Bekendelle - Boven Linge - Berenschot

Korte beschrijving

Bekendelle
Het bosgebied de Bekendelle is ongeveer 130 hectare groot en grotendeels, particulier bezit. Bekendelle is een waardevol gebied, zowel landschappelijk als ecologisch, Mede onder invloed van de Boven-Slinge, die hier haar karakter als natuurlijke bosbeek heeft behouden, is de Beekendelle rijk aan bijzondere soorten planten en dieren. De Boven-Slinge kent een sterk wisselende waterafvoer. In perioden van grote afvoer overstromen de laag gelegen bospercelen en vindt afslag plaats van de hoge oevers. Dit zand zet zich op de langzaam stromende binnenoevers weer af.

Boven-Slinge
Boven-Slinge ter hoogte van Berenschot's Watermolen in natuurgebied Bekendelle te Winterswijk. De Boven-Slinge is een beek die bij Kotten (gemeente Winterswijk) Nederland binnenkomt. Vervolgens stroomt zij in het Woold door het natuurmonument Bekendelle via Bredevoort, Aalten en Varsseveld. Ten westen van Westendorp gaat de Boven-Slinge over in de Bielheimerbeek die bij Gaanderen in de Oude IJssel uitmondt. In het verleden liep de beek vanaf hier als de Beneden-Slinge via het landgoed Slangenburg naar de Oude IJssel bij Doetinchem. Boven-Slinge en Beneden-Slinge werden ook wel aangeduid als Slingebeek. De naam Slinge zou een verwijzing zijn naar het slingerende tracé.

Berenschot
Watermolen Berenschot of de Nieuwe Molen. De molen was in 1652 in bezit van Pleckenpol, maar kan wel van oudere datum zijn. Bijna alle watermolens zijn oorspronkelijk eigendom van adel of kloosters. Watermolens komen alleen in het "oosten" van het land voor, omdat het verval groot genoeg moet zijn om een waterrad aan te drijven. De molen die te bezoeken is en een restaurant herbergt, ligt bij een prachtig natuurgebied, de Bekendelle. Bij de molen bevindt zich ook een Toeristisch Overstap Punt.


Kenmerken
Startpunt: Winterswijk: P Bekendelle
Startlocatie: Gelderland , Nederland
Coördinaten N51.947000 E6.704000
Afstanden: 15 km
Type: Beek, Bos, Cultuur, Vergezicht
Begaanbaar: Doorgaans goed begaanbaar
Rolstoel: Niet toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Onderweg
Gelopen op: 30-12-2019

Route informatie

Een GPS wandeling van 15 km door het Achterhoekse landschap bij Winterswijk.
Er zijn geen verkortingen beschikbaar.
Naast de track is er ook een route beschikbaar.
Horeca komt u onderweg en bij het eindpunt tegen.



Langere beschrijving

GPSwalking.nlCamping Kortschot bestaat inmiddels al ruim 25 jaar (2019). Wij maakten kennis met deze camping toen we in 1997 een nachtje in de Bedstee doorbrachten. We waren wat aan het rondtoeren door Nederland op de motor en hadden de nacht nog nooit in een knusse bedstee doorgebracht.

Deze eerste kennismaking was zo goed bevallen dat we in het najaar van 1997 weer terugkwamen met de caravan en kinderen. Sindsdien komen we er zeer geregeld, eigenlijk elke jaar wel voor een korte vakantie.

In 2019 konden we in augustus het 25-jarige jubileum vieren met een gezellig campingfeest. En de omgeving van de camping heeft nog steeds genoeg te bieden, dus blijven we elk jaar weer terugkomen. Bekijk ook het sfeerverslag van Camping Kortschot.

GPSwalking.nlDeze keer trokken we richting Bekendelle om via een lange ronde weer terug te komen bij Watermolen Berenschot. Een mooie rustige wandeling die voor een gedeelte door Duitsland gaat.

