Droebels Zieuwent

Korte beschrijving

Een unieke droebelwandeling! Droebels?? In de omgeving van Lichtenvoorde in Gelderland, meer om precies te zijn, rond Zieuwent liggen verspreid een twintigtal Droebels. Een droebel is een minigehuchtje van een drietal boerderijen. Zo’n groepje boerderijen behoort meestal toe aan eenzelfde familie en draagt dan ook hun naam. Op deze wandelroute zullen we een 11 droebels passeren.

Verder gaan we genieten van het mooie landschap. Het landschap ligt tussen twee rivieren, beken die voor de afwatering zorgen van het oorspronkelijk moerassig heidegebied. Het zijn de Baakse Beek en de Veengoot. Het landschap is al heel oud. We gaan dat zien.

Niet alleen zien we singels en wallen, maar ook de herstelde kerkenpaden door het veld. Met zoveel droebels bestaan diverse paadjes naar de kerk. Enigszins verdwenen vanwege herverkaveling, maar inmiddels weer deels hersteld. De kerk die we de hele wandeling als een centraal baken kunnen zien is de Sint-Werenfriduskerk te Zieuwent.

Heel veel plezier toegewenst. Fijne wandeling. Een droebelwandeling.


Kenmerken
Startpunt: Zieuwent : P Kerk
Startlocatie: Gelderland , Nederland
Coördinaten N52.004000 E6.519000
Afstanden: 18 km
Type: Akker, Beek, Cultuur, Dorp, Open, Rivier, Wei
Begaanbaar: Goed
Rolstoel: Niet toegankelijk
Honden: Aangelijnd
Horeca: Bij start
Gelopen op: 02-06-2020

Route informatie

Een GPS wandeling van 18 km bij Zieuwert in de Achterhoek.
De paden op deze wandeling zijn goed begaanbaar.
Van deze wandeling is zowel een Track als een WPT-Route beschikbaar.
Er zijn geen verkortingen beschikbaar.
Wel is er een alternatief voor als u met uw hond deze wandeling wilt lopen.
Bij het startpunt is er een horecagelegenheid. Onderweg komt u een koffie/theetuin tegen.



Langere beschrijving

GPSwalking.nlStart/finish/parkeerplaats N52 00.230 E6 31.169
We starten op de Parkeerplaats bij de kerk van Zieuwent. Een bijzondere kerk.

Alleen al rond de kerk is het genieten geblazen. Er is veel te zien. En voor diegene die graag met een terrasje beginnen. Ook die staat op u te wachten langs de kerk.

Het klokje
Het klokje hierboven me het opschrift Foli Dei Gloria (alleen aan god de eer) dateert uit 1765. De naam van de klokkengieter en waar het in de periode 1765-1795 dienst heeft gedaan, is niet bekend.

Bij voltooing van de oude Werenfriduskerk (z.g. Waterstaatskerk) in +/- 1795, krijgt het klokje een plaats in de toren van deze kerk tot de sloop ervan in 1899/1900.

GPSwalking.nlIn 1905 verhuiste het als geschenk naar de nieuw opgerichte Anthoniusparochie in Nijverdal. Daar hangt het in de noodkerk in een voormalig schaftlokaal van de K.S.W. (Koninklijke Stoomweverij). Na ingebruikneming van de nieuwe Anthoniuskerk in Nijverdal in 1921, keert het kleinnood terug naar Zieuwent voor een plaats in het torentje van het in 1922 in gebruik genomen zusterhuis.

Kort voor de sloop van het zusterhuis in 1979 wordt door een aantal jongeren uit protest tegen de sloop, het klokje uit het torentje van de kloosterkapel ontvreemd. Als na verloop van tijd hierover toch wroeging ontstaat, wordt het anoniem bij een parochiebestuurslid teruggebracht. Sindsdien heeft het binnen in de pastorie van Zieuwent gehangen.  

Dit monument is gebouwd ter herinnering aan de kapel van het zusterhuis (voormalig café Toebes) bewoond door resp. Eerw. Zusters van de orde H. Carolus Borromeus (klooster "Onder de Bogen" te Maastricht en Eerw. Zusters Franciscanessen te Denekamp. Periode 1922-1978.

Opgetekend door B. Venerbosch Zieuwent, september 2013.

GPSwalking.nlAl snel verlaten we het dorp via een kerkenpad, het Rolderspad genaamd, naar droebel ’t Rolder. Bij de dorpskern passeren we de eerste droebel, ’t Hoenderboom. Bij een droebel hoort dikwijls een “’t”, een lidwoord, een “het”. En dus afgeleid van een iets en meestal niet van een “iemand”.

En onderweg valt het nog niet mee om een droebel te herkennen. Gelukkig staat er vaak een bord bij, soms ook niet. En als we zelf de gebouwen gaan tellen dan zijn het er vaak meer, of ze staan zo verscholen in het groen dat tellen zowiezo niet mogelijk is.

Zieuwent N52 00.249 E6 31.185
Zieuwent is een van de kerkdorpen van de gemeente Oost Gelre in de Achterhoek, in Gelderland. Het dorp telt ongeveer 2.015 inwoners.

In het plaatselijke Achterhoeks wordt Zieuwent aangeduid als 't Söwent, dus als 'Het Zieuwent'. Het Zieuwent, in de middeleeuwen geschreven als het 'Synwede', betekent oorspronkelijk 'lage weide' ofwel moerassig gebied. Het lag in het noordwestelijk deel van de latere gemeente Lichtenvoorde en het zuidelijk deel van de latere gemeente Ruurlo.

