Halder

Korte beschrijving

Dit buitengewoon stukje natuur is in juni zo mooi, dat we er nogmaals een route uitzetten. Zo groen, zo gevarieerd, zoveel doorkijkjes en zo gezellig terras. In alle opzichten de moeite waard.

Vanaf de parkeerplaats bij Halder steken we de weg over met links het groene dal van de Essche Stroom, die uitmondt in de Dommel. Fraai weerspiegelt het kasteel Nieuw-Herlaar in de rivier, waar de roeibootjes wachten op een romantische tocht. De lange laan leidt ons naar Haanwijk, het landgoed in restauratie. Rond het veld met de rode klaprozen ligt een dijkje. Historisch. Aangelegd ten tijde van het Beleg van Den Bosch door soldaten van Frederik Hendrik in 1629 als onderdeel van de circumvallatielinie. Het landgoed van het Brabants Landschap kent lanen en paden tot Oud-Herlaar. Eenmaal terug bij Halder volgt de tocht over de dijk langs de Dommel met zicht op het weidse landschap. Dichter bij Sint-Michielsgestel worden we ingesloten in het groen totdat de monumentale toren verschijnt in volle glorie. Op een terras genieten we van de verdiende pauze.

Het tweede deel langs de Dommel met de waterkrachtcentrale en de waterlelies buigt af naar een parklandschap met straffe lanen en lome koeien in een lommerijke omgeving. De golfbaan met gladgeschoren groene tees golft in gecultiveerde natuur. De paden door het bos en de vennen met de bloeiende waterlelies bieden een gesloten aanblik. Daarna volgt het weidelandschap met aan de ene kant de hooilanden en aan de andere zijde de meanderende Essche Stroom. Zowel hoog op de dijk als beneden op het avontuurlijker pad langs de rivier – zeker als het nat is - is het genieten van een onvergetelijke wandeling.

Heel veel plezier toegewenst. Fijne wandeling.


Kenmerken
Startpunt: Halder: P Vughterweg
Startlocatie: Noord-Brabant , Nederland
Coördinaten N51.648000 E5.321000
Afstanden: 12 km
Type: Bos, Cultuur, Rivier, Vergezicht
Begaanbaar: Goed
Rolstoel: Niet toegankelijk
Honden: Gedeeltelijk aangelijnd
Horeca: Halverwege
Gelopen op: 10-06-2019

Route informatie

Een GPS wandeling van 12 km bij Galder.
De paden op deze wandeling zijn goed begaanbaar.
Het kan (erg) nat zijn langs Essche Stroom -> over dijk wandelen
Van deze wandeling is zowel een Track als een WPT-Route beschikbaar.
Halverwege is er een horeca gelegenheid.



Langere beschrijving

GPSwalking.nlSTART/FINISH/PARKEREN N51 38.892 E5 19.231
We starten op de Parkeerplaats aan de Vugterweg bij de ingang van Halder in de richting van de rivier de Essche Stroom. Een kleine parkeerplaats.

We gaan meteen terug naar het buurtschap en meteen volgt al een onvergetelijk zicht op de rivieren en het kasteel.

Na de brug gaan we over da lange esdoornlaan een klein rondje maken rond Haanwijk.

GPSwalking.nlHalder N51 38.953 E5 19.374
Halder is een buurtschap dat deel uitmaakt van de gemeente Sint-Michielsgestel. De buurtschap ligt tussen de plaatsen Vught en Sint-Michielsgestel, aan de samenvloeiing van de rivieren de Dommel en de Esschestroom tegenover het natuurgebied Haanwijk en het landgoed Nieuw-Herlaar.

In 1962 werd er een belangrijke archeologische muntschat gedaan in Halder, de zogenaamde Vughtse Muntschat. Er werden duizenden Romeinse munten gevonden, die als een gesloten muntvondst beschouwd moeten worden.

Uiteindelijk werden er 4817 stuks beschreven. Deze gebeurtenis werd het begin van een tot op heden voortgezet onderzoek van beroeps- en amateurarcheologen en er is zelfs een oudheidkundig museum uit voortgekomen. Dit laatste is gevestigd bij Kasteel Haanwijk.

