Sparrendaal Esch

Korte beschrijving

Over dertien kilometer heb je het ook gehoord. Op deze zaterdag horen we alom het geluid van de recreërende mens. Pop, dof, pok, bok, tok, de slag of trap bij golf, voetbal, tennis of hockey. Of onderweg, de ruiter, de fietser, de wielrenner, treinreiziger, parachutist, hardloper, roeier en wandelaar. Of de bijzondere visser of alle jeu-de-boules-toernooi-spelers. Tik-tok-tok. Dit zijn de geluiden die we horen boven de miauwende sperwer uit.

Het meest diepgaande geluid horen we op de ijzeren zetel, verteld door de Missionaris van Scheut: de essentie van het geloof, waarbij in de missie in Congo de dorpsoudste kan spreken met de de geesten van de voorouders. De priester gelooft het niet helemaal: “As ge ’t nie gelooft, dan hoorde ze ook nie”, zegt de Oudste. Over koude handen, medicijnman, of de betekenis van ‘gedoopt’ zijn…. Verhalen uit de missie: Achtmaal twee minuten, het luisteren waard!

Het Frans ingericht Jagershagen, het Engelse van Sparrendaal, het niet toegankelijke Beukenhorst, landgoederen waardoorheen we gaan. Het boerenland rond Esch. En het dorp zelf, gelegen aan de Essche Stroom. We gaan er pauzeren bij een dikke pannenkoek en lezen over de vroege Romeinse geschiedenis of over de gehuchten en de oude bruggen. We praten met de visser aan het Kraaiengat, of hoe het ook mag heten. “Waarin en klein ‘durpke’ groot kan zijn”: vandaag het grootste jeu-de-boules toernooi van de Benelux met wel vierhonderd deelnemende paren! Een bijzondere dag vandaag, want over ons hoofd vliegen laag een achttal Herculessen van diverse luchtmachten om parachutisten te droppen boven de Dinkelse Heide ter herdenking van 75-jaar Bevrijding. Wij herdenken dit bij het nieuwe monument van Esch. Veel te zien op deze eenvoudige wandeling.

Heel veel plezier toegewenst. Fijne wandeling.


Kenmerken
Startpunt: Vucht: P De Kikvorsch 2
Startlocatie: Noord-Brabant , Nederland
Coördinaten N51.633000 E5.275000
Afstanden: 14, 8, 7 km
Type: Bos, Cultuur, Dorp
Begaanbaar: Goed
Rolstoel: Niet toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Halverwege
Gelopen op: 28-09-2019

Route informatie

Een GPS wandeling van 14 km bij Vucht
Er zijn verkortingen van 7 en 8 km beschikbaar..
De paden op deze wandeling zijn goed begaanbaar.
Van deze wandeling is zowel een Track als een WPT-Route beschikbaar.
Halverwege is er een horecagelegenheid.



Langere beschrijving

GPSwalking.nlSTART/FINISH/PARKEREN N51 37.959 E5 16.529
We starten op de Parkeerplaats bij de sportvelden van Vught aan De Kikvorsch 2, bij buurtschap Bergenshuizen. Sportvelden voor voetbal, hockey, golf, tennis. Een drukte van belang op de zaterdag. “doorgaan Doorgaan DoorGAAN, DOORGAAN” stimuleert de vader zijn kind. Vooral de doelman reageert erop… “Oooeww..”. Veel gekrakeel bij hockey; hogere stemgeluiden ook. Anders dan het rustige ‘plok’ bij de afslag voor golf: “Hij valt goed.”

Dit terrein herbergt accommodaties voor voetbalverenigingen Zwaluw VFC en Real Lunet, hockeyvereniging MOP, tennisvereniging Bergenshuizen en golf Ons Buiten. Manege de Vughtse Hoeve. Recreatie op zaterdagmorgen, wij gaan wandelen. Richting noord, naar de landgoederen Jagershagen, Kapellebos, Wargashuyse en Sparrendaal.

GPSwalking.nlBergenshuizen N51 37.842 E5 16.662
Bergenshuizen is een buurtschap en een wijk die binnen de gemeente Vught ligt. Bergenshuizen telde in 2005 250 inwoners en bestaat vooral uit boerderijen. Ten zuiden van Bergenshuizen ligt Esch en ten noorden liggen de Vughtse wijken Vijverhof, Loveren, Vughtse Hoeven en De Baarzen.