GPSwalking.nlDit laatste deel, Zieuwent onder Ruurlo, werd en wordt officieus nog steeds ook wel aangeduid als ’t Achter-Söwent, dus als "Het Achter-Zieuwent". De streek maakte deel uit van het Berlewalde, een naam die in het begin van de 21e eeuw aan de vergetelheid is ontrukt.

In de directe omgeving rond Zieuwent liggen 20 droebels. Deze zijn heel specifiek voor deze begrensde omgeving. Nergens anders komen we droebels tegen. Hoe komt dat?

Moerassig laagterras N52 00.196 E6 31.174
Droebel ’t Hoenderboom.

Om dat te weten te komen moeten we heel ver terug in de tijd. Het begint al met de IJstijden. De ondergrond is voor een groot deel gevormd tijdens twee ijstijden, in perioden 200.000 en 50.000 jaar geleden.

GPSwalking.nlIn de eerste ijstijd is veel zand en grind afgezet, en vooral een laag keileem onder de druk van de schuivende ijsmassa’s. Keileem laat slecht water door naar de ondergrond, en dit zorgt voor de natte bovengrond.

Zieuwent ligt landschappelijk gezien op het laagterras ten westen van het Oost-Nederlands Plateau. Ten oosten van Lichtenvoorde ligt dat plateau op een hoogte van 30 meter; ten westen van Lichtenvoorde ligt het laagterras op 20 meter. De terrasrand maakt de steile helling zichtbaar.

Maar het laagterras ligt vrij vlak: 2km ten oosten van Zieuwent ligt het terrein op 18,5m en 2 km ten westen is dat gedaald naar 17,7m. Over een strook van 4 km minder dan één meter lager. In het verleden bleef het water op dit laagterras staan. Het bleef moerassig.

In de tweede ijstijd speelde opnieuw de wind een belangrijke rol. Droge zandige plekken verstoven, waardoor lagere vlaktes gevormd werden. Waar het zand nat was, was het plakkerig en groeide het aan tot er dekzand heuveltjes of langgerekte dekzandruggen ontstonden, die één of twee meter uitstaken boven de omgeving. Die heuveltjes, dat zijn de droebels!

GPSwalking.nlMariakapel Rolaspad N52 00.196 E6 31.521
Deze kapel werd in 1946 onthuld. De ontwerper was J. Alma en de bouwers waren vader en zoon Hummelink-Stieneman. Deze kapel is van baksteen en heeft een zadeldak met dakpannen. Het staat binnen een gemetselde omheining.

Aan de voorzijde bevindt zich een spitsboog met aan beide kanten bloembakken. In de nis van de kapel hangt op de achterwand-onder een spitsboog met kruis-een icoon met afbeelding van Maria met Christuskind op haar schoot. Op een steen onder de icoon staat de tekst: Deze Mariakapel werd gebouwd door de onderduikers 1940-1945 als dank en waardering voor de inwoners van Zieuwent en omgeving, om hun overgrote gastvrijheid en talrijke offers. O.L Vrouw van altijddurende bijstand bid voor ons.

De ontwerper Alma was onderduiker bij de familie Lentjes in Zieuwent. Het kapelletje is destijds door pastoor Bergervoet ingewijd op voorwaarde dat het kerkbestuur van Zieuwent niet verantwoordelijk zou zijn voor het onderhoud en de verzorging ervan. De familie Hummelink heeft daarop die taak op zich genomen. Bron: Willem van Aalten

GPSwalking.nlDroebels N52 00.086 E6 31.853

Droebel ’t Rolder, vier huizen.

Op deze droebels ontstonden clusters van boerderijen. De droebels vervulden ook een sociale functie, vooral in de winter wanneer door hoog water en slechte wegen de bewoners op elkaar aangewezen waren. De erven achter de boerderijen lagen vaak tegen elkaar aangesloten, zodat de boeren op de centrale ruimte konden dorsen en de oogst bewerken. Kinderen konden er spelen en de vrouwen waren er gezamenlijk aan het werk. Zo konden stropers, landlopers en ander gespuis op afstand worden gehouden. Ook boden de droebels bescherming tegen rondtrekkende bendes en soldaten.

GPSwalking.nlDroebels als De Wopereis, 't Rolder en 't Spekschoor, d'n Tute en 't Rietberg zijn nog bestaande resten van vroegere droebels. Er stonden meer boerderijen dan nu het geval is, in de loop van de tijd zijn er meerdere afgebroken. Er zijn nu nog ruim 20 droebels over in Zieuwent.

Berlewalde / Wildernis N51 59.965 E6 31.803
Hoe zijn ze ontstaan? We gaan door de tijd heen en beschrijven de landelijke ontwikkeling.

Dat begint bij het oerbos. Het Berlewalde is een verdwenen middeleeuws bos dat ten noordwesten van Zieuwent lag. De exacte locatie is niet bekend; in 1294/1295 wordt het in de rekening van graaf Reinoud I van Gelre genoemd.

GPSwalking.nlToen de mens overschakelde op de landbouw verdween het oerbos snel, het eerst van de hogere delen van het landschap waar akkers werden aangelegd. Grazend vee versnelde de aftakeling van het omringende bos.

Het resultaat was dat al in de IJzertijd, omstreeks 2500 jaar geleden, een halfopen parklandschap was ontstaan, waarin cultuurland werd afgewisseld door struikgewas en restanten bos. Alleen het lage, moerassige midden ter hoogte van het Synwede, bleef tot ver in de middeleeuwen een bosrijke wildernis, afgewisseld met venen. Grote delen van het moerassige gebied waren begroeid met elzenbroekbos.