GPSwalking.nlEsdoornlaan N51 39.018 E5 19.372
De esdoorn (Acer) is een plant uit de zeepboomfamilie (Sapindaceae). De soort komt voor in het oosten van Noord-Amerika. De boom kan 30-37 m hoog worden en heeft een zeer dichte kroon, waardoor er weinig onderbegroeiing mogelijk is.

De bladeren zijn 8-15 cm lang en hebben in de herfst een herfstkleur van helder geel, via oranje naar oplichtend rood-oranje. Het blad van de variant suikeresdoorn staat centraal op de vlag van Canada en is een nationaal symbool van dat land. De bladrand van de suikeresdoorn is getand en de nerven van de bladeren zijn handnervig.

GPSwalking.nlDe suikeresdoorn wordt evenals Acer nigrum gebruikt voor de sapwinning. Van het sap wordt esdoornsiroop gemaakt. Dit is een dunne stroop.

Het hout van de suikeresdoorn is wel het hardste van alle esdoorns en wordt gebruikt voor het maken van meubelen en vloeren. Bowlingvloeren worden vaak gemaakt van dit hout.

De suikeresdoorn wordt veel gebruikt als sierboom vanwege de mooie herfstkleuren, de snelle groei en de gemakkelijke vegetatieve vermeerdering.

Hier zien we de prachtige laan.

GPSwalking.nlTheehuis Haanwijk N51 39.257 E5 19.374
Haanwijk is een landgoed en een natuurgebied gelegen nabij Halder, dat binnen de gemeentegrenzen van Sint-Michielsgestel in Noord-Brabant ligt. Het is eigendom van Het Brabants Landschap.

Haanwijk is ongeveer 110 hectare groot en bevat onder meer een landhuis, een bakhuisje, een veerhuis en boerderijen. Diverse gebouwen staan op de Rijksmonumentenlijst.

Daarnaast kent Haanwijk parkbossen met eeuwenoude bomen, historische dijkjes en de kenmerken van een beekdallandschap. Het kasteeltje in Haanwijk stamt deels uit 1649, en deels uit de 18e eeuw. Karakteristiek is het oude torentje. Volgens een tekening van J. de Grave (1643-1712) bestond het gebouw uit twee haaks op elkaar staande vleugels. De huidige ingang dateert van 1834.

De bij het huis aansluitende boerderij stamt uit de 18e eeuw. Het nabijgelegen bakhuisje is mogelijk eveneens 18e-eeuws en werd in 1960 hersteld. Langs de Dommel staat een oud veerhuis, bekend als 't Vaantje.

GPSwalking.nlCircumvallatielinie N51 39.393 E5 19.495
's-Hertogenbosch 1629. De circumvallatielinie was een onderdeel van het Beleg van 's-Hertogenbosch. Mede dankzij deze linie is het beleg van 's-Hertogenbosch in 1629 een succes geworden.

Na drie mislukte pogingen van Maurits van Oranje om 's-Hertogenbosch te veroveren, viel prins Frederik Hendrik van Oranje in 1629 de stad aan. Door het water en moeras rondom de stad lukte het Maurits niet om 's-Hertogenbosch in te nemen. Frederik Hendrik pakte het daarom ook anders aan en liet een circumvallatielinie aanleggen, op anderhalve kilometer van de stad. Dit concept werd eerder succesvol toegepast bij het Beleg van Breda door Ambrogio Spinola. Frederik Hendrik gebruikte het concept ook bij het Beleg van Grol (Groenlo) in 1627.

GPSwalking.nlHet landschap in de regio rondom 's-Hertogenbosch ging letterlijk en figuurlijk op de schop. Van drie rivieren werd de loop aangepast, zodat die niet meer naar de stad liepen. De Dommel in het zuiden, en de Aa in het oosten werden omgelegd.

In het noorden werd de Dieze omgelegd, zodat er geen water uit de Maas in de richting van de stad kon stromen. Verder werd er een dijk aangebouwd, die ervoor moest zorgen dat er geen aanvallen van buitenaf gepleegd konden worden.