In Bergenshuizen bestond de Sint-Augustinuskapel. Deze werd in 1758 afgebroken. Ook de oude boerderij uit 1388 is afgebroken, de oude buurschap wordt steeds verder ingekort, door uitbreiding van de Sportfaciliteiten.

Ten oosten staan nog oude boerderijen Hoeve de Bus en de Kikvors. Oggelvorsen en Kwakbollekes heten ze in Oggelvorsenpoel van Esch met Karnaval. De kikvors speelt een grote rol in deze omgeving.

GPSwalking.nlLandgoederen N51 38.249 E5 16.197
De rijke landgoedhistorie is karakteristiek voor Vught. Vanaf de 17e eeuw zijn landgoederen aangelegd langs de routes naar het zuiden (Luik) en het westen (Antwerpen). Welgestelde Bosschenaren legden deze gordel van landgoederen aan.

Rond 1900 telde Vught circa 35 landgoederen en buitenplaatsen. Jagershagen en Sparrendaal grenzen aan elkaar en maken deel uit van de landgoederengordel van Vught-Zuid.

Jagershagen N51 38.321 E5 15.937
Jagershagen is een landgoed en natuurgebied in Vught. Het is eigendom van de Stichting Brabants Landschap.

Het landgoed ligt in de overgangszone van dekzand naar het beekdal van de Oude Leij en kent een mooie afwisseling van cultuurland en loofbos, waar fraaie lanen in zijn aangelegd. In het cultuurland zijn houtsingels aangelegd waarlangs vleermuizen foerageren. In het landgoed bevinden zich kraamkamers van de rosse vleermuis, die in Noord-Brabant een zeldzaamheid vormen.

GPSwalking.nlLangs de Oude Leij ligt het natuurgebied Helvoirts Broek, waar dit landgoed op aansluit.

Flora en fauna Jagershagen heeft een fraaie afwisseling van coulissenlandschap en loofbos, doorsneden door hoofd- en zijlanen in Franse landschapsstijl. Vooral in het voorjaar is Jagershagen kleurrijk. Dan bloeien de wilde appelbomen, krentenboompjes en meidoorns. Het bos op Sparrendaal wordt doorsneden door eiken- en beukenlanen.

Er staan fraaie exemplaren van de fijnspar en douglas. De taluds van de bossloten zijn begroeid met dubbelloof en koningsvaren. Door de nabijheid van het Helvoirts Broek hebben de landgoederen een rijke roofvogelstand met de havik, buizerd, sperwer en torenvalk. Om de overgang van broek naar landgoederen te versterken zijn poelen en houtsingels aangelegd die rijk zijn aan amfibieën, zoals de kamsalamander en de heikikker.

GPSwalking.nlSparrendaal N51 38.255 E5 15.586
Thomas en Augustinus van Rijckevorsel kopen een stuk grond ter ontginning. De overheid geeft subsidie om naaldbomen te planten. De familie laat sparren planten. Vandaar de naam van het landgoed: ‘Sparrendaal’.

In 1899 kwamen er vanuit Brussel een aantal missionarissen, de paters van Scheut naar Vught. Daar had deze weldoener voor hen landgoed Sparrendaal gekocht. Dit bestond uit 38 hectare cultuurgrond, bos en woeste grond dat door de paters en broeders zelf werd ontgonnen.

Zij betrokken direct het landhuis Oud Sparrendaal, wat een opleidingscentrum werd voor missionarissen die werden uitgezonden naar het Verre Oosten en Midden Afrika. Ze richten er missiehuis Sint Franciscus Xaverius op. Doel: Nederlanders rekruteren voor het missiewerk.

GPSwalking.nlDe groeiende broederschap bouwt naast het landhuis het nieuwe complex met kapel ‘Nieuw Sparrendaal’, een klein seminarie met internaat voor jongens die missionaris willen worden. Het missiecollege gaat open voor externen en wordt Xaveriuscollege, dat ministeriële erkenning krijgt als gymnasium. Op het terrein van Sparrendaal verrijst het nieuwe internaat: Steffenberg. Dit is van 1971 tot 1998 een blindeninstituut.