Bekendelle
Het bosgebied de Bekendelle is ongeveer 130 hectare groot en grotendeels, particulier bezit. Bekendelle is een waardevol gebied, zowel landschappelijk als ecologisch, Mede onder invloed van de Boven-Slinge, die hier haar karakter als natuurlijke bosbeek heeft behouden, is de Beekendelle rijk aan bijzondere soorten planten en dieren.

De Boven-Slinge kent een sterk wisselende waterafvoer. In perioden van grote afvoer overstromen de laag gelegen bospercelen en vindt afslag plaats van de hoge oevers. Dit zand zet zich op de langzaam stromende binnenoevers weer af.

GPSwalking.nlZowel de hoge als de lage oevers vormen unieke groeiplaatsen. Zo komen op de lage oevers verschillende zeldzame plantensoorten voor, terwijl de hoge oevers onder andere dienen als broedplaats voor de ijsvogel. De gezamenlijke eigenaren willen deze natuurwaarden beschermen. U wordt verzocht de oevers niet te betreden en op de aangegeven paden te blijven. Een prettige wandeling toegewenst!

Het is leuk slingeren langs de Boven-Slinge. Het is warm en kinderen maken gebruik van de dikke bomen die over de beek liggen om van de ene naar de andere kant te komen. En natuurlijk is het ook lekker om door het koele water te lopen. Wij houden onze wandelschoenen maar aan, maar onze Pecas mag ook graag even door het koele water lopen.

GPSwalking.nlBoven-Slinge
Boven-Slinge ter hoogte van Berenschot's Watermolen in natuurgebied Bekendelle te Winterswijk. De Boven-Slinge is een beek die bij Kotten (gemeente Winterswijk) Nederland binnenkomt. Vervolgens stroomt zij in het Woold door het natuurmonument Bekendelle via Bredevoort, Aalten en Varsseveld.

Ten westen van Westendorp gaat de Boven-Slinge over in de Bielheimerbeek die bij Gaanderen in de Oude IJssel uitmondt. In het verleden liep de beek vanaf hier als de Beneden-Slinge via het landgoed Slangenburg naar de Oude IJssel bij Doetinchem. Boven-Slinge en Beneden-Slinge werden ook wel aangeduid als Slingebeek. De naam Slinge zou een verwijzing zijn naar het slingerende tracé.

In Aalten splitst de Keizersbeek zich af van de Boven-Slinge, die via de Aa-strang bij Ulft in de Oude IJssel uitkomt.

GPSwalking.nlTot de dertiende of veertiende eeuw heeft de bovenloop van de Slinge vanaf Winterswijk naar het noordwesten gelopen, om via de huidige Whemerbeek, de Groenlose Slinge en de Berkel bij Zutphen in de IJssel uit te monden. Vanwege regelmatige wateroverlast in het dorp Winterswijk heeft men een nieuw trace gegraven en de beek aangesloten op de Aaltense Slinge. Tot ver in de twintigste eeuw zocht het water bij hoge waterstanden nog contact met de Whemerbeek, waardoor lage delen van het dorp Winterswijk met wateroverlast hadden te kampen.

GPSwalking.nlHet Waterschap Rijn en IJssel beheert de beek. De Boven-Slinge en de Bielheimerbeek worden ingericht als een natte ecologische verbindingszone van Winterswijk tot Gaanderen.

Tussen 1994 en 1997 is de Boven-Slinge bij Winterswijk over een lengte van 3200 meter ingericht volgens de richtlijnen van de Ecologische hoofdstructuur van Nederland. Hier zijn onder andere twee vispassages aangebracht.

In het Woold staat de watermolen Berenschot op de Boven-Slinge.

GPSwalking.nlEigenlijk is het stukje langs de Boven-Slinge te kort, of anders gezegd had het van ons wel wat langer mogen duren. We verlaten de beek en krijgen een mooie uitzicht op het fraaie landschap van de Achterhoek.

De boeren zijn druk bezig met het maaien van het gras. Het lijkt wel of iedereen op hetzelfde moment het zelfde idee had. Altijd leuk voor een foto.