GPSwalking.nlFranken N51 59.785 E6 31.727
Doebel ’t Kevelder, 13 huizen.

De Romeinen hebben in deze omgeving weinig cultuur gebracht. Ze bleven ten zuiden van de grote rivieren. De invloed hier kwam vooral uit het oosten. Al in het midden van de zevende eeuw lag dit gebied in de invloedssfeer van de Franken die tot het christendom werden bekeerd.

Toen in 726 de Frankische macht in het rivierengebied definitief gevestigd was, schonk Karel Martel de landgoederen rond Elst aan de Utrechtse bisschop Willibrord (ca. 658-739). Hier komt Sint-Werenfridus om de hoek kijken.

Sint-Werenfridus N51 59.891 E6 31.250
Sint-Werenfridus (+ Westervoort, 14 augustus 760) was een Ierse prediker en de patroonheilige van Elst. Hij predikte in de 7e en 8e eeuw na Chr. in de Betuwe het christendom, in het rijk van de Friese koning Radboud. Later is hij heiligverklaard.

GPSwalking.nlWerenfridus maakte deel uit van het benedictijnerklooster van Rathmelsigi in Ierland. Hij ging rond 690 naar het land der Friezen en kreeg de taak om in het westelijk deel daarvan het evangelie te prediken.

Werenfridus zetelde zich aanvankelijk in het huidige Wervershoof (NH), waar zijn priesterwoning stond, maar trok later via Dorestad door naar de Betuwe, de Achterhoek en het gebied daaromheen, om ook daar de christelijke leer te verspreiden.

Werenfridus stierf op 14 augustus 760 in Westervoort en werd begraven in de kerk in Elst.

Waarom vernoem ik hem hier? Omdat we hier in een erg katholieke omgeving wandelen en de kerk van Zieuwent gewijd is aan dee Sint Werenfridus.

GPSwalking.nlKerkenpaadjes N51 59.860 E6 31.102
Hazenpad.

Tussen 1800 en 1950 liepen er overal rond het dorpje Zieuwent kleine paadjes. Deze waren vaak onverhard en zo smal dat er geen karrespoor overheen kon. Deze paadjes vormden de verbinding tussen boerderijen, droebels en de kerk van Zieuwent.

Noodgedwongen liep men over elkaars grondgebied waardoor een ongeschreven maar gerespecteerd recht van overpad ontstond. Zo konden de mensen naar de dagelijkse mis lopen en later werden het ook schoolpaden.

Sommige van deze zogenaamde ´kerkepaden´ zijn niet zo lang geleden mooi opgeknapt en de meeste inwoners van Zieuwent zullen ze wel kennen (6). Een paar oude smalle paden van vroeger die heel veel werden gebruikt zijn op dit moment geen onderdeel van de opgeknapte kerkepadenroute.

Woongemeenschappen N51 59.579 E6 31.074
Droebel ’t Donderwinkel, 6 huizen.

GPSwalking.nlOndanks de moeilijkheden door natte omstandigheden kwamen mensen in dit gebied wonen. Je vraagt je af: waarom juist hier? In Zieuwent kwamen vier landschapstypen bij elkaar: moeraslandschap, heideontginningslandschap, beekdallandschap en het kampenlandschap. Hierdoor hadden de mensen alles wat ze nodig hadden om te overleven. De voedselrijke gronden rondom de beek waren belangrijk om te hooien voor het vee.

De houtwallen en singels werden gebruikt als brandhout of voor timmerhout en gebruikshout. Daarna werd hout als brandstof ingeruild voor kolen, olie en gas, en werd het hout niet meer geoogst. De heidevelden waren belangrijk voor de schapen en het plaggen voor de potstal. De kampen werden gebruikt om te wonen en de gewassen op te verbouwen. Door invloeden van de mens zoals de komst van de kunstmest, ruilverkaveling en schaalvergroting zijn deze landschapstypen tegenwoordig bijna niet meer zichtbaar in het landschap.

Er wordt gezegd dat Zieuwent tot ongeveer 1950 klimaatneutraal was! Zie https://zieuwentsbelang.nl

GPSwalking.nlSyenwede N51 59.750 E6 30.851
In 1059 wordt er gesproken over Syenwede, laaggelegen weide of bos. De eerste bewoners, voornamelijk boeren, gingen op de hogere drogere dekzandruggen en –heuveltjes wonen. In Zieuwent zijn deze hoge droge gebieden niet groot. Soms konden zich verschillende mensen bij elkaar vestigen. Soms waren de dekzandkopjes zo klein dat er maar één boerderijtje kon staan met wat bouwland

eromheen. Dit zijn de kleinste ‘kampen’ of ‘eenmansessen’. Boeren woonden en verbouwden hun gewassen op de verhogingen in het landschap. Doordat het gebied zo moeilijk begaanbaar was in verband met de nattigheid in vergelijking met de omgeving, was de bevolking erg op elkaar aangewezen. In de wintertijd was het heel gewoon, dat de gebieden tussen de heuveltjes onder water stonden of erg drassig zijn.

GPSwalking.nlOverstromingen N51 59.550 E6 30.400
In de winter stonden grote delen van Zieuwent bijna onder water of was het erg drassig. Deze natte omstandigheden bracht grote beperkingen voor de landbouw en leefbaarheid met zich mee.

Om dit te verbeteren werden al vroeg ontwateringmaatregelen genomen, zoals het graven van sloten en graven/kanaliseren van beken.