Het Xaveriuscollege en de mms-opleiding van de zusters van Regina Coeli vormen het Maurick College. Stichting Brabants Landschap koopt het landgoed Sparrendaal. Monumentenwacht Noord-Brabant betrekt ‘Oud Sparrendaal’. Herontwikkeling Steffenberg naar landgoed ‘Eik en Ven’.

De laatste missionarissen vertrekken naar Teteringen. Bouw van een paviljoen en landhuis Nieuw Sparrendaal en herstel oude beukenlaan. Overblijfselen van de kloosterhistorie zijn het kerkhof en een Mariakapelletje.

GPSwalking.nlOud-Sparrendaal Monumentenwacht N51 38.179 E5 15.428
De Monumentenwacht Noord-Brabant betrekt ‘Oud Sparrendaal’. Zij helpen monumenteigenaren bij het onderhouden van hun pand. Naast het beoordelen van de staat van onderhoud, voeren de monumentenwachters kleinschalig herstel- en onderhoudswerk uit en geven zij gerichte adviezen voor de korte en lange termijn.

Monumentenwacht Noord-Brabant inspecteert de meest uiteenlopende objecten. Variërend van boerderij tot herenhuis, van kasteel tot klooster, van molen tot industrieel complex en van kapel tot kathedraal.

Vaak richt de aandacht zich vooral op de bouwkundige staat van het exterieur. Ze beschikken echter ook over specialistische kennis over een juiste conservering van historische interieurs. Daarnaast adviseren ze over de instandhouding van archeologische en groene monumenten (historische tuinen).

GPSwalking.nlNieuw Sparrendaal N51 38.047 E5 15.413
Als uitvloeisel van dit Landgoed met het opleidingstraject voor missiepaters is NieuwSparrendaal ontstaan als vergadercentrum met een mogelijkheid om tot bezinning te komen.

We wandelen om het Sparrendaal heen en komen bij een bijzondere plek. Op een opvallend roestvrijstalen tweezitsbank vertellen oud-missionarissen van Scheut hun kijk op de ervaringen die ze hebben opgedaan in de missie over de hele wereld. Binnen een minuut verhalen ze over Dertig kopjes koffie, zieltjes winnen, warme handen en koude handen, bij ons in de Congo of een mooi plekje. Mooie doordenkertjes.

Ga even zitten, neem een kwartiertje de tijd en laat je verrassen. Staat u eens stil bij de twee stoelen met zicht op beide landhuizen, druk een knop in en luister naar de verhalen van de paters. Zie https://soundcloud.com.

GPSwalking.nlPark Sparrendaal N51 38.038 E5 15.564
In het verlengde van deze verhalen wandelen we verder. Naar links kunnen we komen in de tuinen van Sparrendaal, open voor publiek. Ons wordt aangeraden om links over het bruggetje te gaan en een kleine lus te maken langs de waterpartijen, het kappelletje om de sfeer van weleer te proeven.

Op het eiland in de vijvers van Sparrendaal staat een folly, een nutteloos, bizar bouwwerk, een architectonisch grapje. De kunstmatige ruïne is in 1902 in elkaar geknutseld door geestelijken. Verder kent het landgoed typische landgoedelementen, zoals statige lanen. Het barst er van de luid roepende boomklevers.

We komen terug over het bruggetje en gaan dan rechtdoor over de laan die ons zal leiden naar kerkhof.

GPSwalking.nlBegraafplaats Sparrendaal N51 37.945 E5 15.665
Hier liggen de Nederlandse misionarissen van Scheut begraven, de meesten na een leven in dienst van de jonge kerken in Afrika, Azië en de Amerika’s.

We kijken even rond of er bekende leden van onze vrienden – waarmee we op bezoek zijn geweest bij Broeder Jan van de Missionarissen van Scheut in Brussel – liggen begraven.

Helvoirts Broek N51 37.588 E5 15.572
Het Helvoirts Broek is een natuurgebied gelegen in het vochtige dal van de Broekleij en Oude Leij.

Omstreeks 1900 was het gebied nog vrijwel een aaneengesloten moeras, maar tussen 1910 en 1920 werd dit ontgonnen door enkele particulieren die in een maatschap verenigd waren.

GPSwalking.nlBij het Afwateringskanaal 's-Hertogenbosch-Drongelen werd een stoomgemaal gebouwd en, mede dankzij een netwerk van sloten en greppels, was het moeras in één jaar drooggemalen. Het werd verkaveld in langgerekte percelen die loodrecht op de waterloop stonden.