Wat later komen we bij een grote zwerfsteen. Een wat moeilijk te lezen tekst geeft aan dat de steen hier al een tijdje ligt. Vanaf de foto is de tekst wel leesbaar. Handig die foto-camera. Maanden later kun je lekker de tekst terughalen.

GPSwalking.nlZwerfsteen
7 maart 1911 - 15 september 1915

Ter herinnering aan de verharding der verbindingswegen Woold-Miste-Duitse grens ter lengte van ruim 10 km is deze groote Kei, wegende 12010 kilogram afkomstig van het Goed Lammers.

Geschenk van D. W. te Gronde hier neergelegd door den aannemer H.J. te Siepe. De plannen voor een en ander zijn ontworpen door J. G. ten Houten.

Net voordat we bij Natuurgebied Lammers komen passeren we een plaatselijke horecagelegenheid. Twee jonge dames verkopen koffie, thee en limonade, met daarbij een gratis schijfje cake. We kunnen het slechter treffen. Natuurlijk stoppen hier even.

GPSwalking.nlEigenlijk alle wandelaars stopten hier even. Zo gezellig.

Al snel steken we de grens over. We komen langs een zelfbediening schuilhut. In de hoek staat een grote koelkast vol met koud fris. Grappig.

En wat later komen we nog een picknickhut tegen. Goede voorzieningen in Duitsland. Zeker als je zelf de lunch meegenomen hebt. En anders wacht je even tot Roerdink. Daar heb je een volwaardige horecagelegenheid.

De historie van Roerdink
"Werkelijk bereikten wij wij weldra het erg van het uitgestrekte Scholtengoed "Roerdink, met zijne moderne huizingen van twee verdiepingen, meer een heerenhuis dan een hofstede, al ontbreken de bewijzen niet, dat ook hier op grote schaal het landbouwersbedrijf wordt uitgeoefend. Er is schoon en kloek houtgewas op Roerdink.

GPSwalking.nlForsche eiken in een menigte staan als wachters om het erf en fraaie groepen vormen zij, met schuren en wagenhuizen, de ruwe hekken, de zware zandsporen, de groene graspleintjes, het bonte vee onder hun breed uitgeslagen takken."

Zo beschreef Ds Craandijk in 1880 het scholtegoed Roerdink.

Meer dan honderd jaar later kan men nog altijd dezelfde sfeer bij 'Raort' proeven. De grote scholtenboerderij met zijn bijgebouwen geeft nog altijd blijk van de vooraanstaande positie die de hoofdbewoner nog tot ver in deze eeuw in de lokale samenleving innam.

GPSwalking.nlAl in 1225 wordt Roerdink genoemd. Het was eeuwenlang een belangrijk hofgoed, horig aan het Huis Bredevoort. Een hofgoed werd geleid door een scholte. Deze vertegenwoordigde de grondeigenaar, maar was -net als een groot deel van de lokale bevolking- een horige.

De scholte moest ervoor zorgen dat de hofhorigen hun verplichtingen goed nakwamen, maar had ook zelf verplichtingen. Zo moesten de Roerdinks tot 1628 hout voor de bakoven en brouwerij op het kasteel van Bredevoort afleveren.

En waren er verplichtingen op gebied van verzorging van de kasteelheer tijdens diens jachtpartijen, maar levering van rogge en koren werd ook opgelegd.

BGPSwalking.nlezit
Waar in de loop der eeuwen de macht van de adel begon te tanen, nam die van de scholten juist omgekeerd evenredig toe. Na de Franse revolutie werden zij zelfs de eigenaren van de grond. Het werden herenboeren, die hun bezit aanzienlijk uitbreidden.

Zo kreeg Roerdink, na de markeverdeling in het Woold rond 1850,180 hectare van de in totaal 550 hectare woeste grond in deze buurtschap in handen.