Tegenwoordig is de afwatering geregeld door de Veengoot aan de zuidwestkant van Zieuwent en de Baakse beek (voorheen de Molenbeek) die dwars door het gebied loopt aan de noordzijde.

Bordjes met Akkerrandenbeheer komen we onderweg veelvuldig tegen.

GPSwalking.nlAkkerrandenbeheer N51.9979 E6.4925
Op deze locatie is door de eigenaar een akkerrand ingezaaid ter bevorderingen de biodiversiteit in dit gebied. De agrariër heeft er voor gekozen een klein deel van zijn areaal landbouwgrond in te zaaien met een mengsel van zaaizaad bestaande uit diverse (12 soorten) granen, koolsoorten en kruiden.

Deze veelheid aan gewassen zorgt tijdens een groot deel van de zomer en herfst voor een gevarieerde bron van voedsel voor een groot aantal insecten- en vogelsoorten. Daarnaast wordt het landschapsbeeld versterkt door de vele, uiteenlopende kleuren van deze bloeiende soorten gedurende een groot deel van de zomerperiode.

GPSwalking.nlIn de winterperiode bied de ruigte die is ontstaan (en die tot en met het voorjaar intact blijft) dekking en voedsel aan vele diersoorten. Deze akkerranden zijn met name van groot belang voor de Patrijs. Een soort die de laatste decennia sterk in aantal gedaald is en hierdoor bedreigd werd in zijn voortbestaan. Mede door deze akkerranden, een mooi voorbeeld van natuurinclusieve landbouw, neemt het aantal patrijzen weer toe.

Deze akkerrand is tot stand gekomen door een samenwerking van de eigenaar, de Agrarische Natuurvereniging Groen Goed, collectief de VALA en de Provincie Gelderland in het kader van het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb).

GPSwalking.nlAfwateringskanalen N51 59.902 E6 29.729
De Graaf van Gelre liet rond het jaar 1250 een afwateringskanaal graven, daarna werd voor 12 boerderijen grond uitgegeven. In ruil voor de grond leverden de boerderijen tarwe, bonen, gevogelte, varkens en hout aan het Hof van Gelre.

Mensen die op deze goede plekken grond wilden ontginnen betaalden aan het Hof, deze betalingen noemde men ‘thins’. Er was echter ook vrije vestiging in het Zieuwent, waardoor de bevolking niet zo dienstbaar werd aan de kastelen en havezaten als in omliggende bewoningen het geval was.

GPSwalking.nlVeengoot N51 59.824 E6 29.414
Het merendeel van de Veengoot is gegraven ten behoeve van drainage van voormalige moerassen bij de terrasrand en in het centrale bekken. De waterstand in het gebied wordt gereguleerd door het Waterschap Baakse Beek.

Tussen 1926 en 1940 werden er in het kader van de werkverschaffing verscheidene projecten uitgevoerd om de wateroverlast in de winter en de zomer te beperken. De afvoercapaciteit van zowel de Baakse Beek als de Veengoot werden vergroot en veel secundaire waterlopen in het gebied werden verruimd en uitgediept.

De Veengoot is een genormaliseerde en ruim gedimensioneerde watergang. Op verschillende trajecten zijn de oevers van de Veengoot natuurvriendelijk ingericht (ter hoogte van het Wolfersveen, bovenstrooms stuw ‘t Sikkeler en nabij Huize Onstein).

GPSwalking.nlNabij de Zanddijk in Halle is de beek verlegd voor een natuurlijker inrichting. Ook enkele zijtakken van de Veengoot zijn lokaal natuurvriendelijk ingericht, waaronder delen van de Lindese Laak.

De Veengoot is niet het gehele jaar watervoerend en tijdens droge periodes vallen de bovenstroomse delen van de watergangen droog. Om het peil te regelen zijn in de Veengoot 13 stuwen geplaatst.

Geen van de stuwen zijn vispasseerbaar. De Lindense Laak valt regelmatig droog, net als veel aanvoerende waterlopen in de bovenloop van het stroomgebied.

We lopen van de ene naar de andere Droebel. Soms is het goed kijken, op andere punten worden we geholpen door een bordje.

GPSwalking.nlWelvarende 19e eeuw N52 00.224 E6 29.224
Droebel ’t Reetbarg, 3 huizen

Zieuwent was in de 19e eeuw uitgegroeid tot een welvarend dorp. Dit kwam door de goede kwaliteit vlas die hier verbouwd werd. Rijke textielbaronnen uit het noorden kochten hier hun vlas in. Zodoende heeft Zieuwent haar eigen kerk kunnen bouwen in 1899.

Toen de kerk gebouwd was, moest deze nog wel afbetaald worden. De pastoor had hiervoor de ‘vlasmeisjes’. Deze meisjes werden door de pastoor op pad gestuurd naar de rijkere vlasboeren (de pastoor hield goed in de gaten wie er net vlas verkocht had) om hun charmes in de strijd te gooien bij het inzamelen van geld. In 2013 is het laatste vlasmeisje op 95 jarige leeftijd overleden.

GPSwalking.nlOntginningen N52 00.201 E6 29.512
Rond 1900 is bijna het gehele gebied ontgonnen, op een paar kleine moerassen (bijvoorbeeld de Riette) en heidevelden na. Op de kampen ontstaat door de ontginning een aaneengesloten kleinschalig landschap met om elke akker een houtwal. Het broek is ook ontgonnen. Hier ontstaat een kleinschalig landschap met sloten en greppels en op de randen veel elzensingels.