Tussen 1988 en 1990 werd het gebied ernstig verstoord door diepploegen en egalisatie, waarbij de bodemlagen vermengd en verstoord werden. Aldus werden natuurwaarden vernietigd, hoewel holpijp en waterviolier hier en daar nog voorkomen. Tegenwoordig worden maatregelen genomen om de natuur te herstellen. Hierbij is vooral het herstel en de instandhouding van de kwel uit de noordoostelijk gelegen dekzandrug van belang. Op deze rug liggen landgoederen als Jagershagen en Sparrendaal.

In het gebied broeden weidevogels, zoals kievit, grutto en scholekster.

Het gebied is aangewezen als Natte Natuurparel en vormt een verbindingszone tussen de grote natuurgebieden De Brand en de Kampina.

GPSwalking.nlEsche landbouw N51 37.104 E5 16.348
Vanouds leefde Esch voornamelijk van de landbouw. Verder lag Esch tot de aanleg van de Steenweg op Luik (1741) aan een doorgaande weg en aan een doorwaadbare plaats in de Esschestroom, zodat er tot in de 18e eeuw ook een aantal herbergen voor de reizigers en enkele brouwerijen waren.

De landbouwers teelden rogge, haver, boekweit en aardappelen. Gedurende de 19e eeuw nam het belang van aardappelen sterk toe en de boekweit verdween vrijwel geheel. Het aantal paarden bleef gelijk, het aantal varkens nam toe terwijl de schapenteelt in 1900 vrijwel verdwenen was.

Nu zien we naast maïs ook veel kwekerijen voor tuinbeplanting.

GPSwalking.nlMannengasthuis N51 36.821 E5 17.134
Het Mannengasthuis op het goed "Emerhorst" is bij testament 1491 gesticht door Maarten van Elmpt en zijn vrouw Ida Roetaert. In 1803 is het toenmalige rijksmonument herbouwd. Het bevindt zich aan de Haarenseweg en heeft tot 1953 dienstgedaan als behuizing voor zes bejaarde mannen.

Het gebouw, schilderachtig gelegen in het dal van de Esschestroom, is herhaaldelijk verbouwd, maar is zowel van binnen als van buiten goed bewaard gebleven. De zes kamers van de oude mannen zitten er bijvoorbeeld nog steeds in.

De mannen die er hun oude dag konden slijten, waren verplicht karweitjes te verrichten in Esch en de tuin bij te houden. Een nieuw bejaardenhuis maakte het Oude Mannenhuis overbodig, maar dat was pas in 1953.

De laatste ‘gasthuisman’ was Janus Vorstenbosch, de laatste huishoudster Mieke van Lierop.

GPSwalking.nlMonument Dodenherdenking Esch N51 36.811 E5 17.211
Net voorbij dit mannengasthuis is links voor de Witte brug op Groenendaal een gedenkteken opgericht voor de dodenherdenking op 4 mei. Een mooie nieuwe zitbank, een vlaggenmast en een grote zwerfkei met een gedicht over de Essche Stroom. Voor de evenementengroep Op Drift een prima plek om op 4 mei een herdenking te houden onder de naam 'In veilige haven.'

Even stilstaan bij de bespiegelingen over vrijheid en oorlog. ,,Niet alleen de Tweede Wereldoorlog. We hebben het ook breder getrokken naar onder meer de oorlog in Syrië."

Het toeval wil dat enige minuten hiervoor een achttal Hercules-vliegtuigen van diverse luchtmachten komen overvliegen om parachutisten te droppen boven de Dinkelse Heide in het kader van de 75ste herdenking van Operation Market Garden, die mede leidde tot het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Aan de Leunisdijk in Esch is in 1946 echter al een Mariakapel gebouwd ter herinnering aan de bevrijding van Esch, met daarin muurschilderingen uit 1983 door mevr. Kat-Van Hulten.

GPSwalking.nlEssche Stroom N51 36.870 E5 17.313
De Esschestroom, ook Essche Stroom geschreven en Run genoemd (niet te verwarren met de Run bij Veldhoven) is een riviertje van ongeveer 7 km. Zij wordt pal ten oosten van Oisterwijk gevormd uit de Voorste Stroom en de Achterste Stroom, neemt iets verder de Rosep, de Nemer en even voor Esch de Kleine Aa op, stroomt langs Esch en mondt bij Halder uit in de Dommel.

