Megen - Struinroute

Korte beschrijving

Megen
Megen is een stad in de gemeente Oss, in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het kent ongeveer 1.600 inwoners en wordt vaak ook geduid als dorp. Megen ligt aan de Maas tegenover de Gelderse plaatsen Maasbommel en Appeltern, waarmee het door veerdiensten is verbonden. Megen is een historische plaats die lange tijd de facto een zelfstandig graafschap was. Het heeft uit die tijd twee kloosters (een van de franciscanen en een van de clarissen), de Gevangentoren en een middeleeuws stratenpatroon behouden.

Maas
De Maas ontspringt in Frankrijk te Pouilly-en-Bassigny op het Plateau van Langres en is 925 km lang. Als een van de belangrijkste rivieren van Europa doorkruist de rivier de Franse Ardennen en Lotharingen, passeert Verdun en Sedan, vanaf waar ze bevaarbaar is, en passeert in Givet de grens met België.

Tankers en containerschepen gebruiken de rivier als transportader. Op vele plaatsen is de rivier dan ook gekanaliseerd. Vanaf 1918 tot 1929 zijn stuwen gebouwd om de bevaarbaarheid te bevorderen. Het Julianakanaal (1935) en bij Buggenum het Lateraalkanaal, verkorten de vaarwegen. Maar de Maas bepaalt ook de grens met Duitsland.


Kenmerken
Startpunt: Megen, P Willem Kippstraat
Startlocatie: Noord-Brabant , Nederland
Coördinaten N51.822000 E5.565000
Afstanden: 17, 21, 11, 10 km
Type: Cultuur, Dorp, Open, Rivier, Vergezicht, Water
Begaanbaar: Kan drassig zijn
Rolstoel: Niet toegankelijk
Honden: Gedeeltelijk aangelijnd
Horeca: Bij start
Gelopen op: 10-04-2019

Route informatie

Een GPS struinroute van 17 km bij Megen langs de Maas.
Er is een verlenging van 21 km en 2 verkortingen van 11, 10 km beschikbaar.
Naast de tracks zijn er ook routes beschikbaar.
Omdat ongeveer de helft van de route uit struinen door de uiterwaarden gaan zijn goede wandelschoenen aan te bevelen.
Alleen in Megen komt u horeca tegen.
Bij Hoog water in de Maas kan het gedeelte bij het overstroomgebied ontoegankelijk zijn.



Langere beschrijving

GPSwalking.nlMooi weer begin april 2019. Een prima gelegenheid om eens op pad te gaan met het hondje. Voor de rest had niemand tijd of zin om mee te gaan. Behalve onze Pecas. Die is altijd te porren voor een wandeling.

Dus op naar Megen voor een struinroute. Dat kun je het beste doen in droge tijden. Zeker omdat het overstroomgebied bij hoog water het mogelijk moeilijk, of onmogelijk, maakt om daar langs de Maas te struinen. Omdat dit gebied anno 2019 nog volop in bewerking is weet ik niet of er alternatieve paden beschikbaar komen.

In droge tijden is het goed vertoeven langs de oevers van de Maas. In natte tijden zijn goede wandelschoenen van harte aan te bevelen.

GPSwalking.nlMegen
Megen is een stad in de gemeente Oss, in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het kent ongeveer 1.600 inwoners en wordt vaak ook geduid als dorp. Megen ligt aan de Maas tegenover de Gelderse plaatsen Maasbommel en Appeltern, waarmee het door veerdiensten is verbonden. Megen is een historische plaats die lange tijd de facto een zelfstandig graafschap was. Het heeft uit die tijd twee kloosters (een van de franciscanen en een van de clarissen), de Gevangentoren en een middeleeuws stratenpatroon behouden.

De plaatsnaam 'Megen' is waarschijnlijk afgeleid van het Romaanse woord "Magus", wat veld, plaats of stad betekent. Het zou echter ook van het Keltische woord Magos kunnen komen, wat 'doorwaadbare plaats' betekent.

GPSwalking.nlVanaf 2000 v. Chr. is het gebied rond de Maas bewoond geweest. De Kelten (geen Germanen) vestigden zich op de zandkoppen en oeverwallen, in de buurt van de vruchtbare rivierklei. Ook de Romeinen hebben een tijdje in Megen en omliggende streken vertoefd.