De graslanden werden gebruikt als hooilanden (ook wel ‘maten’ of ‘maatjes’ genoemd) of er werd vee geweid. Er waren ook boeren die in het dorp woonden en in ’t Broek hun vee lieten lopen of hun hooilandjes hadden. In 1905 waren er 176 gemengde boerenbedrijven in Zieuwent met samen 590 ha bouwland en 620 ha weiland (gemiddeld 3,35 ha bouwland en 3,52 ha weiland per boer). De grote boeren hadden ca.10-20 ha weiland met ca. 8 koeien.

De overige boeren hadden gemiddeld 3 ha weiland met ca. 1-4 koeien. In die tijd werd er een grote diversiteit aan landbouwgewassen verbouwd: rogge, haver, aardappelen, spurrie, knollen, boekweit, tarwe, gerst, koolzaad, vlas, bieten, koolraap, wortels, boerenkool, mais en klaver. Dit allemaal op honderden perceeltjes!

GPSwalking.nlBoerderijtypen N52 00.389 E6 29.597
Droebel Jenteri'Je, 3 boerderijen.

Ondanks verschillen in landbouw en economische situatie behoren alle boerderijen in Gelderland tot de hallehuisgroep. Deze in de middeleeuwen ontstane boerderijvorm voor het gemengde bedrijf heeft als hoofdkenmerk dat woon-, stal-, werk- en tasruimten onder één dak zijn gecombineerd. Dit boerderijtype komt met name voor in Midden- en Oost-Nederland en het aangrenzende deel van Duitsland.

In de middeleeuwen vertoonden de boerderijen in verschillende streken nog veel overeenkomsten. Later ontwikkelden zich door agrarische specialisatie verschillende varianten. De laatmiddeleeuwse hallehuisboerderij, ook wel “los hoes” genaamd, had een rechthoekige plattegrond, ankerbalkgebinten, een brede middenbeuk en lage zijmuren. De woning, koestal, schuur en werkplaats bevonden zich in één ongedeelde ruimte.

GPSwalking.nlDit type los huus is helemaal verdwenen, maar de basisvorm met vooraan het woonhuis, daarachter de koestal en daar weer achter de tasruimte is blijven bestaan.

Merk ook op dat de boerderijen haaks op de straat staan (Geldt ook voor veel oudere huizen in het dorp zelf). De huizen uit de middeleeuwen zijn verdwenen, maar de ontginningsboerderijen uit de beginjaren van de 20e eeuw hebben allemaal rode pannen.

Een kapel is een welkome afwisseling tussen alle Droebels. Gelukkig zit er nog wat geld in onze portemonee zodat we 4 kaarsjes kunnen aansteken voor iemand die zwaar ziek in het ziekenhuis ligt.

Fatima kapel N52 00.266 E6 29.656
Fatima kapel op de grens van Mariënvelde en Zieuwent aan de Oude Ruurloseweg in het buurtschap "de Wopereis". Deze kapel werd op 8 december 1949 onthuld, en de ontwerper was B. Holkenborg. De kapel is gemaakt van baksteen en heeft aan de voorzijde een nis in de vorm van een spitsboog.

GPSwalking.nlHet heeft en zadeldak met geglazuurde dakpannen, en twee kleine glas-in-lood ramen in de zijmuren. Rondom is een omheining gemaakt van metalen buizen tussen gemetselde kolommmen. In de nis staat een beeld van Onze Lieve Vrouw van Fatima, gekleed in lichtblauw gewaad.

De kapel werd opgericht als dank voor de bevrijding, de goede afloop van het onderduiken en het ontkomen aan de opsporing van de Duitse bezetters tijdens de tweede wereldoorlog. Op de achterzijde van de kapel zijn drie paneeltjes van cement gemaakt met daarin de namen van de oprichters en weldoeners gekrast. Op het houten paneeltje onder het beeld staat: Onze Lieve Vrouw van Fatima bid voor ons geschilderd.

GPSwalking.nlVerkavelingen N52 00.218 E6 29.705
Droebel De Wopereis, 6 boerderijen.

Rond 1600 bestond Zieuwent uit circa veertig verspreid liggende groepjes boerderijen met bouwland, de droebels, en de weilanden ertussen. Ook nu nog kunnen we enkele van deze droebels herkennen in het landschap.

Helaas niet meer alle droebels, want veel is er veranderd in de loop der tijden, met name na de ruilverkaveling van de zestiger en zeventiger jaren van de vorige eeuw: bouwgronden en weilanden zijn samengevoegd, land is geëgaliseerd, omheiningen van levend hout zijn grotendeels verdwenen en menig oude boerderij is gesloopt.

Momenteel kunnen we nog 21 droebels herkennen in Zieuwent. Zie https://mijngelderland.nl/inhoud/verhalen/droebeldorp-zieuwent

GPSwalking.nlBenamingen N52 00.025 E6 29.798
Droebel ’t Spekschoor, 3 boerderijen.

De familienamen waren niet duidelijk genoeg, want velen hadden dezelfde familienamen zoals Hoenderboom, Krabbenborg, Wopereis, Speksgoor, Rouwhorst of Boeckeler. Daarom ontstond er een systeem van bijnamen. De mensen in Zieuwent waren onder hun bijnaam beter bekend dan onder hun officiële familienaam.