De Esschestroom werd vroeger Dieze genoemd. Het riviertje werd in 1965 gekanaliseerd. Veel meanders en kolken die als wateropvang dienstdeden werden toen gedempt. Momenteel zijn en worden weer een aantal meanders aangelegd in de rivier. Het Klockwiel werd gedempt met de vuilnis uit het dorp. Het riviertje stond vroeger bekend als de vuile stroom, omdat de fabrieken uit de buurt er hun afval op loosden.

GPSwalking.nlIn het eerste decennium van de 21e eeuw groeide massaal de Grote waternavel in de stroom. Dit is een exotische plant die nauwelijks te bestrijden valt.

PAUZE N51 36.724 E5 17.408
Zo gaan we over de brug naar het dorp. Het is overal druk, erg druk. Vooral vanwege een Jeu-de-Boules evenement, georganiseerd door de plaatselijke muziekvereniging.

Bij pannenkoekenhuis “Het Betoverde Bos” genieten we achter op het terras van een buitengewoon lekkere pannenkoek (daar gaan we nog eens terug).

We zitten eerste rang bij de Jeu-de-Boulers. Na de pauze lopen we een klein rondje bij de kerk. Daarna gaan we langs de Kikkertuin en de Essch Stroom verder.

GPSwalking.nlEsch N51 36.688 E5 17.444
Esch ligt op een zandige hoogte in het landschap te midden van de lager gelegen rivier. Het gebied was al bewoond in de Late Bronstijd, tussen de 12e eeuw v.Chr. en 50 n.Chr. Daarnaast werden er veel voorwerpen uit de Romeinse tijd gevonden nabij twee Romeinse villa’s, waarschijnlijk vanwege de geografische ligging bij een punt waar de Esschestroom en de Kleine Aa samenkomen.

De zeven Romeinse graven in Esch worden gerekend tot de tumulusgraven, uit de periode circa 175 tot 250 na Christus. De graven bevonden zich op de Kollenberg, en op een terrein aan de Haarenseweg met de naam Hoogkeiteren.

Het dorp is dan ook bekend door de tussen 1950 en 1961 blootgelegde grafheuvels uit de Romeinse tijd. Later ontwikkelde zich geleidelijk een lintvormige nederzetting op een oeverwal langs de Essche Stroom met twee beekovergangen: één richting Haaren en één richting Vught.

GPSwalking.nlIn de Middeleeuwen behoorde Esch tot het Kwartier van Oisterwijk van de Meierij van 's-Hertogenbosch. Het beschikte over een eigen schepenbank. Groot was de plaats nooit.

In 1438 waren er ongeveer 250 inwoners, in 1815 waren dat er 324 en in 1870 waren er 500 inwoners. In 1955 waren er 1000 en in 1971 waren er 1500 inwoners. Toen de gemeente in 1996 werd opgeheven waren dat er 1.959.

Tussen 1450 en 1500 werd de gotische Sint-Willibrorduskerk gebouwd. De middeleeuwse toren hiervan is bewaard gebleven. De kerk werd in 1856 door een neoclassicistische kerk vervangen en deze werd op haar beurt in 1927 door de huidige kerk.

GPSwalking.nlEsch had echter reeds vóór de 15de eeuw een kerk. Op 23 mei 1301 bevestigde hertog Jan II van Brabant, dat de lieden van de "parrochie de Eske" vanouds een jaarlijkse cijns betaalden over de gemene gronden, die „Craiebrouch, Asghbruuc en Coye" werden genoemd.

Benaming Esch N51 36.732 E5 17.455
Esch wordt genoemd in een akte uit 773 over een schenking door een zekere Neveling van vier hoeven in Hesc aan de Abdij van Echternach, maar dit is vermoedelijk om een vervalsing, waarbij het gaat om een afschrift van een niet meer bestaand document in het Liber aureus van 1191.

De aanduiding hesc duidt op een plaats waar essen groeien wat nog in het wapen is te zien. De naam Hesc is mogelijk afgeleid van 'asca', een waternaam.

GPSwalking.nlEssche Boeltje N51 36.696 E5 17.462
De Essche muziekvereniging Sint-Willibrordus organissert jaarlijks het grootste Jeu-de-Boules toernooi in de Benelux. Voor de 12e keer in 2019 (21 september) nemen 400 koppels deel aan dit spectakel. Overal in en rond het dorp wordt gespeeld op meer dan 100 locaties.