De dijk moest dan op verschillende plaatsen versterkt worden. Daarvoor werd er een aantal forten of schansen aangelegd. De dijk zelf was ongeveer 45 kilometer lang en ongeveer 1,80 meter hoog. Jan Adriaanszoon Leeghwater had de leiding bij het droogleggen van de moerassen rondom het door de Staatse troepen belegerde ’s-Hertogenbosch.

Aan de buitenkant van deze dijk kwamen twee grachten, die als aan- en afvoerroutes fungeerden. Later werden ze de alternatieve rivierbedding. Dit hele werk werd door arbeid van 24.000 soldaten en 10.000 boeren verricht binnen enkele weken.

GPSwalking.nlWe gaan nu over de dijk rondom een akker die vandaaagin volle bloei staat:voorrode klaprozen, symbolisch voor het bloedbad van 400 jaar geleden?

Voorbij het Buitencentrum van het Brabants Landschap N51 39.366 E5 19.361 gaan we rechts en daarna omhoog het groen in om wederom over een dijk te lopen.

Rechts een droge gracht en daarachter ook een pad naar Out-Herlaar. Een stukje natuur van bijzondere schoonheid. Even omlopen dus. Over de superstrakke laan gaan we recht naar het landgoed Haanwijk met het Romeins Museum.

GPSwalking.nlRomeins Museum Halder N51 39.249 E5 19.341
Van 50 – 400 na Chr. behoorde het zuiden van Nederland tot het Romeinse rijk. De Rijn vormde de grens tussen Romeins gebied en het vrije Germania. Deze rijksgrens was versterkt met een onneembare keten van forten en versterkingen. Elk fort (castellum) bood plaats aan 200 tot 300 militairen, in de castra van Nijmegen was plaats voor een legioen van 6000 man. Verbindingswegen van oost naar west en naar het zuiden maakten ook deel uit van de Romeinse infrastructuur.

In Halder heeft in de Romeinse tijd een nederzetting gelegen van meer dan gewone betekenis. Hier werd aardewerk geproduceerd met behulp van een draaischijf en een heteluchtoven, technieken die voor de komst van de Romeinen onbekend waren in deze streek. De oven werd ontdekt in 1973, en sinds die tijd is er geen tweede ontdekt in onze contreien.

Verder zijn er aardewerk, munten, sieraden en glaswerk op Halder gevonden. Veel is afkomstig uit waterputten en een brandgraf uit de Romeinse tijd. Al deze vondsten zijn bijeengebracht in Museum Romeins Halder; bij elkaar leveren ze een boeiend beeld van het leven van alledag in het Brabant van toen. Zie https://www.romeinshalder.nl

GPSwalking.nlNieuw-Herlaar N51 39.041 E5 19.492
Nieuw-Herlaar (Nieuw-Herlaer) is een kasteel te Sint-Michielsgestel. Het werd gebouwd na dat van Oud-Herlaar, waarvan het een leengoed was. Het werd voor het eerst vermeld op 17 november 1381 als Nijeherlaer.

Het complex is sinds 1973 een rijksmonument en de huidige bebouwing stamt grotendeels uit de negentiende eeuw, gebouwd als klooster en gesticht. Van de oudere bebouwing is de vijftiende-eeuwse ranke achtkante traptoren met ingesnoerde spits bewaard gebleven, waar een achttiende-eeuws deel omheen is gebouwd. Aan de voorkant van de toren lag een plein, omringd door een muur met schietgaten. Hier lag ook een versterkt poortgebouw met ophaalbrug. Het geheel was door grachten omgeven.

In 1791 werd het oude kasteel afgebroken op last van Van Bonstetten en werd het huidige gebouwd aan de andere kant van de toren. Verdere uitbreidingen vonden plaats vanaf 1799, toen het kasteel een seminarie werd. Ook de bestemmingen daarna vereisten vele verbouwingen. Na het vertrek van de katholieke instellingen in 1970 trad opnieuw verval in, maar na 1978 werd het kasteel gerestaureerd en de meeste bijgebouwen, op het Zustersklooster na, werden gesloopt.