Roerdink heeft niet meer de macht van weleer. Maar op het hoogtepunt van haar bloei zouden liefst 86 pachtboerderijen onder de scholte hebben gevallen. Eén daarvan was de honderden jaren oude pachtboerderij Roerdinkschoppe, dat bijna aanpalend aan de scholtenboerderij is te vinden.

GPSwalking.nlStijlvol
Een stijlvol boerderijtje dat nog altijd tot Roerdink behoort, staat aan de overzijde van de weg. Het heet Roerdink-Schaapskot, wat waarschijnlijk aangeeft dat deze mooi verbouwde boerenhofstede niet altijd dezelfde functie heeft gehad.

Op deze boerderij wonen Jan en Dinie Huetink, nazaten van de familie Roerdink. Zij waren tot voor enkele jaren de hoofdbewoners van Roerdink, waar nu zoon Gerhard zijn bedrijf heeft. Jan en Dinie hebben de bakens verzet en drijven, fraai verscholen in het groen, nu camping Roerdinkhof.

De scholten
De scholten waren een klasse van rijke, horige boeren die tussen 1600 en 1900 de rechten van de vroegere adellijke grond-heren overnamen. Zij maten zich daarbij een grootse levensstijl aan.

GGPSwalking.nlebonden aan het hof
In de Middeleeuwen waren alle Winterswijkse boeren horig. Ze konden niet zomaar huis en haard verlaten, maar ze konden ook niet van de boerderij worden gezet. Horige boeren behoorden tot een hof, bijvoorbeeld dat van de graven van Lohn, of van de abdissen van Vreden.

Van echte scholten en tegederscholten
Elk hof stond onder de dagelijkse leiding van een scholte, een edelman die de hofheer vertegenwoordigde. Op de hofdagen, wanneer het hele hof in de openlucht vergaderde, moesten de belangrijkste horige boeren de scholte "met raad en daad' bijstaan. Deze raadsleden of bijzitters werden "tegederscholten" genoemd.

GPSwalking.nlEen geslaagde machtsgreep
Nadat Winterswijk rond 1600 bij Nederland was gevoegd, konden de oude Duitse hofheren hun rechten hier niet goed meer handhaven. Daardoor wisten de tegederscholten zich tot het nieuwe gezag in Winterswijk te ontwikkelen.

Al rond 1650 lieten ze zich niet meer als tegederscholte maar als scholte aanspreken, een essentieel standsverschil.

In 1468 verleende Heer Hendrik van Gemen aan Henrick Roerdinck en Egbert Meerdynck, " mijne hofflued" het recht om als tegeder op te treden op de hofdagen bij de Rosenboom.

Hun belangrijkste taak was om in het openbaar te "getuigen wat recht was", met andere woorden, te verklaren wat het hofrecht en de oude gewoonten in een bepaalde kwestie voorschreven. Men noemds dat "tuugen" of getuigen en daarvan is de term "tegeder" afgeleid.

GPSwalking.nlEen uitgekiende trouwpolitiek
De "nieuwe' scholten trouwden na 1700 nog slechts onder standgenoten, d.w.z. met andere scholtenfamilies. De erfenis werd niet verdeeld onder alle kinderen, maar in één hand bijeengehouden. De oudste zoon erfde dus alles, terwijl de andere kinderen op de familieboerderij een bestaan werd geboden.

De revolutie voltooid
De scholtenfamilies groeiden zo uit tot een rijke boerenadel, die zich als de rechtmatige eigenaar beschouwde van alle boerderijen die tot het voormalige hofgoed behoorden.

De bewoners daarvan hielden de oude horige verplichtingen. Bijvoorbeeld om op de zogenoemde "Helpedagen" te komen werken op het hof van de scholte. De scholten kochten uiteindelijk zelfs de oude adellijke havezaten van Winterswijk op. Bij een proces in 1821 werd de toen al 150 jaar bestaande situatie juridisch vastgelegd.