Megen was de 'hoofdstad' van het graafschap Megen en werd als Meginum voor het eerst genoemd in 721. Het stadje lag op een landtong die aan drie zijden door de meanderende Maas werd omgeven. Het graafschap zelf werd pas in 1145 voor het eerst genoemd, maar bestond vermoedelijk al langer. Het begon als een allodiaal (zelfstandig) graafschap, maar werd later in fasen leenhorig aan de hertog van Brabant. Bij het graafschap hoorden ook Haren, Macharen en Teeffelen. Megen kreeg in 1357 stadsrechten.

GPSwalking.nlMegen in 1865
Het graafschap kende een bewogen geschiedenis aangaande haar soevereiniteit. Als Brabants graafschap werd het omstreeks 1300 onderdeel van de twisten met de hertog van Gelre, die het graafschap opeiste, maar na een nederlaag afzag van zijn aanspraken.

Na de Vrede van Münster (1648) tussen de Republiek der Verenigde Nederlanden en Spanje, werd het graafschap als onderdeel van de meierij van 's-Hertogenbosch volgens de Staten-Generaal onderdeel van de Republiek c.q. van Staats-Brabant en dus hervormd. De toenmalige graven van Megen, de Spaanse koning en de Duitse keizer dachten hier echter anders over.

GPSwalking.nlEen belangrijke vraag is bijvoorbeeld of het graafschap in 1648 inderdaad formeel nog tot de meierij behoorde. Dit soevereiniteitsconflict werd ten slotte onderdeel van een arbitrage-procedure (compromis) tussen de Staten-Generaal en de keizer, welke laatste voor de toenmalige Duitse graaf van Megen opkwam.

Er werd een arbitragecommissie van diplomaten en juristen ingesteld: twee leden namens de Staten-Generaal, twee leden namens de keizer, en een voorzitter op voordracht van de Staten-Generaal benoemd door de keizer. Het is niet duidelijk of deze commissie ooit tot een formeel afgerond advies kwam en zo ja, of dit advies door partijen formeel is opgevolgd.

GPSwalking.nlDuidelijk is wel, dat sinds ca. 1683 de Staten-Generaal de facto Megen als een zelfstandig graafschap gingen zien wat het bleef tot 1795, toen het Frans werd. Toen werd tevens de Burgerlijke Stand ingevoerd wat elders in Nederland pas in 1811 gebeurde. Op 5 januari 1800 werd het door Frankrijk bij het verdrag van Parijs verkocht aan de Bataafse Republiek; pas toen werd Megen weer onderdeel van Brabant en Nederland. Daarna werd ook Megen onderdeel van het Koninkrijk Holland van 1806 tot 1810, om daarna voor de tweede keer Frans gebied te worden van 1810-1813. In 1814 ging het met de rest van Nederland op in het Koninkrijk der Nederlanden.

In 1810 besloot Napoleon ook dat het voormalig graafschap gesplitst zou worden in twee gemeentes: Megen, en Haren en Macharen. Teeffelen kwam bij Oijen. In 1820 werden de twee gemeentes bij elkaar gevoegd tot Megen c.a. (cum annexis, 'wat erbij hoort'). Deze gemeente zou tot 1994 blijven bestaan.

GPSwalking.nlSinds de annexatie door de gemeente Oss in 1994 is er een dorpsraad die zich actief voor de drie kernen Megen, Haren en Macharen inzet.

Het kasteel vindt zijn oorsprong in een 12e-eeuwse versterkte plaats. Vanaf 1145 voerden de heren de titel: "Graaf van Megen". Het stadje ontstond ten oosten van het kasteel. In 1357 kreeg Megen stadsrechten en in 1386 werd de stad versterkt door Jan van Megen. Er kwamen stenen muren en torens, en vier stadspoorten. Het in deze tijden ontstane regelmatige stratenpatroon is bewaard gebleven.

In 1437 telde het stadje ruim 600 inwoners, een aantal dat zeer langzaam opliep tot 900 in 1805. Vooral in de 16e eeuw werd Megen door branden en oorlogen geteisterd. Dit gebeurde in 1507, 1512, 1528, 1573 en 1581. In 1573 werd de Sint-Servatiuskerk verwoest en in 1581 het kasteel. In dat jaar werd ook de stadsmuur ontmanteld waarvan alleen de Gevangenpoort bleef bestaan.