GPSwalking.nlSeminarie N51 39.015 E5 19.503
Thomas Cornelis van Rijckevorsel kocht het kasteel om het ter beschikking te stellen voor het bisschoppelijk Grootseminarie, dat zich tot dan toe in 's-Hertogenbosch bevond. In 1806 werd een kapel gebouwd. Zand werd op illegale wijze betrokken van de nabijgelegen Wijngaardberg, een archeologisch belangwekkende plaats. In 1839 werd het Seminarie echter verplaatst naar Haaren.

Van 1840-1910 was in Nieuw-Herlaar het Instituut voor Doven gevestigd, een katholieke zorg- en onderwijsinstelling voor doven, slechthorenden en doofblinden. Later kreeg Sint-Michielsgestel een veel groter dergelijk instituut.

Vervolgens kwamen er diverse zustercongregaties. Eerst kwamen Franse Benedictinessen, die vanwege de Franse politiek van secularisering naar Nederland waren gekomen. Vanaf 1919 huisden er de Oostenrijkse Dochters van de Goddelijke Heiland, in 1925 was er een internaat voor BLO-onderwijs van de Zusters van de Choorstraat, en van 1926-1955 huisden er paters van de Sociëteit voor Afrikaanse Missiën uit Cadier en Keer.

GPSwalking.nlIn 1955 kwam het kasteel in handen van de Stichting de Godshuizen. Deze vestigde er een instituut voor diep-zwakzinnige kinderen, en in 1960 werd het een observatiekliniek voor kinderpsychiatrie en neurologie. Dit alles werd door de Dochters van de Goddelijke Heiland verzorgd. Hiertoe moest het kasteel worden verbouwd, maar in 1970 verhuisde de instelling naar de nieuwe inrichting Herlaarhof te Vught.

Het leegstaande kasteel werd in 1978 aangekocht door een onroerend-goedmaatschappij en de bijgebouwen werden toen door de alternatieve woongroep Gezond Bouwen en Wonen in gebruik genomen.

Het kasteel is nu in private handen en wordt bewoond na een jarendurende renovatie.

GPSwalking.nlDommel N51 38.999 E5 19.729
Een rivier van 120 lengte en een totaal verval van 75 meter met een debiet van 14 m3/sec.

De Dommel is een beek en stroomafwaarts een kleinere rivier in de Kempen en de Meierij van 's-Hertogenbosch. Hij meet 120 kilometer, waarvan 35 kilometer op Belgisch (Limburgs) grondgebied en 85 op Nederlands (Noord-Brabants) grondgebied.

Geologisch gezien ligt het bovenstroomse dal van de Dommel in de Centrale Slenk. Lang geleden hebben achtereenvolgens de Rijn en de Maas door dit dal en het aansluitende dal van de Kleine Dommel gestroomd, doch deze hebben hun bedding steeds verder naar het oosten verlegd.

GPSwalking.nlHet is niet bekend wanneer de naam “Dommel” ontstond. In het begin van achtste eeuw maakt Bisschop Willibrord melding van de rivier “Duthmala”. De Dommel was ooit een belangrijke rivier. In de Romeinse tijd werd er op gevaren. Vermoedelijk stroomde de rivier vroeger sneller en was ze dieper uitgesneden in het landschap. Dit veranderde toen de mens ingreep en de oeverbossen kapte om daar hooilanden van te maken. Dit proces was omstreeks 1450 afgerond. Ook overstromingen kwamen voor, mede door de bouw van watermolens, waartoe immers het water opgestuwd moest worden. Dit gaf aanleiding tot veel conflicten omtrent het maximaal toegestane waterpeil. In 1863 werd Waterschap De Dommel opgericht, in het bijzonder om de wateroverlast te beperken en de vervuiling van het water tegen te gaan.