Vaak is dat nog steeds zo en dat is voor een buitenstaander niet gemakkelijk te begrijpen. De bijnamen komen in de regel voort uit oude boerderijnamen/erfnamen, die vaak weer te maken hadden met de veldnamen. Zo kom je nergens met het noemen van de naam Wopereis; daar zijn er gewoon teveel van. Je noemt de boerderij- of erfnaam in combinatie met de voornaam. Vaak komt er nog een extra verwijzing bij, zoals de voornaam van de vader.

GPSwalking.nlHet kampenlandschap N52 00.079 E6 30.171
Droebel ’t Sprenkelder, 2 huizen

Het grootste deel van het landschap rond Zieuwent is het zogenaamde kampenlandschap. Dit landschapstype, wat ontstaan is door ontginningen vanaf de 13e eeuw, bevindt zich op de net iets hoger gelegen delen.

Het is een landschap dat gekenmerkt wordt door een afwisseling van hoeven (soms meerdere bij elkaar) en graslanden omzoomd met houtwallen en essen (bouwlanden). In vergelijking met de broek- en heideontginningen is het landschap na de ruilverkaveling nog relatief kleinschalig.

GPSwalking.nlDe bebouwing is vaak geconcentreerd aan de benedenrand van de es. Wegen waren oorspronkelijk bochtig (Oude Ruurloseweg nog steeds!) en percelen onregelmatig van vorm. Op het fragment van de historische kaart uit 1879-1925 is dit goed te zien. De essen zijn ontstaan door opeenhoping van mest en heideplaggen; ze moesten door hun ligging op de arme zandgronden flink bemest worden.

Her en der liggen de essen als een bol in het landschap, de bolle akkers. Vaak waren ze omzoomd met houtwallen die aangelegd zijn als bescherming tegen wildvraat. Langs de essen vind je af en toe nog steilranden met hun karakteristieke begroeiing zoals de eik.

GPSwalking.nlDrooglegging N52 00.375 E6 30.183
Droebel ’t Molder, 2 (3) huizen.

De ontwatering voor 1900 was niet gericht op het handhaven van een bepaald peil en drooglegging maar het afvoeren van op maaiveld aanwezig water. In de 20e eeuw hebben de grootste ingrepen in het oppervlaktewaterstelsel plaatsgevonden. Tijdens de verbeteringswerken en ruilverkavelingen zijn veel watergangen gegraven.

Vergeleken met de situatie in 1900 is de totale lengte aan watergangen in het stroomgebied van de Baakse Beek ongeveer 4x zo lang. Ook zijn veel beken verlegd en rechtgetrokken, maar ook verdiept en verbreed, waardoor hun afvoercapaciteit is vergroot. Het meest ingrijpend was het verbeteren van de Veengoot, hetgeen tot een sterke ontwatering van en lagere grondwaterstand in het gebied heeft geleid. Er werd vooral gestreefd naar verbetering van de afvoer in de zomerperiode.

Om ongewenst lage grondwaterstanden te voorkomen/verminderen zijn er in die werken ook veel stuwen aangelegd. Ondanks maatregelen had het gebied nog tot in diep in de 20e eeuw te kampen met regelmatige (ongewenste) inundaties.

GPSwalking.nlRuilverkavelingen N52 00.702 E6 29.932
Droebel de Huuskeri'Je, 2 boerderijen.

In het gebied zijn diverse ruilverkavelingen uitgevoerd. Dit heeft een grote impact gehad op de ontwatering. In deze projecten zijn niet alleen de watergangen van het waterschap heringericht, maar ook kavelsloten. Het heeft (lokaal) grote impact gehad op grondwaterstanden, inundatierisico, gewasopbrengst en landgebruik.

De volgende verbeteringswerken/ruilverkavelingen hebben vanaf 1950 plaatsgevonden. Hierbij kan onderscheid gemaakt worden tussen de eerste generatie ruilverkavelingen die vooral de landbouw dienden en de tweede generatie waarin naast de optimalisatie van de landbouw ook natuur(ontwikkeling) werd nagestreefd.

GPSwalking.nlBaakse Beek N52 00.993 E6 30.121
Droebel de Kriegeri'Je, 5 huizen. (1884)

De Baakse Beek is de noordelijkste van de twee beken en is van oudsher een aaneenschakeling van min of meer natuurlijke en gegraven delen; de Veengoot is de zuidelijke beek en is om cultuurtechnische redenen gegraven. De Baakse Beek is de centraal gelegen beek in de Achterhoek. De rivier heeft zijn oorsprong in het Korenburgerveen en Lievelde en vloeit via Ruurlo en Vorden naar de IJssel.

De beek verzorgt ook een deel van de afwatering van de landbouwgronden in de Achterhoek. Dit werd vanaf het einde van de 19e eeuw steeds intensiever rond de beek, waardoor de bewoners vaker last kregen van wateroverlast. Daarop werd in 1919 het Waterschap Baakse Beek opgericht, dat de waterstand in het gebied moest reguleren. Tussen 1926 en 1940 werden er in het kader van de werkverschaffing verscheidene projecten uitgevoerd om de wateroverlast in de winter en de zomer te beperken.

GPSwalking.nlNa de Baakse beek komen we langs het mooiste stuk van de wandeling. Helaas is uw hond niet welkom, ook niet aangelijnd. Daarom hebben we een alternatieve route uitgezet waarbij u om het gebied heen kunt lopen.

