vroeger dagen.

Onderweg naar Fort bij Penningsveer loop is een stukje langs de Binnen Liede. Een leuk gevarieerd stukje. Zeker in de maanden mei en juni waar je veel jong grut tegenkomt. 

Het fort zelf kun je helaas niet bezoeken. Het was zelfs niet mogelijk om een foto te schieten. 

GPSwalking.nlFort bij Penningsveer
Dit fort is gebouwd in de periode 1895 -1901. Op deze plaats lag eerst post nummer 2 aan het Penningsveer, aangelegd in 1809-1810. Deze post was onderdeel van de verdedigingswerken rond Amsterdam die Cornelis Krayenhoff in de jaren 1805 -1810 liet aanleggen.

Het fort maakt samen met het Fort bij de Liebrug en het Fort aan de Liede deel uit van de Positie aan de Liede van de stelling van Amsterdam. Het fort behoort met zijn losstaande hefkoepelgebouwen tot het eerste type (standaardmodel A). In het fort konden 256 militairen worden gelegerd. Van 1913 tot 1922 kende het fort een permanente bezetting.

GPSwalking.nlNa de tweede wereldoorlog is het fort enige tijd in gebruik geweest als interneringskamp voor collaborateurs. De houten fortwachterswoning heeft als enige woning van de Stelling twee woonlagen. Ten noorden van het fort, aan de Lagedijk, ligt een betonnen nevenbatterij en een scherfvrij onderkomen. Ten zuiden van het fort liggen inlaatsluizen die gebruikt konden worden om een aparte militaire Liedeboezem te creëren.

Oorspronkelijke functie 
Afsluiting en verdediging van het acces (begaanbare doorgang in onderwaterzetting) gevormd door de Oude Haarlemmerweg.

Tegenwoordig is het fort in gebruik als groepsaccommodatie voor scholen en instellingen, voor het houden van trainingen en evenementen. Daarnaast zijn ruimten verhuurd aan kleine (startende) bedrijven.

GPSwalking.nlHet fort is onderdeel van de Stelling van Amsterdam. Deze verdedigingslinie rond de Nederlandse hoofdstad was In oorlogstijd het laatste toevluchtsoord voor het leger en de regering.

De stelling Is aangelegd tussen 1880 en 1914. Ze bestaat uit 46 forten én batterijen, talloze dijken, dammen en sluizen. De vijand werd op afstand gehouden door het polderland bulten de stelling onder water te zetten. Begaanbare plekken werden door een fort verdedigd.

Onderweg kom ik het ene vliegtuig naar het andere tegen. Allemaal onderweg naar Schiphol. En soms lijkt het dan dat ze achter elkaar aan vliegen. Gelukkig zit er voldoende ruimte tussen. 

GPSwalking.nlWeer gaat het over fietspaden met een fantastisch uitzicht. Ik loop richting Spaarnwoude met zijn fraaie stompe toren. 

Spaarnwoude, het land rond de Stompe Toren
Het kerkje heeft al een lange geschiedenis. De toren dateert uit het begin van de dertiende eeuw. Het huidige kerkje is van een latere datum: het is in 1764 gebouwd.

Dit gebied heet Spaarnwoude, en dat betekent bos bij de rivier het Spaarne. Hier was heel vroeger een moerasbos van wilgen-, elzen- en berkenbomen. De bodem bestaat uit veen. En op dat veen ligt een strandwal, die daar gekomen is in de tijd van de kustvorming in het westen van Nederland, zo'n vijfduizend jaar geleden.

GPSwalking.nlRond het jaar 1000 na Christus werd het veen ontgonnen door akkerbouwers uit de omgeving van Velsen. Ze groeven slootjes, die nu nog net zo lopen als zij ze hebben aangelegd. Toen ze op die manier de strandwal bereikten, stichtten ze daar naast hun boerderijtjes ook een kapel (1040). De hoofdkerk stond in Velsen en eerst mocht alleen daar gedoopt en begraven worden.

Maar rond 1200 werd Spaarnwoude een zelfstandige parochie, met Sint Gertrudis als patroonheilige. Er mocht toen worden gedoopt en begraven. Toen is ook de houten kapel vervangen. Door een nieuwe van hout of van steen, daar zijn de archeologen het niet over eens. Archeologische gegevens van de familie De Raaf uit 1955 ondersteunen de visie van een stenen kapel.

GPSwalking.nlIn elk geval werd in romaanse bouwstijl een stenen toren gebouwd van zo’n 20 meter hoog. De soort stenen waarvan de toren is gebouwd, werd alleen rond 1225 gebruikt. Het zijn zogeheten kloostermoppen. Rond het kerkje werd een kerkhof, “De Akker Gods”, aangelegd, met een stenen muur eromheen en een gracht. Het zand uit die gracht werd gebruikt om de kerkheuvel te verhogen.

Rond 1450, mogelijk na een brand door blikseminslag, is de kerk als een stenen kruiskerk herbouwd. Het terrein rond de kerk werd daartoe vergroot. En de muur aan de zuidkant werd afgebroken en de gracht werd gedempt. De toren werd met één verdieping verhoogd en van een stenen spits in gotische stijl voorzien. Ook zou de gotische noordingang zijn gemetseld. Het vaam van Claes van Kieten (de legendarische reus uit Spaarnwoude) is waarschijnlijk toen aangebracht.