GPSwalking.nlDe Ruwenberg N51 38.850 E5 20.986
Het kasteel “De Ruwenberg” dateert uit de 14e eeuw en biedt al vele eeuwen een rustgevend onderkomen aan kenniszoekers. De exacte datum van oorsprong is onbekend, maar op de wijzerplaat van het bewaard gebleven uurwerk staat het jaartal 1337. In 1884 als het kasteel eigendom is van de fraters van Tilburg, dreigt de toren in te storten tijdens een hevige storm.

Het kasteel, een adellijk woonhuis waar het goed toeven is, is verscheidene keren van eigenaar veranderd. Zo is de familie van Thuyl eigenaar gedurende de periode van 1375 tot 1455 en de heren van Ravenschot van 1527 tot 1655.

Tijdens de Hollandse Oorlog, uitgebroken in 1672, werd de kapel van de Ruwenberg vooral in besloten kring gebruikt.

IGPSwalking.nln het jaar onzes Heren 1852 richtte Zijne Doorluchtige Hoogwaardigheid Johannes Zwijsen, Bisschop van Gerra en Apostolisch Vicaris van ‘s-Hertogenbosch het opvoedingsgesticht “Huize Ruwenberg” op.

Het voornaamste doel van dit Instituut was, om jongelingen boven de zeven en beneden de twaalf jaar door een godsdienstige opvoeding en het onderricht in de Nederlandse en Franse taal voor te bereiden op de studie der Humanoria in het Seminarie. Vanaf 6 oktober 1852 kwamen de eerste leerlingen aan. Men kon later met voldoening constateren, welk een hoge vlucht het Instituut “Huize Ruwenberg” had genomen. Het is gekend en erkend in het gehele land en zelfs ver daarbuiten. Zijn talrijke oud-leerlingen kon en kan men vinden in alle kringen van Kerk en Staat.

Tegenwoordig is De Ruwenberg het grootste zakelijk hotel in de regio Den Bosch Met 40 conferentie- en vergaderzalen een ideaal conferentieoord voorzien van de modernste technologie.

We verlaten nu het historische en meest natuurlijke deel van de wandeling. We gaan ons richten op Sint-Michielsgestel, een plaats met ruim 10 000 inwoners. We zullen daar op het grote plein bij de toren lunchen in Toren 4. Een van de meerdere mogelijkheden en naar wij ervaren hebben de beste.

GPSwalking.nlSint-Michielsgestel N51 38.425 E5 20.775
De plaats met nu ruim 10 000 inwoners is, voor zover bekend, rond 1200 begonnen met Dirk, de heer van Herlaar, op het kasteel Herlaar, in het noorden.

Het meest opvallend is de stompe toren, die dateert van rond 1450. In 1936 is de toren gerestaureerd. Hij valt op door zijn hoogte, maar was ooit hoger; in 1836 is de torenspits eraf gewaaid en nam helaas een deel van de kerk mee. De toen is geheel van baksteen met speklagen, dat wil zeggen lagen baksteen, afgewisseld met lagen tufsteen. Verder vallen de overhoekse steunberen en spaarvelden op.

Sint Michielsgestel is vooral bekend vanwege de kerkelijke en maatschappelijke instellingen die hier gevestigd zijn of zijn geweest.

GPSwalking.nlIn kasteel Nieuw-Herlaar was ooit het groot-seminarie, de priesteropleiding. Beekvliet was het klein-seminarie voor opleiding van jongens van 12 tot 18 jaar, het latere gymnasium.

Viataal van het doveninstituut, voor mensen met gehoor-, blindheid en spraakstoornissen is gehuisvest in het klooster van de Zusters van de Choorstraat voor de meisjes en de Broeders van Maastricht voor de jongens.

Ook de hostiebakkerij met een afzet over de hele wereld, is in dit klooster gevestigd. Het is nu onderdeel van Kentalis.

GPSwalking.nlOude Toren N51 38.302 E5 21.008
De Oude Toren op het Petrus Dondersplein is een overblijfsel van een kerk uit het midden van de 15e eeuw en is beeldbepalend voor het dorp. Het heeft de status van rijksmonument.