GPSwalking.nlMegen was een plaats waar een aantal kloosters ontstonden. In 1645 vestigden zich de minderbroeders in Megen en dezen begonnen een Latijnse school die zich later tot het Sint-Antoniusgymnasium zou ontwikkelen. Van 1720-1723 werd een Clarissenklooster gebouwd op de ruïnes van het voormalige kasteel. Beide kloosters werden ten tijde van de Republiek der Nederlanden verdreven uit de nabijgelegen meierij van 's-Hertogenbosch. In het graafschap Megen heerste echter godsdienstvrijheid.

Oorlogswinter, de verfilming van het gelijknamige boek van Jan Terlouw, is in 2008 gedeeltelijk opgenomen in Megen.

GPSwalking.nlTitus Brandsma
Anno Sjoerd Brandsma, Bolsward *1881 studeerde van 1892 tot 1898 aan het gymnasium 'Sint Antonius' van de Minderbroeders Franciscanen. Buiten schooltijd woonde hij hier in gezelschap van 13 medestudenten in kosthuis Corn.H. Remmen, Torenstraat 12. Daarna trad hij in bij de Karmelieten te Boxmeer en nam hij de kloosternaam Titus aan. In 1905 werd hij tot priester gewijd in de StJanskathedraal te 's-Hertogenbosch.

Onvermoeibaar heeft hij zich ingezet van 1909-1927 voor de ontwikkeling van de Osse gemeenschap. Hij werkte o.a. als hoofdredacteur van het nieuwsblad 'De Stad Oss'; richtte een leeszaal/bibliotheek op en maakte zich sterk voor goed middelbaar onderwijs. Het huidige Titus Brandsma-lyceum getuigt daarvan.

Voor en tijdens de bezettingsjaren verzette Titus Brandsma zich in woord en geschrift tegen het nationaalsocialisme. Hij werd opgepakt en op 26 juli 1942 in concentratiekamp Dachau omgebracht. In 1985 verklaarde Paus Johannes Paulus II hem als martelaar zalig. In 2015 werd hij tot Ereburger benoemd door het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Oss.

GPSwalking.nlGevangentoren
De Gevangenpoort is een poorttoren van de Nederlandse plaats Megen gebouwd in de 14e eeuw. De toren maakte deel uit van de ommuring van Megen, waarvan de toren het enige overblijfsel van is, en diende als onderdeel van een toegangspoort en gevangenis. Aan de overzijde van de straat stond ook een toren die tezamen de oostelijke toegang van Megen markeerde. De toegangsweg uit Dieden en Deursen leidde langs de toren.

Megen kende naast deze toegangspoort nog drie andere toegangspoorten. De toren is vierkant opgezet en bevat een zadeldak, met aan twee zijkanten een trapgevel. Er zijn schietgaten aanwezig en sporen van een mezekouw.

De buitenrand van Megen is erg fraai en foto-geniek. De zon stond ook precies goed om een paar aardige foto's te maken. En het was al vroeg druk rond het dorp met een wandeltocht, brommertocht en al die anderen die op weg waren naar het pontje.

Maar net buiten het dorp is het opeens rustig. Van een afstandje kunnen we vanaf een informatiepaneel naar het dorp kijken.

GPSwalking.nlInformatiepaneel
De vestingwerken van Megen zijn gebouwd in de tweede helft van de 14e eeuw. Naast muren, grachten en vier poorten maakte een sterk kasteel deel uit van het strategisch (tussen de met elkaar om de macht strijdende hertogdommen Brabant en Cehe) gelegen vestingstadje. Tekenaar Valentijn Klotz maakte op 15 november

1674 dit fraaie zicht op Megen. Hij stond toen op de Gelderse oever van de Maas! De bedding van de Maas is bij de kanalisatie in de jaren 1935-1942 geheel verlegd om overstromingen tegen te gaan. Op de tekening van Megen is links de Gevangentoren herkenbaar, het grote gebouw in het midden is het klooster en de kloosterkerk (eerste steen gelegd in 1670) van de Franciscaner Minderbroeders. Het (verdwenen) torentje rechts hoorde bij de Maaspoort.

GPSwalking.nlDit paneel is geplaatst in 2010 als project in het kader van de Reconstructie Maas en Meierij, in opdracht van de gemeente Oss.

We kronkelen verder langs de Maas. Er wordt hard gewerkt aan een overstroomgebied. Als het hier hoog water is kan het zijn dat je niet direct meer langs de Maas kunt lopen. Het waarom van dit overstroomgebied lezen we op de website van Omroep Brabant uit 2018 (" Een belangrijk onderdeel van het plan dat maandag aan de minister werd voorgelegd, is om de Maas weer deels in zijn natuurlijke staat te herstellen. Dat betekent dat delen van de uiterwaarden worden uitgegraven zodat het water meer ruimte krijgt.