De banen liggen verspreid over het dorp wat dit toernooi zo uniek maakt. Met huifkarren worden deelnemers naar de banen gebracht. Tussen de wedstrijden klinken de vrolijke klanken van een muziekje.

Sint-Willibrorduskerk N51 36.694 E5 17.510
De Sint-Willibrorduskerk in Esch is een traditionalistische bakstenen parochiekerk uit 1927 die ontworpen is door Hubert van Groenendael. De kerk bezit een gotische toren uit de 2e helft van de 15e eeuw.

Oorspronkelijk stond hier een in de 2e helft van de 15e eeuw gebouwde kerk die in 1633 door de Staatse regering aan de katholieke eredienst werd onttrokken.

GPSwalking.nlIn 1798 kregen de katholieken de kerk terug, maar ze was erg verwaarloosd. In 1801 kon ze weer in gebruik worden genomen, doch pas in 1809 was het interieur weer volledig in orde.

In 1856 werd de kerk vervangen door een neoclassicistische kerk die was ontworpen door Hendrik Jacobus van Tulder. De gotische kerk werd gesloopt, doch de toren bleef behouden. Wegens vermeende bouwvalligheid werd ook deze kerk in 1927 vervangen door de huidige.

De gotische toren bestaat uit drie geledingen waarvan de tweede geleding spaarnissen bevat en de derde heeft galmgaten en wordt afgesloten met een boogfries. De toren wordt bekroond door een ingesnoerde, met leien bedekte spits.

GPSwalking.nlRomeinse opgravingen N51 36.604 E5 17.363
Esch stond tussen 1952 en 1961 in het middelpunt van de belangstelling vanwege de ontdekking en opgraving van zeven rijke graven uit de Romeinse tijd. De overledenen, waarschijnlijk rijke inheemse boeren die produceerden voor de bij de grote rivieren in Midden-Nederland gevestigde Romeinse garnizoenen, hadden na hun crematie onder meer prachtig glaswerk, sieraden, aardewerk en zelfs spullen om op de Romeinse manier te baden in het graf meegekregen. Veruit het beroemdste voorwerp dat in Esch werd opgegraven, was het barnstenen Bacchusbeeldje (tien bij tien centimeter), dat in 1960 ontdekt werd.

De zeven Romeinse graven in Esch worden gerekend tot de zogeheten tumulusgraven, dit op grond van de ooit aanwezige grafheuvel. Nauwkeurige bestudering heeft de deskundigen ervan overtuigd dat alle graven in Esch zijn geconstrueerd binnen een tijdsbestek van ongeveer 75 jaar, van circa 175 tot 250 na Christus.

Hier werd in graf V, dat bekend stond als 'het graf van de rijke dame' en beschouwd wordt als het rijkste van alle graven in Esch, naast onder meer veel luxe glaswerk, twee barnstenen hangertjes en vier mantelspelden het beroemde Bacchusbeeldje opgegraven. Het origineel hiervan maakt deel uit van de collectie van het Noordbrabants Museum terwijl de bierpomp in Esch gesierd wordt door een bronzen kopie.

GPSwalking.nlBierpomp N51 36.710 E5 17.429
“Het bijzondere van het Bacchusbeeldje was daarnaast dat het honderd procent Romeins was; het had in Rome gevonden kunnen worden, maar dat het juist in het Brabantse Esch ontdekt werd, was heel bijzonder.

Op het eerste gezicht maakte het tafereeltje, dat op het beeldje te zien is, een ietwat burleske, een tikkeltje ordinaire indruk. Bacchus die aangeschoten is, heeft de ondersteuning nodig van een van zijn dienaren, een satyr."

De Essche Bierpomp, uit 1965, waarop zich een bronzen Bacchusbeeldje bevindt, vormt het middelpunt van de Bierpompfeesten, op die éne dag in het jaar dat er geen water, maar bier uit deze pomp tevoorschijn komt. Het beeldje is een replica van een in 1960 in een Romeins graf gevonden barnstenen beeldje.

GPSwalking.nlKikkertuin N51 36.829 E5 17.390
Achter de St-Willibrodus- basisschool ligt de Kikkertuin. Het is een educatieve waterplaats die dichtbij de Essche Stroom ligt. De opening van De Kikkertuin is geweest tijdens de 61ste viering van de Nationale Boomfeestdag.