De toren is een voorbeeld van Kempense gotiek. Het bouwwerk kenmerkt zich door speklagen van baksteen, afgewisseld met tufsteen. Enkel de bovenste geleding, waar de klokken hangen, is geheel uit baksteen opgetrokken. Er zijn overhoekse steunberen die, evenals de torenromp, versierd zijn met spaarvelden. De toren heeft een aangebouwde traptoren. De drie geledingen in de hoogte hebben mooi geprofileerde spitsboognissen.

Op deze verhoogde plaats in het dorp hebben zeker vier kerken gestaan.

De oudste kerk was een houten kerk uit de 10de eeuw, waarvan sinds de opgravingen van 1961 de afmetingen bekend zijn omdat er veertien paalkuilen zijn teruggevonden.


PAUZE Toren 4 N51 38.312 E5 20.974


GPSwalking.nlDommelstroom Waterkrachtcentrale N51 37.971 E5 21.231
Op privé-initiatief van vader en zoon Jan en Bran Taks is deze waterkrachtcentrale gerealiseerd. Daartoe is de Energiecoöperatie Dommelstroom opgericht om via crowdfunding de nodige gelden bijeen te brengen.

Bij de stuw valt jaarlijks gemiddeld 250 miljard liter water zo’n 1,80 meter naar beneden. Het water wordt hier verdeeld over drie doorlaatopeningen. Bram Taks: “De centrale wordt aangebracht in het verlengde van de middelste doorlaatopening. Hiermee ontstaat de beste combinatie voor het gebruik van de centrale en het functioneren van de stuw. Aanvankelijk was het idee om de vijzel direct tegen de stuw te bouwen, maar dat stuitte op bezwaren van het waterschap.

Het stuwend effect zou een potentieel gevaar voor het achterland kunnen opleveren. Het waterschap rekent namelijk met extreem hoogwater eens in de 150 jaar. De waterkrachtvijzel wordt nu dus 6 meter van de stuw vandaan geplaatst, waarbij het water via een nieuw te bouwen kanaal richting vijzel wordt gedirigeerd. Dat kanaal zal tevens als overstortkanaal fungeren bij hoogwater.”

GPSwalking.nlUitgaande van alle parameters is in De Dommel gekozen voor een waterkrachtvijzel met een diameter van 4 meter en een lengte van 6 meter, die onder een hoek van 22 graden wordt geplaatst. Het gaat om een semi-compacte vijzelinstallatie in een zelfdragende metalen trog. De generator en tandwielkast komen op een aparte betonfundering. Het neervallende water zorgt ervoor dat de ruim 13.000 kilogram zware waterkrachtvijzel gaat draaien.

De draaiende beweging van de waterkrachtvijzel, zo’n 20 tot 25 omwentelingen per minuut, wordt door een generator omgezet in elektrische stroom, die vervolgens weer door een omvormer wordt omgezet in de juiste spanning.

De vijzel met een diameter van 4 meter zorgt voor een optimaal rendement. Het neervallende water zorgt ervoor dat de schroef gaat draaien. De draaiende beweging van de schroef wordt door een generator omgezet in elektrische stroom. Het potentieel van het water is gelijk aan het hoogteverschil (voor en achter de stuw: 1,8 meter) van het water maal het debiet (ca. 8-10 m³ per seconde) maal de zwaartekrachtversnelling . Dit komt uit op een vermogen van 120 kW. Rekening houdend met diverse correcties geeft dit omgerekend een productiviteit van 600.000 kWh per jaar.

GPSwalking.nlLandgoed Zegenwerp N51 37.724 E5 21.009
Het landgoed Zegenwerp ligt direct aan de Dommel en is aangelegd op de plaats van een ode frankische nederzetting. In de 14e eeuw stond er een echt kasteel Huys tot Zegenworp dat leenroerig was aan het Huis van Out-herlaeer. In de 18e en 19e eeuw is het kasteel verbouwd tot het huidige landhuis.