GPSwalking.nl“Als we dat niet doen, dan zouden we de dijken een meter moeten verhogen. Met dit plan is dat 50 centimeter", zegt Verheijen, dijkgraaf van Aa en Maas.").

Na een lekker stukje struinen gaan we open op een pad, en even later op een dijkweggetje. Dit smalle stukje weg moet gedeeld worden met veel wandelaars (er was een wandeltocht uitgezet), fietsers, bromfietsers, motoren en auto's. Het gaat allemaal goed, maar echt rustig voelt het niet aan. Zeker niet met een hond aan je zijde.

Dan sla ik af, weg van alle drukte en kan ik met een grote bocht weer naar de Maas lopen voor het tweede stuk struinen. Onderweg is het genieten van de natuur die weer ontwaakt van een lange winter. Dan komt een kapelletje met een fraaie naam langs.

GPSwalking.nlKapel van onze lieve vrouw van de 7 weeën
Deze wegkapel is gebouwd in 1733. Na een grondige restauratie werd het gebouwtje in 1988 opnieuw in gebruik genomen. De zeven weeen of lijdepsmomenteri uit het leven van Maria zijn: de voorspelling van Simeon. de vlucht naar Egypte, het achterblijven van de twaalfjarige Jezus in de tempel, de ontmoeting met Jezus tijdens de kruisweg, de kruisiging. de afneming van het kruis en de graflegging.

Gebouwd: ± 1730, Gerestaureerd: 1988

Buiten in de nis staat een kopie van het originele beeld van O.L. Vrouw van de W Smarten, vervaardigd door Walter Pompe in 1736. Binnen in de kapel staat een kopie van het originele beeld Maria met Kind, waarschijnlijk uit eind 15e begin 16e eeuw. Beide originele beelden behoren tot de kerkschatten van de R.K.kerk.

GPSwalking.nlDan komt de Maas weer in zicht en kan het struinen opnieuw aanvangen. Maar eerst een blik op het Burgemeester Delenkanaal waar voldoende verkeer is.

Burgemeester Delenkanaal
Het Kanaal van Macharen naar Oss of Burgemeester Delenkanaal is een kanaal van ongeveer 5 km lengte dat Oss met de Maas verbindt en dat in 1963 werd aangelegd.

Reeds tegen het einde der 19e eeuw waren er plannen voor een kanaal van Oss naar de Maas, daar onder meer de margarine-industrie behoefte had aan een scheepvaartverbinding en de haven van Lithoijen slechts met paard en wagen over land te bereiken was. De diverse kanaalplannen uit 1889 veroorzaakten veel ruzie tussen de concurrerende fabrikanten Jurgens en Van den Bergh.

GPSwalking.nlHet plan van Arnold van den Bergh voorzag in een kanaal tot aan het Station Oss. Dit werd door concurrent Jurgens tegengewerkt. Dit leidde ertoe dat Van den Bergh in 1891 naar Rotterdam vertrok, wat tot veel beroering en sociale ellende aanleiding zou geven. De plannen voor het kanaal werden afgeblazen.

In 1963 werd er alsnog een kanaal aangelegd en kreeg Oss een haven. Voor de haven in Oss heeft het Burgemeester Delenkanaal twee zijarmen: de Burgemeester Van Veldhuizenhaven en de Burgemeester Jansenhaven. In 1964 werd een hefbrug bij Macharen geopend. Deze is in 2009 door een ophaalbrug vervangen, zodat er hogere schepen kunnen binnenvaren. Dit is van belang voor het containervervoer en voor bedrijven als Heesen Yachts.

GPSwalking.nlHet is lekker struinen langs de Maas. Daarnaast fantastische vergezichten. De hond kan weer los en genieten van gesnuffel zonder dat er een riem in de weg zit. Het zonnige weer zit ook mee, prima voor het schieten van veel foto's. 

Maas
De Maas ontspringt in Frankrijk te Pouilly-en-Bassigny op het Plateau van Langres en is 925 km lang. Als een van de belangrijkste rivieren van Europa doorkruist de rivier de Franse Ardennen en Lotharingen, passeert Verdun en Sedan, vanaf waar ze bevaarbaar is, en passeert in Givet de grens met België.