Baakse Beek en haar oevers N52 00.993 E6 30.121
U kijkt uit over de Baakse Beek en haar oevers. De beek krijgt hier de ruimte. Daar profiteert de natuur van, het beperkt wateroverlast elders en het ziet er ook nog mooi uit! Rechts voor u ligt een particulier landgoed. Verderop (richting de Kunnerij) ligt de Könningsstool Volgens de legende werd daar recht gesproken namens de Koning. De grond dichtbij was laag, vandaar de naam van natuurgebied Leegn Könningsstool {Lage Koningsstoel). In totaal ligt hier nu een aaneengesloten natuurgebied van 25 voetbalvelden.

GPSwalking.nlSlingerende beek met amfibieën en vissen
Tot 2011 waren hier weilanden en akkers. De Baakse Beek was toe kaarsrecht met steile oevers waarop het zevenblad en fluitenkruid groeide. De beek slingert nu weer door het landschap en het omliggende terrein is verlaagd.

De variatie aan natuur neemt hier toe doordat delen van het terrein nu af en toe onder water staan en door een toename van de stroomsnelheid van het water in de smallere en kronkelende beek. Bijvoorbeeld vissen als bermpje en modderkruiper komen hier voor, maar ook verschillende soorten kikkers, salamanders en libellen.

GPSwalking.nlNiet te droog en niet te nat
Door de verandering van ons klimaat krijgen we in de toekomst meer te maken met hevige regenbuien en langdurige droogte. Daarom richt Waterschap Rijn en IJssel beken en sloten zo in dat we in natte perioden op verschillende plaatsen in het stroomgebied water langer kunnen vasthouden.

Zo beperken we wateroverlast elders, in bijvoorbeeld dorpskernen en op landbouwgronden, en wordt het in drogere periodes minder snel te droog. Op deze plek is hiervoor op kleine schaal grond langs de beek geruild voor landbouwgrond elders.

GPSwalking.nlEen stroomgebied op orde
In het stroomgebied van de Baakse Beek en Veengoot werkt het Waterschap samen met betrokken gebiedspartijen aan een duurzaam klimaatbestendig watersysteem.

Daarbij gaat het niet alleen om water maar is er ook aandacht voor de mogelijkheden voor landbouw, natuur, recreatie en cultuurhistorie. Het resultaat van het werk dat u hier ziet, is daar een mooi voorbeeld van. Het draagt bij aan het uiteindelijke doel: een stroomgebied op orde.

Kerkepaden
Dankzij het Schoolpad (komt uit op het schoolplein) en het Otterpad naar boerderij den Otter), is het gebied vrij toegankelijk voor wandelaars en fietsers.

GPSwalking.nlHet idee van deze kerkepaden stamt uit de 17e eeuw. Het katholicisme in de regio werd verboden en veel mensen bezochten stiekem kerkdiensten in boerderijen en schuren op het platteland.

Hiervoor overbrugde men vaak grote afstanden langs slootjes, over bruggetjes, door bossen en over het weiland van de buren. Tegenwoordig zorgen de door Stichting Kerkepaden rondom Zieuwent voor een beter verkeersveiligheid voor de jeugd. Zij hoeven nu niet over de doorgaande weg, maar ze kunnen binnendoor lopen of fietsen.

Op het particuliere landgoed ligt Koffie(S)köpke Olde Moat. Hier kunt u in alle rust genieten van een vers kopje koffie of thee.

GPSwalking.nlKatholiek N52 00.241 E6 31.900
Droebel de Dorsterhuuze, 4 huizen

Zieuwent was tot ver in de 20e eeuw een volledig katholieke plaats, waar letterlijk geen andersdenkenden woonden. Het kindertal van de gezinnen in de jaren vijftig en zestig van die eeuw was groot, gezinnen met 8 à 10 kinderen waren geen uitzondering. In de loop der jaren is de kerk meerdere malen gerestaureerd, in 1992-1993 werd een grote restauratie uitgevoerd.

Tijdens de reformatie kerkten de katholieke inwoners van Zieuwent in de barokke Sint-Franciscuskerk te Zwillbrock of de Kruiskapel in Hemden, beide gelegen net over de grens in het Munsterland. Later werd ten noorden van Zieuwent op de Katershorst een schuilkerk ingericht. Nog later ging men in Harreveld op de havezate naar de statiekerk.

GPSwalking.nlIn 1795 werd een statiekerk ingericht in Zieuwent. Die kerk werd in 1837 uitgebreid. In 1842 werd een nieuwe kerk, een zogenaamde waterstaatskerk ingewijd. Reeds enkele decennia later was deze kerk te klein geworden en werd de huidige kerk gebouwd.

En dan zijn we weer rond. Veel droebels gezien onderweg, maar ook hele mooie stukjes natuur. De zon schijnt er lustig op los en helaas was  Koffie(S)köpke vanwege de Coronacrisis gesloten.

Hetzelfde is het geval als we weer in Zieuwent terug zijn. Ook daar is het gezellige terras nog gesloten.

Sint-Werenfriduskerk N52 00.218 E6 31.127
In 1889 gaf het bisdom toestemming voor de bouw van een nieuwe kerk. De bouwpastoor was pastoor Zanderink. Deze kerk, in neogotische stijl, was ontworpen door de architect J.W. Boerbooms, een leerling van de bekende architect Pierre Cuypers.

GPSwalking.nlAannemer Rodenreijs uit Den Haag nam het werk aan voor een bedrag van fl 130.000. De eerste steen werd gelegd op 30 juni 1898. Op 10 oktober 1899 werd de kerk ingewijd en twee dagen later in gebruik genomen. In de Tweede Wereldoorlog werden de klokken door de Duitse bezetter uit de kerktoren geroofd. In de jaren 90 werd de kerk ingrijpend gerestaureerd.