Het landgoed is aangelegd i Engelse landschapsstijl met statige lanen, glooiende graslanden, vijvers in de vorm van een meanderende beek, bossen en landerijen. Het landgoed ligt op de overgang van een hoge dekzandrug en het Dommeldal. Door natuurlijke hoogteverschillen en variatie in bodemtypen is een grote verscheidenheid aan flora en fauna ontstaan. De bossen bestaan uit oud loofhout met meer dan honderdjarige zomereiken en beuken. Het landgoed is sinds 1982 in eigendom van Brabants Landschap.

GPSwalking.nlVispassage Zegenwerp N51 37.763 E5 21.036
Vanf 1970 wordt het water in de Dommel geregeld door de stuw bij de waterkrachtcentrale.

Vanaf dat moment vormt de stuw een barrière voor de optrekkende vissen en konden deze niet meer in de bovenloopjes van de rivier komen.

De vispassage maakt het sinds 2006 weer mogelijk om in kleine stappen het hoogteverschil van 1,90 meter te overbruggen. De passage is 980 meter lang. Er gaat gemiddeld 7000 m3 water per uur door de vispassage.

GPSwalking.nlGolfclub De Dommel N51 37.876 E5 20.527
Golfclub De Dommel is in 1928 opgericht. De golfbaan is aangelegd op een gedeelte van landgoed Zegenwerp. De baan is uitgegroeid tot een karakteristieke 18 holes baan, die op natuurlijke wijze opgaat in haar habitat.

In 1929 is op initiatief van de toenmalige eigenaar C.G.J. van Lanschot, een negen holes golfbaan (de huidige holes 10 t/m 18) aangelegd. Het ontwerp is van de hand van de in het begin van de 20e eeuw zeer bekende Engelse golfbaanarchitect H.S. Colt. In de bestaande begroeiing werden negen holes uitgekapt en daarmee was de bosbaan een feit. De oorspronkelijke negen holes zijn op detail in de loop der jaren aangepast. Het karakter van de baan is echter niet veranderd. In 1970 werd de baan uitgebreid, waarme ze de enige 12-holes golfbaan van Nederland werd.

GPSwalking.nlNa jaren van voorbereiding zijn in 2014 zes nieuwe holes (de huidige holes 2 t/m 7) in gebruik genomen. Deze holes liggen ten noorden van de Esscheweg in een oorspronkelijk agrarisch gebied, omgeven door bos en oude landschapsstructuren en met een natuurgebied van hoge ecologische waarde in het centrum.

Zo is De Dommel thans een volwaardige, kwalitatief hoogwaardige 18 holes baan, technisch uitdagend, voor zowel de scratch- als bogeyspeler.

De paden op het terrein zijn opengesteld voor wandelaars. Alhoewel de wandelaars dienen op te letten, is dit ook een plicht van de spelers. Met name op de holes 12, 13 en 14 dient men uiterst waakzaam te zijn en liever te wachten dan te schreeuwen.

GPSwalking.nlSequoia's N51 37.866 E5 20.267
Bij de aanleg van Zegenwerp in Engelse Landschapsstijl (1850) zijn de natuurlijke hoogteverschillen nog geaccentueerd.

In het loofbos - met eiken en beuken van meer dan 100 jaar - en onder de bomen groeien dalkruid, lelietje-van-dalen en gewone salomonszegel.

Er bevinden zich 6 mammoetbomen - sequoia's - op het landgoed. Het is een landgoed met een gevarieerd bestand aan naaldbos, loofbos, broekbos en een arboretum met ondermeer zomereik, grove den, ruwe berk, zwarte els, robinia, grauwe wilg, meidoorn, rododendron, Hollande linde, thuja en de mammoetboom.

Het geheel dateert uit de periode 1850-1896, hoewel ook gedeeltes dateren van voor 1850. De sequoia's zijn zeker na 1852 aangeplant, daar de soort dan pas in Amerika werd ontdekt.

GPSwalking.nlEssche Stroom N51 38.232 E5 19.289
De Essche Stroom begint ten oosten van Oisterwijk, waar de Voorste en Achterste Stroom samenkomen, en mondt circa 12 km verderop uit in de Dommel bij Halder.