Met in België Dinant, Namen, Hoei en vooral Luik en in Nederland Maastricht, Roermond, Venlo en Den Bosch toont de Maas haar belang voor de achterliggende streek, maar de steden liggen aan de rivier. Met de leemlagen voor de steenovens en de zand- en grindwinning is de Maas belangrijk voor de bouw.

GPSwalking.nlTankers en containerschepen gebruiken de rivier als transportader. Op vele plaatsen is de rivier dan ook gekanaliseerd. Vanaf 1918 tot 1929 zijn stuwen gebouwd om de bevaarbaarheid te bevorderen. Het Julianakanaal (1935) en bij Buggenum het Lateraalkanaal, verkorten de vaarwegen. Maar de Maas bepaalt ook de grens met Duitsland.

De afstand vanaf de Maas tot de Duitse grens is 5 km, de reikwijdte van het kanongeschut in 1814. Bij Heusden splitst de rivier zich. Vroeger stroomde het water via de Merwede, de Nieuwe Maas, Nieuwe Waterweg en Oude Maas in de Noordzee. Tegenwoordig is dat deel afgedamd ter bescherming bij hoogwater en mondt de rivier via de Bergse Maas uit in het Hollands Diep.

GPSwalking.nlNa een flink stuk langs de Maas, en een groot deel weer terug over de dijk is het tijd om het centrum van Megen weer in te gaan. We komen daarbij langs het klooster en de kerk.

Clarisenklooster te Megen
Op 30 april 1721 betrokken de zusters Clarissen het klooster St. Josephsberg nadat zij hun huis in Boxtel op last van de Staten-Generaal hadden verlaten. Het complex staat op de plaats van het in 1581 verwoeste kasteel van Megen. Muurwerk en gewelven van de grafelijke burcht zijn bij de bouw benut. Ook de omgrachting bleef grotendeels intact. In het bakstenen gebouw in de tuin was tot 1897 een hostiebakkerij gevestigd. In de poort vindt u een beeld van St. Jozef.

GPSwalking.nlSt-Servatius kerk te Megen
Deze driebeukige baseliek met toren van architect H.C. Dobbe is gebouwd in 1872 en gewijd aan de H. Servatius. De vorige St-Servaas, afgebrand in 1581, stond op de plaats van het huidige kerkhof. In de kerk vindt u een orgel (Gebr. Gradussen uit Winssen 1879) en een luidklok uit 1399 van Arnoldus de Grave.

Dit was een heerlijke struinwandeling. De wijdsheid onderweg, met schitterende vergezichten. Het kunnen dwalen langs een rivier. De rust en ruimte die je hier nog hebt. Genieten geblazen. Ook het leuke dorpje Megen is de moeite van een bezoek waard. En ook onze Pecas heeft van deze wandeling genoten.

Jammer dat ik niet meer tekst had, want zo blijven veel foto's alleen te bekijken in de foto-serie.

Geraadpleegde websites:

  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Megen
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Gevangentoren_(Megen)
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Burgemeester_Delenkanaal

POI's

  • Brandweer Megen N51.8225 E5.5644
  • Burgemeester Delenkanaal N51.8082 E5.5462
  • Dieden N51.8201 E5.6102
  • Gevangentoren N51.8217 E5.5664
  • Hof van Lof N51.8223 E5.5663
  • Informatiepaneel N51.8240 E5.5697
  • Kapel o.L. Vrouw van Zeven Weeën N51.8111 E5.5592
  • Klooster St. Josephsberg N51.8232 E5.5615
  • Maas N51.8278 E5.5621
  • Maasuiterwaarden N51.8122 E5.5933
  • Op de poort N51.8217 E5.5660
  • Overstroomgebied N51.8275 E5.5885
  • Picknickbank N51.8103 E5.5941
  • Pont 1 N51.8177 E5.5475
  • Pont 2 N51.8270 E5.5667
  • Pont 3 N51.8190 E5.6325
  • Radio Mast N51.8104 E5.5948
  • Sint-Servatiuskerk N51.8226 E5.5636
  • Sluis N51.8049 E5.5484
  • Start/finish/parkeerplaats N51.8221 E5.5647
  • Struinen  4 N51.8244 E5.5532
  • Struinen 1 N51.8282 E5.5835
  • Struinen 2 N51.8093 E5.5452
  • Struinen 3 N51.8167 E5.5458
  • Titus Brandsma N51.8221 E5.5655
Acties
Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst
Startlocatie

Reacties


Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.