GPSwalking.nlHalve scholten
Het burgerlijk wetboek dat in 1838 werd ingevoerd, dwong de scholten om hun bezit gelijk onder alle kinderen te verdelen. Vanaf dat moment kregen jongere zoons één van de voormalige pachtboerderijen toegeschoven. Die werden dan als "halve scholte" beschouwd.

Meestal werden die boerderijen ook flink opgewaardeerd en zo breidde de zichtbare aanwezigheid van de scholtenfamilies in Winterswijk zich steeds verder uit.

De scholtenboerderij
In de 19de eeuw zien we het typerende scholtenhuis ontstaan. Dat heeft de vorm van een herenhuis dat dwars vóór de oude boerderij is geplaatst. Veel scholtenboerderijen hebben rond 1900 'de kont gekeerd", dat wil zeggen dat ze bij een verbouwing omdraaiden, om front te maken naar de weg.

GPSwalking.nlDe oude toegangsweg tot het erf werd dan een rustieke bomenallee, waarmee het scholtengoed yan boerderij tot landgoed werd omgetoverd.

We komen nog een rustpunt tegen waar we even neerstrijken voor een koud blikje limonade. Ook hier zelfbediening. Het geld dat we verschuldigd zijn mogen we in een "brievenbus" doen dat vastgebonden aan een dikke boom zit.

Zo is het wel handig om wat los geld bij ons te hebben.

Dan gaan we verder voor het laatste deel van de wandeling waarbij we via Berenschot weer bij de auto terugkomen.

GPSwalking.nlBerenschot
Watermolen Berenschot of de Nieuwe Molen. De molen was in 1652 in bezit van Pleckenpol, maar kan wel van oudere datum zijn. Bijna alle watermolens zijn oorspronkelijk eigendom van adel of kloosters.

Watermolens komen alleen in het "oosten" van het land voor, omdat het verval groot genoeg moet zijn om een waterrad aan te drijven. De molen die te bezoeken is en een restaurant herbergt, ligt bij een prachtig natuurgebied, de Bekendelle. Bij de molen bevindt zich ook een Toeristisch Overstap Punt.

Deze watermolen in de Slinge behoorde oorspronkelijk tot de havezate Groot-Pleckenpol. De oudste vermelding is uit 1652. De molen bestond toen uit twee vakwerk molenhuizen op natuurstenen fundament.

GPSwalking.nlIn het linker molenhuis werd lijnolie geslagen uit vlas (bijprodukt: veevoederkoeken) en in het rechterhuis werd graan gemalen. De molen is stap-voor-stap versteend terwijl de graanmolen werd uitgebreid. Bij een verbouwing in 1921 zijn alle aanbouwen onder één dak gebracht en werd de huidige voorgevel aangebracht.

De oliemolen is in 1862 vervangen door een windmolen, ter plaatse van het huidige parkeerterrein. Die molen werd echter al weer stilgelegd in 1898, van zijn bovendeel ontdaan en tenslotte gesloopt. Zijn werk werd in de 20ste eeuw overgenomen door het elektrisch aangedreven veevoederfabriekje, waarvan de gebouwen nog steeds bestaan.

GPSwalking.nlHet maalmechaniek bestaat uit een op het waterrad aangesloten raderwerk, dat twee molenstenen (wit) in beweging brengt. De kleinste raderen kunnen worden losgekoppeld, om het malen naar believen te onderbreken. Met een ander aankoppelbaar mechaniek konden meelzakken worden opgetakeld naar de zolder.

Op de kadastrale kaart van 1830 zien we de dubbele molen met erboven het molenaarshuis. Het ronde perceel rechts, is vermoedelijk de voormalige stuwvijver, waarin water werd verzameld om in droge tijden door te kunnen werken. Mogelijk liep er een omloop, een kanaaltje, langs de molen om het wateroverschot af te kunnen voeren, als de stuwvijver vol was. Links van de molen ligt de molenkolk, die is ontstaan door uitschuring van het vallende water. Dat was een favoriete plek om te zwemmen, te wassen of om paarden te drenken.