De kerktoren is 75 meter hoog. Het hoofdaltaar is vervaardigd door de Duits-Nederlandse beeldhouwer Friedrich Wilhelm Mengelberg. De kerk heeft gebrandschilderde ramen van de kunstenaars Henricus Kocken en Schifferstein. De muurschilderingen van de kunstschilder Wijnand Geraedts dateren uit 1925/1927. Het interieur is nog in goede staat en ademt het 'rijke Roomse leven' van de periode rond 1900. Net als de Sint-Calixtusbasiliek in Groenlo, wordt de kerk de "Kathedraal van de Achterhoek" genoemd.

GPSwalking.nlMattheüs Passion
Op goede vrvijdag wordt in de kerk de Mattheüs Passion van J.S. Bach op monumentale wijze opgevoerd.

En zo keren we terug naar de parkeerplaats. Een mooie en afwisselende wandeling rijker. 

Let nog even op het plein. Dat was vroeger het kerkhof behorend bij de kerk. Nu staat er een H. Hartbeeld en een grafmonument van de voormalige pastoor.

De muziekkoepel staat op een eiland in het park.

Startpunt

  • Start/finish/parkeerplaats Kerk Zieuwent N52 00.230 E6 31.169

Geraadpleegde websites:

POI's

  • Afwateringskanalen N51.9983 E6.4954
  • Akkerranden N51.9979 E6.4925
  • Baakse Beek N52.0171 E6.5208
  • Bankje N52.0021 E6.4983
  • Berlewalde / Wildernis N51.9994 E6.5300
  • Binn`kamp N52.0152 E6.5031
  • D`n leeg n` Koningstool N52.0166 E6.5148
  • De Schutterij N51.9893 E6.5209
  • De Voshuzen N52.0165 E6.5084
  • De Wopereis N52.0036 E6.4950
  • Droebel `t Bokeler N52.0121 E6.5158
  • Droebel `t Donderwinkel N51.9929 E6.5178
  • Droebel `t Hoenderboom N52.0032 E6.5195
  • Droebel `t Kevelder N51.9964 E6.5287
  • Droebel `t Molder N52.0062 E6.5030
  • Droebel `t Reetbarg N52.0037 E6.4870
  • Droebel `t Rolder N52.0014 E6.5308
  • Droebel `t Spekschoor N52.0004 E6.4966
  • Droebel `t Sprenkelder N52.0013 E6.5028
  • Droebel `t Tiller N52.0094 E6.5148
  • Droebel `t Waalder N52.0156 E6.4854
  • Droebel `t Zwaogas N52.0090 E6.5252
  • Droebel de Beateri`Je N52.0123 E6.5049
  • Droebel de Dorsterhuuze N52.0040 E6.5316
  • Droebel de Grobberi`Je N52.0141 E6.5124
  • Droebel de Huuskeri`Je N52.0117 E6.4988
  • Droebel de Katershorst N52.0297 E6.5280
  • Droebel de Koolshuuze N52.0281 E6.5143
  • Droebel de Kriegeri`Je N52.0165 E6.5020
  • Droebel de Kunneri`Je N52.0204 E6.5070
  • Droebel De Penteri`Je N52.0181 E6.5017
  • Droebel de Wopereis N52.0044 E6.4969
  • Droebel de Wopereis/Jenteri`Je N52.0064 E6.4932
  • Hazenpad N51.9976 E6.5183
  • Koffie(S)köpke N52.0185 E6.5212
  • Mariakapel OLV Fatima N52.0042 E6.4946
  • Mariakapel Rolderspad N52.0032 E6.5253
  • Mollasdiek N52.0093 E6.4937
  • Muziekkoepel N52.0043 E6.5202
  • Ontginningen N52.0033 E6.4918
  • Otterpad N52.0168 E6.5222
  • Overstromingen N51.9924 E6.5066
  • Picknick 1 N51.9971 E6.5194
  • Picknick 2 N52.0166 E6.5295
  • Picknick 3 N52.0077 E6.5012
  • Rondeelpad N52.0166 E6.5101
  • Sint-Werebfridus N51.9980 E6.5203
  • Sint-Werenfriduskerk N52.0036 E6.5187
  • Spenkelderpad N52.0043 E6.5035
  • Start/finish/parkeerplaats N52.0038 E6.5194
  • Syenwede N51.9958 E6.5141
  • Tuute N52.0061 E6.5410
  • Veengoot N51.9970 E6.4902
  • Verboden voor honden N52.0186 E6.5190
  • Zieuwent N52.0041 E6.5197
Acties
Navigeer naar startlocatie Download (ZIP) Download (GPX) Bekijk kaart/tracks Bekijk de fotoserie Print wandeling tekst
Startlocatie

Reacties


Wij zijn benieuwd naar uw reactie. Wel hebben we een aantal spelregels waar we u even op willen attenderen

  • Alle velden moeten verplicht worden ingevuld.
  • Uw reactie wordt pas na goedkeuring zichtbaar in de lijst ervaringen.
  • Uw e-mail adres niet wordt getoond op de site.
  • De webmaster behoudt zich het recht uw tekst aan te passen.
  • Het is niet toegestaan email-adressen, enige weblinks of schuttingtaal in de tekst op te nemen. Bij veelvuldig misbruik kan u de mogelijkheid van opslaan worden ontzegd.
  • Als u ons een link wilt doorsturen dan a.u.b. per email.
  • English texts will not be accepted. All input needs to be approved by the webmaster on forehand before be visible on this website. So save yourself the trouble.