GPSwalking.nlDe toren had toen dus een gemetselde spits, zoals bijvoorbeeld ook het geval is bij de oude torens van Uitgeest en Heemskerk. Vroegere schrijvers noemen de kerktoren van Spaarnwoude een baken voor de scheepvaart op de Noordzee, zo hoog moet die spits geweest zijn. Dat komt echter nogal overdreven voor; men zal de scheepvaart op het toen nog nabijgelegen IJ bedoeld hebben.

In 1844 werd de spitse toren en een verdieping van de kerktoren gesloopt. Er moest namelijk nodig gerestaureerd worden, maar het geld daarvoor ontbrak. Noodgedwongen werd de toren ingekort tot ongeveer 20 meter; de toren kreeg een laag dakje van hout en werd voorzien van dakpannen. En zo is de toren aan zijn naam gekomen: Stompe Toren.

GPSwalking.nlTot 1880 werden er protestantse erediensten gehouden in het kerkje, maar daarna niet meer.

In de jaren twintig van de twintigste eeuw werd het kerkje gebruikt als atelier van kunstschilder Frans Baljon. Hij vertrok in 1932.

Na de oorlog werd het kerkje betrokken door de familie De Raaf. Rond 1950 werd er een klein museum ingericht en werden er concerten gehouden.

Toen het kerkje moest worden gerestaureerd, vertrok de familie De Raaf naar Heemstede. En in 1961 werd het kerkje het atelier van beeldhouwer Jan Mulder. Dat bleef het tot diens vertrek in 1982.

GPSwalking.nlVervolgens kwam het kerkje onder beheer van het in 1983 opgerichte "Gilde van de Stompe Toren", later opgevolgd door de "Vrienden van de Stompe Toren". Voortvarend namen zij de restauratie ter hand.

Het Gilde organiseert sinds enkele jaren van mei tot oktober elk weekend exposities en om de veertien dagen een concert.

Sinds 1993 kan er ook in de Stompe Toren burgerlijk getrouwd worden. Voor meer informatie bekijk eens: http://www.stompe-toren.nl.

Onderweg kom ik de nodige dijken tegen. Ze staan wat vreemd in het wijdse landschap. Er is in de verte geen water te vinden. Gelukkig staan er wel bordjes met uitleg. 

GPSwalking.nlSpaardammerdijk en Inlaagse dijk
ca 1100: Aanleg van de oude Spaamdammerdijk van Spaarndam naar Amsterdam langs de oever van het IJ. 
1421: St. Elisabethsvloed verwoest oude Spaamdammerdijk. Er wordt gedeeltelijk een nieuwe dijk aangelegd, de Hoge Spaamdammerdijk. De oude dijk (De Inlaagse dijk genoemd) wordt vanaf dat ogenblik op zomerdijkhoogte gehouden, zodat het gebied tussen de oude en de nieuwe dijk 's winters vaak onder water staat.
1453, 1508: Dijkdoorbraken van de Hoge Spaamdammerdijk. Hierdoor ontstaan aan de binnenkant van de dijk 'walen' of 'braken'.
1578: Het Hoogheemraadschap Rijnland neemt het onderhoud van de dijk over van de verarmde inwoners van de dorpen Spaarnwoude, Hofambacht en Houtrijk en Polanen.
1776: Dijkdoorbraken van de Hoge Spaamdammerdijk. 
1875: Aanleg van het Noordzeekanaal en inpoldering van het IJ. Einde van de dijkdoorbraken van de Spaarndammerdijk. De dijken vormen nu de zichtbare grens in het landschap tussen het oude en het ingepolderde land. Een deel van de oude Inlaagse dijk wordt afgegraven en de grond verkocht.

GPSwalking.nlIJdijk
Je staat op de een IJdijk. Amsterdam en haar achterland danken hun bestaan aan de dijken die grotendeels zijn aangelegd rond de 13e eeuw. 

Vandaag de dag zijn veel van deze dijken nog terug te vinden in het landschap en herbergen zij talloze bijzondere verhalen. Wat weet je eigenlijk van de Reus van Spaarnwoude, van oorlog op de Lastagne of het lelijkste gebouw van Nederland. 

In het park Spaarnwoude-Houtrak is het rustig. De zon begint aardig te zakken. Het licht wordt erg geel en daarmee krijgen de foto's een speciale tint. Ik kom Kusje tegen. Altijd leuk voor een selfie.

GPSwalking.nlKUSJE! van Lily van der Stokker
"NEEM PLAATS" is een kunstproject in Houtrak waarvoor kunstenaars worden gevraagd om bijzondere plekken te ontwerpen waar bezoekers gebruik van kunnen maken. Mensen kunnen er picknicken, spelen, luieren andere bezoekers ontmoeten, of zomaar genieten van een ongewone ervaring in dit groene gebied.