Het dorp Esch ligt halverwege de Essche Stroom en vormt de grens tussen het smalle beekdal bovenstrooms en het brede beekdal benedenstrooms. De korte rivier wordt ook wel Esschestroom of de Run – niet verwarren met de Run in Eersel/Veldhoven – genoemd.

In het brede beekdal heeft het Waterschap de Halsche stroom weer in de originele bedding laten meanderen. In het natte seizoen stroomt deze beek weer over. Dat komt ten goed aan het dierenleven.

GPSwalking.nlBeekdallandschap N51 38.630 E5 19.214
U staat midden in prachtig beeklandschap aan de rand van Landgoed Bleijendijk.De beek heeft de natuurlijke kronkels teruggekregen en meandert weer. De dijk langs de rivier is verder weg gelegd zodat het water weer ruimte heeft. Het dal kan nu geddeltelijk of soms geheel onder water komen te staan.

Die waterberging beschermd Den Bosch tegen overstromingen. Ook krijgen we zo vochtige hooilanden en moeraszones. Goed voor de dotterbloem en de echte koekoeksbloem. In de oevers van de beek is de ijsvogel waar te nemen. De Essche Stroom kabbelt verder en verbergt de kopvoorn, serpeling en bermpje.

GPSwalking.nlMuntschat N51 38.763 E5 19.218
Het kunstwerk is een blijvende herinnering aan de hier gevonden Romeinse muntschat. In 1962 werd de Essche Stroom gekanaliseerd en verbreed. Tijdens de werkzaamheden vonden spelende kinderen de muntschat. In totaal zijn er bijna 4800 zilveren Romeinse munten en enkele zilveren lepels opgegraven. De munten stammen uit de jaren 253 tot 275 na Christus.

De grote kei is afkomstig uit de Limburgse Grensmaas, maar komt hier diep onder de grond ook voor. Enkele munten zijn uitvergroot en in de kei aangebracht. Bij de Romeinen waren de munten niet alleen een betaalmiddel maar oo een herinnering aan belangrijke politieke en militaire gebeurtenissen of personen.

Op de vlakke munt staat een keizer uit deze streek afgebeeld: de Gallische keizer posthumus (259-268 nC)

En zo keren we terug naar de parkeerplaats. Rustig genietend van het landschap rond de rivier. Prettig om hier nog eens in een ander seizoen terug te keren.

We wensen je veel wandelplezier.

Startpunt

  • Start/finish/parkeerplaats Halder N51 38.892 E5 19.231
  • Parkeren Alternatief Petrus Dondersplein 20 St Michielsgestel N51 38.309 E5 21.022

Geraadpleegde websites:

POI’s

  • Halder N51 38.953 E5 19.374
  • Esdoornlaan N51 39.018 E5 19.372
  • Theehuis Haanwijk N51 39.257 E5 19.374
  • Circumvallatielinie N51 39.393 E5 19.495
  • Buitencentrum Brabants Landschap N51 39.366 E5 19.361
  • Romeins Museum Halder N51 39.249 E5 19.341
  • Nieuw-Herlaar N51 39.041 E5 19.492
  • Seminarie N51 39.015 E5 19.503
  • Dommel N51 38.999 E5 19.729
  • De Ruwenberg N51 38.850 E5 20.986
  • Sint-Michielsgestel N51 38.425 E5 20.775
  • Oude Toren N51 38.302 E5 21.008
  • PAUZE Toren 4 N51 38.312 E5 20.974
  • Dommelstroom Waterkrachtcentrale N51 37.971 E5 21.231
  • Landgoed Zegenwerp N51 37.724 E5 21.009
  • Vispassage Zegenwerp N51 37.763 E5 21.036
  • Golfclub De Dommel N51 37.876 E5 20.527
  • Sequoia's N51 37.866 E5 20.267
  • Essche Stroom N51 38.232 E5 19.289
  • Beekdallandschap N51 38.630 E5 19.214
  • Muntschat N51 38.763 E5 19.218
Acties
Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst
Startlocatie

Reacties


Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.