De waterontdekplek is deels voor publiek toegankelijk en voor een deel alleen bestemd voor natuurontwikkeling. De leerlingen hebben de waterspeelplaats mee ontworpen. Het resultaat is nu een poel met een houten vlonder van waaraf de kinderen waterbeestjes kunnen scheppen. Zij hebben een uitkijkpunt van boomstammen, een speelboom en een waterpomp aangelegd.

Maar of een ooievaarsnest bij de kikkerpoel verstandig is, weet ik niet.

GPSwalking.nlKasteel Baarschot N51 37.053 E5 17.889
In 1501 werd Kasteel Baarschot gebouwd. Van dit slotje is nog een deel aanwezig in een hoeve. Het ligt ten noorden van Esch, juist aan de overzijde van de brug over de Essche Stroom aan de weg naar Vught. Deze brug wordt wel Kasteelse Brug of Lage Brug genoemd. Voorbij de brug lag het iets naar het oosten. De grote hoeve is een eenvoudige, omgrachte edelmanswoning of slotje.

Tegenwoordig is er sprake van een hoeve die waarschijnlijk delen van het voormalige huis bevat. Toen de Essche Stroom omstreeks 1965 werd gekanaliseerd en tevens een ruilverkaveling werd uitgevoerd ontdekte men gangen. Deze werden echter niet onderzocht maar dichtgestort. Vermoedelijk betrof het muurresten van het voormalig kasteel. Ook de gracht is al lang verdwenen.

In documenten was altijd sprake van het 'huijs, hoff en het lant te Baerschot én over het hoff de Esschelaer of Esschelair ten Essche. Het is niet zeker of er twee huizen gestaan hebben en ook niet welke naam bij welk huis hoorde.

GPSwalking.nlKasteel Baarschot is in 1501 gebouwd, maar het feit dat men verplicht was om de rentmeester van de Abdij van Echternach om de 7 jaar gedurende 24 uur in de kost te nemen doet een veel hogere ouderdom vermoeden. In 1501 gaf ene Jacob Henrics van de Merendonk een hoeve bij de brug te Esch, op Baerschot, met een visserij, alsmede twee huizen aldaar, met beesten en getouwen tot de visserij in erfcijns aan Lambert van den Hezenacker.

Daarna werd het huis meermalen genoemd, zoals in 1559 en in 1611. In 1715 was sprake van een kasteel, dat na 1742 nog bewoond werd door Samuel Chambrier, kapitein in het Staatse leger.

Tussen 1781 en 1785 kwam het in handen van Elisabeth Gratiana Sayer van Limburg Stirum, maar in 1803 werd het verkocht. Daarna is het nog in het bezit geweest van onder meer de families Sassen en Van den Bogaerde van Terbrugge.

GPSwalking.nlBeukenhorst N51 37.465 E5 17.287
Beukenhorst is een landgoed en natuurgebied tussen Vught en Esch. Het landgoed is in particulier bezit en meet 207 ha.

Dit landgoed is aangelegd op de voormalige Vughtse Heide door Theodoor François van Santvoort, die in 1780 dit gebied kocht en er een landhuis liet bouwen. Het gebied grensde aan zijn bezittingen.

Toen hij in 1818 overleed werd het goed verkocht aan Johanna van Lanschot. Naast het huis was er een koetshuis, een duiventil, boomgaarden en dergelijke. Na haar overlijden in 1859 werd haar neef Henricus van Lanschot de eigenaar. Uit zijn huwelijk met Paulina van der Kun kwamen geen kinderen voort.

Toen beiden overleden waren kwam het goed in bezit van Victor Tilman om in 1915 te worden verkocht aan Frederik Hendrik Fentener van Vlissingen. Deze leefde van 1882-1962 en trouwde in 1905 met Sophia Velthuijs. In 1925 werd het oude landhuis gesloopt en een nieuw landhuis gebouwd in de trant van het voorgaande. Veel bijgebouwen bleven gespaard.

GPSwalking.nlHet landgoed had tijdens de Tweede Wereldoorlog veel te lijden van beschietingen en op 8 maart 1945 werd het landhuis getroffen door een neerstortende V2-raket. Het werd echter in 1950 gerestaureerd.