Dit parkachtige gebied waar veel bomen staan maar waar geen bloemenperken zijn, bracht Lily van der Stokker op het idee om een bloemrijk beeld te maken. Wat zij voor ogen had was een kleurrijk, vrolijk beeld waar verliefde stelletjes en bruidsparen zich kunnen laten fotograferen. Bovendien vond zij dat het de hoogste tijd is om een monument voor het kusje op te richten. Bezoekers kunnen het beeld uitbreiden met hun eigen picknickkleedjes en stoeltjes.

GPSwalking.nlRecreatiegebied Spaarnwoude
Recreatiegebied Spaarnwoude is een recreatiegebied in de Nederlandse provincie Noord-Holland, genoemd naar het dorp Spaarnwoude in de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Het gebied heeft een oppervlakte van 3000 hectare en wordt beheerd door het Recreatieschap Spaarnwoude, een bij gemeenschappelijke regeling ingesteld openbaar lichaam.

Het grootste deel ligt in de gemeente Velsen, ten noordwesten van zijkanaal C, tussen Spaarndam en Velsen. Een kleiner deel (Houtrak) ligt in het zuidoosten, in de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Halfweg. Tot hetzelfde Recreatieschap behoort De Groene Weelde tussen Haarlem en Hoofddorp. Het wordt wel Spaarnwoude Zuid genoemd.

GPSwalking.nlTot de aanleg werd eind jaren zestig besloten als herbestemming van een stortplaats in het noordwestelijke deel, dat nog zichtbaar is door de heuvels in het landschap. De Zuid Spaarndammerpolder en polder Buitenhuizen maken deel uit van het gebied.

De Houtrakpolder
De Houtrakpolder is een polder aan de zuidzijde van het Noordzeekanaal en is een van de IJpolders. De polder dateert uit 1873, toen bij de aanleg van het Noordzeekanaal een gedeelte van het IJ, het Houtrak, werd ingepolderd.

De polder ligt ten westen van het oude tracé van Zijkanaal F en ten oosten van Zijkanaal C. In het zuiden ligt de Spaarndammerdijk. Het voormalig eiland Ruigoord is ingesloten door de polder.

GPSwalking.nlIn het gebied bevindt zich onder meer Golfclub Houtrak en een deel van recreatiegebied Spaarnwoude. Ook het raccordement Amsterdam Houtrakpolder ligt in het gebied. Rond 2000 werd de Afrikahaven gerealiseerd. De pont Buitenhuizen verbindt met de overkant van het IJ.

Awakenings is de verzamelnaam van technofeesten die sinds 1997 worden georganiseerd. Tot 2015 gebeurde dat door evenementenbureau Monumental Productions BV. De feesten hebben soms een thema dat met technomuziek te maken heeft, zoals minimal, Detroit, schranz, Drumcode of Kne'deep.

Het jaarlijkse Awakenings Festival is het grootste technofestival van Nederland. Plaats van handeling is recreatieterrein Spaarnwoude tussen Amsterdam en Haarlem.

GPSwalking.nlIn het park moet ik hier en daar een stevige omweg maken. Het middelgedeelte is afgezet vanwege het Awekening Festival. 

Awekings Festival
De naam Awakenings heeft te maken met de wederopstanding van Jezus. Het eerste feest was rond Pasen en organisator Rocco Veenboer realiseerde zich dat hij niet wist wat het Paasfeest inhield.

Nadat hij ontdekte dat met Pasen onder andere de wederopstanding van Jezus gevierd wordt, ontstond de naam Awakenings. In 2017 werd het 20-jarig bestaan van Awakenings gevierd met de uitgifte van het boek Awakenings, 20 years of techno.

Weer een leuke wandeling. Komende uit Brabant met de vele bossen is een wandeling met grootse vergezichten altijd leuk om te lopen. Een andere omgeving, andere uitzichten, meer water. En ook nog eens een mooie zonsondergang. 

Geraadpleegde websites:

POI's

  • A9 N52.4063 E4.7028
  • Batterij en Spaarnwouderveen N52.3887 E4.7353
  • Binnen Liede N52.3876 E4.6856
  • De Stal N52.4041 E4.6948
  • Dijk N52.4033 E4.7122
  • Fort bij Penningsveer N52.3915 E4.6778
  • Golfclub Houtrak N52.4037 E4.7229
  • Grote Vijver N52.3949 E4.7424
  • Haarlemmerliede N52.3887 E4.6876
  • IJdijk N52.3959 E4.7315
  • Inlaagpolder N52.4049 E4.7153
  • Kerkpad N52.3944 E4.6902
  • Koffie bij Kaatje N52.3866 E4.7438
  • Kusje N52.3984 E4.7377
  • Molensloot N52.4048 E4.6863
  • Mooie Nel N52.3997 E4.6747
  • Paardestraat N52.3887 E4.6862
  • Park Spaarnwoude N52.3950 E4.6710
  • Park Spaarnwoude-Houtrak N52.3957 E4.7371
  • Picnic Place N52.3907 E4.6892
  • Spaarnwoude N52.4038 E4.6951
  • Start/finish/parkeerplaats N52.3892 E4.7428
  • Stompe Toren N52.4045 E4.6936