GPSwalking.nlDe molen draait alleen nog op molendagen en is te bezichtigen als het restaurant open is.

Vistrap
U staat hier boven op een vistrap. Deze vistrap zorgt ervoor dat vissen zoals de beekprik, kopvoorn, serpeling en winde de stuw Berenschots watermolen kunnen passeren en verder de Boven Slinge op kunnen zwemmen. Ze gaan daar op zoek naar voedsel en naar een geschikt gebied om eitjes te leggen.

Hindernissen
Stuwen, sluizen, gemalen, maar ook watermolens, vormen vervelende hindernissen voor vissen tijdens hun levenstocht. Vaak laten ze zich stroomafwaarts van de stuw vallen maar dan kunnen ze niet meer terugzwemmen om bovenstrooms eitjes af te zetten. De voortplanting raakt daardoor verstoord, met als gevolg een eenzijdige visstand.

GPSwalking.nlDoor op meerdere plaatsen in de Boven Slinge vispassages aan te leggen, kunnen vissen de stuwen passeren en stroomopwaarts zwemmen. Hun leefgebied wordt zo groter.

De Wit
Deze vispassage is een metalen bak die uit 36 kamertjes bestaat met een onderling hoogteverschil van 6 cm. De kamertjes zijn met elkaar verbonden door openingen die ten opzichte van elkaar verspringen. Hierdoor ontstaat variatie in stroming, zodat de vis nu en dan kan uitrusten.

Dit soort vispassages leggen we vaak aan op plekken waar weinig ruimte is, zoals hier. De naam is afkomstig van de bedenker.

RGPSwalking.nloutebeschrijving
Vissen zwemmen bij het zoeken naar paaiplaatsen intuïtief tegen de stroom in. Daarom lokken we vissen met stroming - een zogenaamde lokstroom - de vispassage binnen. Door te zorgen dat de stroming vanuit de vispassage sterker is dan de stroming die vanaf de stuw komt, zwemt de vis de goede kant op.

De lokstroom moet niet te sterk zijn want dan kunnen kleinere vissen er niet tegen in zwemmen. Af en toe tellen we hoeveel vissen en welke soorten vis er door de vispassage zwemmen. Zo controleren we of de passages goed werken.

De serpeling
Het leven van een vis begint als eitje, klevend aan waterplanten of verborgen tussen het grind op de beekbodem. Het eerste levensjaar is een vis het meest kwetsbaar en afhankelijk van een goede leefomgeving. Er liggen immers allerlei gevaren op de loer.

GPSwalking.nlDe jonge vis laat zich meevoeren met de stroom op zoek naar voedsel om op te groeien. Als de vis geslachtsrijp wordt, trekt de vis stroomopwaarts om op zijn beurt weer eitjes af te zetten of te bevruchten.

En dan zit deze mooie wandeling er ook weer op. Onderweg zijn we het nodige te weten gekomen over de scholten. Niet voor niets worden sommige gebieden hier als Scholtengoed aangeduid.

En we hebben kunnen genieten van het fraaie Achterhoekse landschap met de vele doorkijkjes en de mooie boerderijen. Het is goed toeven in de Achterhoek. We gaan terug naar de camping om nog even verder te genieten.

Wandel ze.

Geraadpleegde websites:

POI's

  • Berenschot N51.9469 E6.7053
  • Boven Slinge N51.9452 E6.7050
  • Lammers N51.9175 E6.6924
  • Picknickhut N51.9025 E6.7030
  • Picknicktafel N51.9274 E6.6877
  • Roedinkhof N51.9093 E6.7161
  • Rustpunt N51.9255 E6.7048
  • Scholtengoed N51.9180 E6.7146
  • Starr/finish/parkeerplaats N51.9466 E6.7042
  • Zelfbediening N51.9054 E6.6967
  • Zwerfsteen 1 N51.9216 E6.6894
  • Zwerfsteen 2 N51.9135 E6.7148
Acties
Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst
Startlocatie

Reacties


Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.