Vanaf 1976 werd het landgoed door de erfgenamen Fentener van Vlissingen verhuurd. Van 1983-1987 werd het bewoond door Dries van Agt, die toen Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant was.

Het landgoed is aangelegd in Engelse landschapsstijl. Er zijn eiken-beukenbossen, waterpartijen en landbouwgronden te vinden. Dalkruid en lelietje-van-dalen behoren tot de flora.

Als broedvogels zijn wespendief, boomklever, zwarte specht, kleine bonte specht, grote bonte specht, appelvink, goudvink te noemen.

Het landgoed is niet toegankelijk.

GPSwalking.nlKraaiengat N51 37.577 E5 16.427
Het Kraaiengat ligt achter het MOP-terrein en is omzoomd door mooie bomen en struiken. Het Kraaiengat wordt in de volksmond het ‘gat van Hooijman’ (ofwel Hooijmannengat) genoemd naar de eigenaar van dat stuk grond waar de afgraving heeft plaats gevonden.

Het is ontstaan door afgraving van zand wat gebruikt is voor de wijk Klein Brabant. Het water heeft verschillende dieptes en is ongeschikt om te zwemmen.

Het gebied staat in Vught bekend als ontmoetingsplaats en als visvijver. Karpers worden daar met regelmaat gevangen. Uit de verre omtrek van Vught kwamen vissers naar dit water en werden karpers met regelmaat gevangen en overgeplaatst naar wateren buiten Vught. Door een strengere controle vanuit de visvereniging wordt hierop beter toezicht gehouden.

GPSwalking.nlHet gebied is ook in trek bij paardenliefhebbers die daar hun paard laten wandelen. Al met al een bosrijk gebied dat in trek is bij vele inwoners van Vught.

Wij ontmoeten er een enthousiaste visser die met enkele hengels op de karpers vist. Volledig uitgerust met een arsenaal aan tuig weet hij de sport te beoefenen. Het meest frapante vinden we de radiografisch bestuurde miniatuurcatamaran die op het water voedsel uitzet om de karpers te lokken, een voerboot.

Alhoewel de tijd voor de vangst gunstig is – onze GPS geeft dat aan – heeft de visser nog niets gevangen. Wel toont hij trots de foto van de onlangs gevangen 93 cm grote karper. Stoer, dat vissen. Het was een prettig gesprek.

GPSwalking.nlEn zo keren we terug naar de parkeerplaats. Het sportgebeuren is ietwat geluwd. Het gelach (gelag) op het terras daarentegen ietwat luidruchtiger.

We wensen je veel wandelplezier.

 

 

 

 

 

Startpunt

  • Start/finish/parkeerplaats De Kikvorsch 2 Vught N51 37.959 E5 16.529
  • Parkeren Alternatief Marktplein Esch N51 36.688 E5 17.457

Geraadpleegde websites:

POI’s

  • Bergenshuizen N51 37.842 E5 16.662
  • Landgoederen N51 38.249 E5 16.197
  • Jagershagen N51 38.321 E5 15.937
  • Sparrendaal N51 38.255 E5 15.586
  • Oud-Sparrendaal Monumentenwacht N51 38.179 E5 15.428
  • Nieuw Sparrendaal N51 38.047 E5 15.413
  • Park Sparrendaal N51 38.038 E5 15.564
  • Begraafplaats Sparrendaal N51 37.945 E5 15.665
  • Helvoirts Broek N51 37.588 E5 15.572
  • Esche landbouw N51 37.104 E5 16.348
  • Mannengasthuis N51 36.821 E5 17.134
  • Monument Dodenherdenking Esch N51 36.811 E5 17.211
  • Essche Stroom N51 36.870 E5 17.313
  • Esch N51 36.688 E5 17.444
  • Benaming Esch N51 36.732 E5 17.455
  • Essche Boeltje N51 36.696 E5 17.462
  • Sint-Willibrorduskerk N51 36.694 E5 17.510
  • Romeinse opgravingen N51 36.604 E5 17.363
  • Bierpomp N51 36.710 E5 17.429
  • Kikkertuin N51 36.829 E5 17.390
  • Kasteel Baarschot N51 37.053 E5 17.889
  • Beukenhorst N51 37.465 E5 17.287
  • Kraaiengat N51 37.577 E5 16.427
Acties
Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst
Startlocatie

Reacties


Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.